Vries Hervormde kerk

Informatie over de kerk

Foto: Mense Ruiter Orgelbouw

Kerk.
De kerk te Vries is een typisch voorbeeld van een romano-gotische kerk. Het oudste deel en de toren dateren uit de 12e tot 13e eeuw. Vooral de toren is een der fraaiste romaanse dorpstorens in ons land. Het gotische kooris van 1425. In de 17e eeuw vonden herstellingen plaats. Een grote restauratie vond plaats van 1946 tot 1949. Het interieur bevat een mooie kansel die in 1661 door jonkheer Ubbena van Bunne werd geschonken. Bij de laatste restauratie werd de gietvorm van de torenklok gevonden die nu in de kelder van de konsistorie staat (01).

Orgel.

188x: Voorganger van het Van Oeckelen-orgel was een huisorgel (niet nader gespecificeerd krantenknipsel in verzameling van Van Meurs) (04)
Tekst van dit krantenknipsel (Nieuwsblad van het Noorden 10-09-1932):
De kerk heeft het lang zonder orgel moeten stellen. In den tijd, dat de heer H. K. Overdlep koster (en h. d. s.) te Vries was, n.l van 1882ó1892, schonk een Rijksontvanger een huisorgel aan de gemeente. Boven op dat orgel prijkte een adelaar, die nog op ít koor der kerk wordt bewaard. Door vrijwillige bijdragen werd dit huisorgel al spoedig (1887) vervangen door een eenvoudig kerkorgel. Voor Overdiep was H. V r i e 1 i n g koster der kerk, een flinke voorzanger. Na Overdiep heeft de heer H. Reinders, van 1892 tot heden, het orgel bediend. Reinders heeft in de onderwijswereld een klinkenden naam en is na zín pensionneering zín geliefd dorp trouw gebleven. We brachten den vriendelijken grijsaard een dezer dagen een bezoek, bij welke gelegenheid hij ons de kerk liet zien en vele historische bijzonderheden van Vries en zín kerk meedeelde. ... (

1887: In 1887 werd in deze kerk een één klaviers mechanisch sleeplade-orgel met aangehangen pedaal van C - a1 geplaatst door de orgelmakers P. van Oeckelen en Zn. te Haren.

Provinciale Drentsche en Asser courant 18-04-1887


Foto Beeldbank Drents archief

Het orgel verkreeg de volgende dispositie:

Manuaal: C - f3  
1. Bourdon 16’ b/d  
3. Prestant 8’  
4. Holpijp 8’  
5. Viola di Gamba 8’  
6. Octaaf 4’  
7. Spitsfluit 4’  
8. Octaaf 2’  
9. Cornet 5 sterk Samenstelling Cornet: c’: 4 - 2 2/3 - 1 3/5.
Dit orgel is een typisch voorbeeld van een laat 19e eeuws Van Oeckelen-orgel, ontworpen door de zonen Cornelis en Antonie van Oeckelen.
Halfronde hoekvelden aan de zijtorens, harpbekroning op de middentoren en vazen op de zijtorens verder de stroken tussen de pijpenvelden en het lofwerk (02).

1912: Stand van zaken kerk uit Synodeverslag 1912

Handelingen van de 97ste Gewone Vergadering van de Algemeene Synode der Nederlandsche Hervormde Kerk, ten Jare 1912

1923: Volgens onderstaand bericht uit het tijdschrift "Het Orgel" was H. Reinders organist in Vries



Nieuwsblad van het Noorden 10-09-1932

1946-1949: Vóór de restauratie van 1946-1949 kreeg de orgelmaker H. Vegter te Usquert de opdracht het orgel te demonteren en op te slaan. Hij brak echter een been, zodat een collega dit werk moest doen. De opbouw van het orgel in 1949 werd wel door hem verzorgd. Hij had ook het onderhoud en stemwerk (03).



1976 of 1979: Restauratie door Mense Ruiter. (05)
Hierbij werd het orgel geherintoneerd op een lager winddruk van 76 mm (07)

2006: Men probeert gelden te verkrijgen voor restauratie van het instrument. De gemeente Tynaarlo wil 10.000 euro bijdragen aan de restauratie. Het geld wordt alleen gebruikt als het kerkbestuur onvoldoende andere geldbronnen aanboort.
Het college van kerkrentmeesters heeft verschillende fondsen benaderd. Het is door vocht aangetast en toe aan een grondige restauratie.

2007: Vries - Het door Mense Ruiter grondig gerestaureerde orgel van de Dorpskerk in Vries is op 4 september feestelijk in gebruik genomen. Wethouder Harm Assies van cultuur pompte daarvoor de eerste lucht door het Van Oeckelen‑orgel.
Het tamelijk simpele orgel is in 1888 geplaatst door de zonen Cornelis en Antonie van Oeckelen uit Haren. Het is twee keer eerder gerestaureerd, in jaren 1946‑49 en in 1976, maar verkeert nog in originele staat. De restauratie heeft 100.000 euro gekost. Gisteravond is een eerste concert op het orgel gegeven. Bezoekers kregen daarbij uitleg over de restauratie. (06)
Artikel omtrent de restauratie uit de orgelkrant van de KNOV 2008-04
Het pijpwerk werd geherintoneerd op de oorspronkelijke winddruk.
Van de Stichting tot Behoud van het Nederlands Orgel werd een subsidie verkregen van EUR 1.500,= (12)




Foto (11)

Bronvermelding:
  1. Romein. Predikanten(1861)125-126. Steensma. Drentse kerken(1977)43-45.
  2. Het Orgel(1886-1887)no 3/ bevat een advertentie van de volgende inhoud: "Haren(bij Groningen), te koop twee geheel nieuwe kerkorgels met fraai tinnen front. Koopsom f. 2200, - en f. 1600, -". De dispositie van het tweede aangeboden orgel is als volgt: Bourdon 16’B; Bourdon 16’D; Prestant 8’ Holpijp 8’; Viola di Gamba 8’; Octaaf 4’; Fluit 4’; Octaaf 2’; Cornet 3 sterk. Hetgeen praktisch dezelde dispositie oplevert. Werd dit orgel te Vries gekocht?Onderhoud en stemwerk door Van Oeckelen tot 1918. Hierna door diens meesterknecht en opvolger H. Thijs.
  3. De Mixtuur no 38(1982) 308. H. Vegter (1892-1967). Art. J. Brouwer.
  4. E-Mail van Jaap Brouwer d.d. 29-12-2002 18:39
  5. E-Mail van Jaap Brouwer d.d. 12-11-2006
  6. Dagblad van het Noorden d.d. 5-9-2007
  7. Boek: Het Nederlandse historische orgel 1886-1894 blz. 112-113
  8. Tijdschrift: De Orgelkrant 2008/04 Orgelbouwnieuws door Cees van der Poel
  9. Tijdschrift: Groninger Orgelagenda 2007 Orgelresaturaties in 2007
  10. Tijdschrift: Groninger Orgelagenda 2008 Restauraties in 2007 in Groningen en Drenthe
  11. www: http://reliwiki.nl/index.php/Vries,_Brink_3_-_Bonifatiuskerk
  12. Mededelingen nr. 70 Voorjaar 2007 van de Stichting tot Behoud van het Nederlands Orgel