Diever, Hervormde kerk

Geluidsopnamen Geert Jan Pottjewijd d.d. 11 maart 2017
 - J.S. Bach (1685-1750): Fuga in G BWV 576 Registratie:
Prestant 8', Holpijp 8'Octaaf 4', Woudfluit 2'
 - Garmt Bouwman: Uit Vijf intermezzi nr. 1 Registratie: Holpijp 8', Viola da Gambe
 - William Walond (1725-1770) Cornet Voluntary Registratie: Prestant 8', Octaaf 4', Cornet Discant
 - Jacques Reuland (1918-2008) Inventie nr. 5 Registratie: Holpijp 8', Woudfluit 2'

Informatie over de kerk

1845: Het orgel is gebouwd door Petrus van Oekelen voor de kerk van Tjamsweer. Hij gebruikte daarbij een windlade en pijpwerk van een orgel door J.W. Timpe.

1870:

Algemeen Handelsblad 15-12-1870

1882: Het orgel wordt verplaatst naar Diever door de gebroeders van Oekelen. Het orgel is het eerste en enige dat daar ooit geweest is. In 1826 is nog sprake van "A.J. van Dam, schoolmeester en voorzanger te Diever". In een vergadering van 14 januari 1882 van Kerkvoogden en Notabelen stellen de kerkvoogdij voor "om aan te kopen het orgel, dat de Heeren van Oeckelen te Haren aanbieden voor f1600,-, te kopen, te meer omdat het plan voor eenige jaren al bestond, maar om de vele kosten toen niet tot uitvoering is gekomen, de kosten zijn nu niet zo groot. Kerkvoogden hebben in kas f 200,-, zoodat de gemeente bezwaard wordt met een schuld van f1400 gulden om die jaarlijks met 100 gulden af te lossen." Het voorstel werd met algemene stemmen aangenomen. Het orgel werd besteld en reeds drie maanden later (!) ingewijd en in gebruik genomen.
De kas wordt nieuw vervaardigd met gebruikmaking van delen van de oude kas. De windlade, pijpwerk en het manuaal worden hergebruikt. Het grootste deel van de tractuur en de balg is nieuw. In de Kerkelijke Courant van 1882 werd de ingebruikname vermeld. De "inwijding" vond plaats op tweede paasdag 10 april 1882 door ds. Drijber en het orgel werd bespeeld door dhr. J. Kuiper, hoofd der school en ook organist, alsmede koster.
Tekst van de preek van ds. Drijber.
Een deel van het werk is uitgevoerd door de plaatselijke dorpstimmerman Johannes Noorman. Johannes was een zoon van Hilbert Noorman, eveneens timmerman te Diever. Hilbert was de 4e zoon van Jannes Noorman en Hilligje Hendriks en woonden in Wapse.
De oudste zoon van Jannes en Hilligje was Hendrik (Jannes) Noorman (1807-1882), die eveneens timmerman was. Hendrik vertrok na zijn huwelijk naar Oosterwolde waar hij eveneens dorpstimmerman werd. Het is deze Hendrik Noorman die in de periode 1860 - 1866 het orgel in de Hervormde kerk van Oosterwolde gebouwd heeft. (06)


Provinciale Drentsche en Asser courant 04-04-1882 en 11-04-1882


Provinciale Drentsche en Asser courant 18-04-1882


Stemmen voor waarheid en vrede jrg 18, 1882 [volgno 2] 01-01-1882

Het orgel voor de laatste restauratie

Herkomst-onderzoek:
Het orgel, dat de "Heeren van Oeckelen" plaatsten voor F 600,- is wellicht een derdehands instrument. Daarom is de ontstaansgeschiedenis, zoals die in Diever te boek staat, vrij onzeker. Op grond van onderzoek en met behulp van indirecte bronnen, orgelmakerslijsten, ornamenten, stijlkenmerken en het orgelmateriaal van het instrument te Diever en aanverwante orgels, is de herkomst en datering als volgt te beschrijven. De gebroeders Van Oeckelen plaatsten te Tjamsweer (bij Appingedam) in 1880 een geheel nieuw orgel. Het oude, kleinere instrument was door hun vader Petrus van Oeckelen aldaar in 1845 geplaatst. Dit oude orgel had grotendeels dezelfde dispositie (registers) als het thans in Diever aanwezige instrument. Door dit feit, en andere onderzoeken, blijkt dat het orgel in Diever afkomstig is uit Tjamsweer. In 1881 werd genoemd orgel te koop aangeboden na een verbouwing in de werkplaats te Glimmen.Het oudste materiaal is afkomstig uit de werkplaats van de Groninger orgelmaker Johan Wilhelm Timpe (1770-1837) en is ca. 1830 vervaardigd. Met name de overeenkomst met de pijpfactuur van het orgel in de Nieuwe Kerk te Groningen is opvallend, zelfs volkomen identiek. De herkomst van dit Timpe-materiaal is moeilijk te achterhalen.


Ansichtkaart Reliwiki (01)

1955-1959: Voor de restauratie van de kerk wordt het orgel opgeslagen.


De Heerenveensche koerier 06-07-1955

1959: Herplaatsing van het orgel in de kerk door Lucas Rinkema. (uit de school van Van Oeckelen). De kas wordt wit geschilderd. Nieuwe magazijnbalg. Het orgel wordt verplaatst naar een nieuw orgelbalkon tegen de westzijde van de kerk.


Foto vanuit http://www.kerkeninbeeld.nl

1977: Onderhoud gaat over naar de firma Mense Ruiter.

1982:Mense Ruiter vervangt het oude pedaal (C-a) door een oud pedaal van Van Oekelen (C-d1). Reparaties

1984-1988: Concert door Corrie en Mar Bruynzeel voor orgel 4-handig

Nieuwsblad van het Noorden 30-07-1984

1985-1991: Concerten voor de restauratie van het orgel.


Meppeler Courant 1985-06-17. Een wat te enthousaist bericht. De concerten en de voorberieidngen waren begonnen. De restauratie zou pas in 1992 beginnen.

Nieuwsblad van het Noorden 25-06-1985



Leeuwarder courant 05-08-1988

1991-1992: Restauratie door Mense Ruiter. De kosten daarvan bedroegen plm f 130.000,- De benodigde gelden werden bijeengebracht door een flinke subsidie en ook de bevolking van de gemeente Diever, kerkelijk en niet-kerkelijk heeft belangrijk bijgedragen in de kosten voor deze restauratie.
In de orgelkas werd tijdens de restauratie een plank met een tekst ontdekt. Er stond met potlood geschreven:

Johannes Noorman oud 27 - geboren in 1854
Getrouwt met Grietje Andrae oud 25 geboren in 1856
De hangzolder is gemaakt door Johannes Noorman
Aangenomen van kerkvoogden H. Offerein, H. Andrae, Predikant Drijber
Gemaakt in jaar 1882


Foto Reliwiki (01)

De volgende werkzaamheden werden verricht:

Het Van Oeckelen orgel te Diever is een klein, doch welluidend instrument. Het leent zich bij uitstek voor galante muziek en de kleinere Engelse orgelwerken. Het is zeer geschikt voor de begeleiding van de gemeentezang. De schitterende akoestiek van deze kerk draagt daartoe ten volle bij. De registers Cornet en Trompet klinken zeer krachtig, maar niet overheersend, waarbij de nieuwe Cornet zich goed vermengt in het geheel en ook als uitkomende stem fraai klinkt. De gereconstrueerde windvoorziening doet de klank van de pijpen, zoals ze bedoeld was, weer recht.

Dit instrument zal zeer zeker een belangrijke bijdrage leveren aan de eredienst en aan het culturele leven in Diever. Zoals ds. Drijber, predikant te Diever het verwoordde in 1882:

"Lang prijk' dit instrument in Dievers heiligdom!
Lang spreek' het treffend schoon tot 't saamgestroomde volk!
Diep roer' het d'eelste snaar van 't menschelijk gemoed,
En voer' het op, als in de hemelkoren!
Veel draag' het bij tot liefde, hoop, geluk
tot eer van God, den menschen zelf tot heil!"

Dispositie: Timpe 1830 (T), Oekelen 1845 (O), Oekelen 1882 (Oo), Mense Ruiter (R)

Manuaal I   Pedaal
Bourdon 16' (T,O,Oo) C-d1
Prestant 8' (T,O,Oo)  
Holpijp 8' (Oo)  
Viola da gamba 8' (Oo)  
Octaaf 4' (T,Oo)  
Speelfluit 4' (T,Oo)  
Woudfluit 2' (T)  
Cornet IV discant (R)  
Trompet 8' (Oo,R)  

Tremulant (R)


Meppeler Courant 1992-06-01 en 1992-06-12

Organisten:

Bronvermelding:

  1. www: http://reliwiki.nl/index.php?title=Diever,_Hoofdstraat_45_-_Pancratius
  2. Brochure: Stencil door de organist van de kerk Mar Bruinzeel uit Diever, die weer putte uit het restauratierapport door Stef Tuinstra
  3. Boek: Nederlandse Orgelencyclopedie deel 1878-1886 blz. 205-207
  4. Tijdschrift: de Mixtuur 11 oktober 1973 De orgels te Nunspeet, Diever en Emmen door W.D. van der Kleij
  5. Tijdschrift: de Mixtuur 79 april 1995 Kroniek
  6. E-Mail van Henk Noorman d.d. 7 juli 2008