DEEL II-A



II-A 2.
Overschie, Hervormde kerk
(Rotterdam-Overschie, Protestantse Grote kerk, Overschiese Dorpsstraat 95)

De dispositie is die over de periode 1933-1949. Boumans ingreep uit 1933 is verder nergens gedocumenteerd.
Verdere lotgevallen:
1949, H. Vermeulen, herstelling en dispositiewijziging.
1981, Tiggelman, herstelling en dispositiewijziging.
2009, Kaat & Tijhuis, restauratie. De dispositie is grotendeels teruggebracht naar de situatie
van 1910.
Bronvermelding:
HET ROTTERDAMSCH PAROOL, 25-04-1949, 2; Encyclopedie XIV, 267-297.


II-A 2.
Overschie, Gereformeerde kerk
(Rotterdam-Overschie, voormalige Gereformeerde Bethlehemkerk, Delftweg 84)

Met betrekking tot dit orgel heb ik geen andere informatie gevonden.
Verdere lotgevallen:
1964, Het kerkgebouw wordt als Gereformeerde kerk buiten gebruik gesteld. Het lot van het
Vermeulen-orgel is onbekend.
Bronvermelding:
www.reliwiki.nl (31-03-2023).


II-A 2.
Overschie, huisorgel P.B. Bouman jr.
(Rotterdam-Overschie, huisorgel P.B. Bouman jr.)

De vorige eigenaar was mr. dr. Johannes Jacobus de Waal Malefijt (Zeist 20 juni 1879 - Velp [Gdl] 3 januari 1959), onder meer dijkgraaf, wethouder en voorzitter van het ambtenarengerecht.
Pieter Bastiaan Bouman jr. (Rotterdam 5 augustus 1913 - Veenendaal 1 april 1989), onder meer burgemeester van Willemstad en De Lier, was een jongere broer van Arie Bouman.
Bouwer van het beschreven instrument is Van den Brink. De Tertiaan is door A. Bouman geplaatst en bestond uit pijpwerk afkomstig uit het in 1941 gesloopte kabinetorgel uit de kerk van Niebert. Volgens een aantekening van Den Toom op een kopie van deze beschrijving, zou in dit orgel ook pijpwerk opgenomen zijn, afkomstig uit het Ter Hart-huisorgel van Arie Bouman.
Verdere lotgevallen:
19xx, Na het overlijden van P.B. Bouman jr. is het huisorgel verkocht. De verdere lotgevallen
zijn onbekend.
Bronvermelding:
Victor Timmer, 'Een zeer aftandsch instrument'. Uit Groninger kerken verdwenen huispijporgels (en verwante instrumenten), Het Orgel, 114/1 (2018), 20-33; e-mail Bert Wisgerhof 20-08-2021.


II-A 3.
Overschie, huisorgel M.C. Speelman
(Rotterdam-Overschie, huisorgel M.C. Speelman, Delftweg 58))

Zie de annotatie onder I 56.


Inlegvel

Deze informatie heeft betrekking op het orgel van M.C. Speelman


II-A 3.
Overschie, huisorgel A.C.J. Noorlander
(Rotterdam-Overschie, huisorgel A.C.J.Noorlander, Dorpsstraat 79)

A.C.J. Noorlander had een orgelbouw en -reparatiebedrijf, dat later gevestigd was aan de Terpstraat 11 te Rotterdam-Overschie.
Met betrekking tot dit orgel heb ik nauwelijks andere informatie gevonden.
Door Boumans toelichting bij de registers, is de veronderstelling gerechtvaardigd dat het hier mogelijk geen huisorgel betrof, maar een klein kerkorgel. Op een huisorgel zullen een Mixtuur en Cornet niet snel samen voorkomen.
In 1948 adverteert Noorlander met een "huispijporgel met kerkorgelfront". Mogelijk betreft dat het door Bouman beschreven orgel.
Bronvermelding:
TROUW, 03-07-1948, 6.


II-A 4.
Overschie, huisorgel P. Speelman
(Rotterdam-Overschie, huisorgel P. Speelman, Delftweg 58)

Met betrekking tot dit orgel heb ik geen andere informatie gevonden.


II-A 4.
Overschie, huisorgel D. Hopman
(Rotterdam-Overschie, huisorgel S. Hopman, Schiedamscheweg 36)

Met betrekking tot dit orgel heb ik geen andere informatie gevonden.


II-A 4.
Overschie, Gereformeerde kerk
(Rotterdam-Overschie, voormalige Gereformeerde Bethlehemkerk, Delftweg 84)

Met betrekking tot dit orgel heb ik geen andere informatie gevonden.
Verdere lotgevallen:
1941, Verweys, nieuw orgel. Het hier beschreven orgel is gesloopt. De lade is terecht
gekomen bij de orgelmaker H. Vermeulen in Rotterdam-Overschie.
Bronvermelding:
Aantekening Teus de Toom op een kopie van Boumans cahiers.


II-A 4.
Overschie, Rooms-Katholieke kerk
(Rotterdam-Overschie, voormalige Rooms-Katholieke O.L.V. van Altijddurende Bijstand, Burgemeester Baumannlaan 171)

Dit orgel wordt weliswaar in verschillende bronnen genoemd, maar helaas steeds zonder dispositie. Boumans opgave kan daarom niet worden gedateerd.
Verdere lotgevallen:
1953, Valckx & van Kouteren, nieuw orgel. Het lot van het Ypma-orgel is onbekend.
Bronvermelding:
Inventarisatie RK-orgelbezit, KKOR 2007.


II-A 5.
Hillegersberg, Hillegondakerk
(Rotterdam-Hillegersberg, Protestantse Hillegondakerk, Kerkstraat 43)

De dispositie is vermoedelijk die over de periode 1933-1941. De werkzaamheden van Verweys in 1933 zijn verder nergens gedocumenteerd.
Verdere lotgevallen:
1941, H. Vermeulen, herstelling en dispositiewijziging.
1970, Fama & Raadgever, herstel.
1982, Leeflang, nieuw binnenwerk gebaseerd op de dispositie van Meere.
1984, Leeflang, uitbreiding met vrij pedaal.
1998, Van Rossum, herstel. Enkele pedaalregisters deels hersteld, dan wel gecorrigeerd.
Bronvermelding:
Encyclopedie V, 250-252; Raadgever.


II-A 5.
Hillegersberg, Oranjekerk
(Rotterdam-Hillegersberg, Protestantse Oranjekerk, Rozenlaan 20)

De dispositie is die over de periode 1934-1970.
Verdere lotgevallen:
Op verschillende momenten, waaronder in 1970, zijn wijzigingen aangebracht.
2009, Scheuerman, restauratie windvoorziening en de laden van manuaal I en Pedaal, wijziging.
2010, Scheuerman, wijziging
2023, Het orgel blijkt niet meer te herstellen en is vervangen door een orgel van elders.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl (21-12-2009); https://gereformeerdekerkeninfo.nl (08-08-2023)


II-A 6.
Hillegersberg, Gereformeerde kerk (Terbregge)
(Rotterdam-Hillegersberg-Terbregge, voormalige Gereformeerde kerk, T. R. Rottekade 129)

Dit orgel is niet door Proper gebouwd, maar door Pels ten behoeve van de rk H.H. Petrus- & Pauluskerk te Bergen [NH]. Opmerkelijk is dat het niet voorkomt op het opus-overzicht van Pels. Dit instrument wordt weliswaar in een enkele bron genoemd, maar helaas steeds zonder dispositie. Boumans opgave kan daarom niet worden gedateerd.
Verdere lotgevallen:
1960, De kerk is buiten gebruik gesteld. Het lot van het Pels-orgel is onbekend.
Bronvermelding:
Het Orgel, 4/2 (1906), 11; https://pelsenvanleeuwen.nl (04-04-2023); www.reliwiki.nl (30-01-2023).


II-A 6.
Hillegersberg, huisorgel Kolisch
(Rotterdam-Hillgersberg, huisorgel L.L. Kolisch)

Dit instrument komt niet voor op het werkoverzicht van Walcker. Mogelijk heeft Kolisch het via een tussenpersoon, dan wel tweedehands gekocht. Over dit orgel is niets bekend.
Leopold Leo Kolisch (Surány [Hongarije] 6 januari 1910 - Epe 14 januari 1997) was directeur van het Nederlands Transport Bedrijf, een cargadoorsfirma. Later zou hij eigenaar worden van twee andere huisorgels, een instrument van Christensen in zijn woning in Epe en een uit een klooster afkomstig 19e eeuws orgel in zijn tweede woning in Spanje. Samen met zijn echtegenote Kolisch bouwde hij een buitengewone en uitzonderlijke collectie van kruizen en crucifixen op, verzameld tijdens hun reizen. Deze collectie werd na zijn overlijden bij Sotheby's Amsterdam geveild.
Verdere lotgevallen:
Onbekend.
Bronvermelding:
https://antiekenzilver.nl/winkel/antiek/presse-papier-paperweight-17/ (29-12-2023).


II-A 6.
Hillegersberg, Alexanderkerk (Terbregge)
(Rotterdam-Terbregge, voormalige Hervormde Alexanderkerk, Bergse Linker Rottekade 294)

De dispositie is die als bij aflevering in 1928. Het instrument was opus 182 (feitelijk 194) van Dekker.
Verdere lotgevallen:
1999, Op 29 augustus is de laatste eredienst gehouden. De kerk is buiten gebruik gesteld en
doet nu dienst als multifunctioneel gebouw. Het lot van het Dekker-orgel is onbekend.
Bronvermelding:
Opdrachtcahier van de fa. A.S.J. Dekker; www.reliwiki.nl (08-05-2021).


II-A 6.
Hillegersberg, Gereformeerde kerk (Terbregge)
(Rotterdam-Hillegersberg-Terbregge, voormalige Gereformeerde kerk, Terbregse Rechter Rottekade 129)

Naar mijn mening is dit hetzelfde instrument als genoemd op pagina II 10.
Verdere lotgevallen:
Zie de annotatie bij II-A 6.


II-A 7.
Hillegersberg, Gereformeerde Nassaukerk
(Rotterdam-Hillegersberg, voormalige Gereformeerde Nassaukerk, Kleiweg 64)

Oorspronkelijke dispositie is mij onbekend.
Verdere lotgevallen:
19xx, Van Leeuwen, wijziging.
19xx, Fonteyn & Gaal, wijziging.
1988, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
1992, Het kerkgebouw wordt gesloopt. Het lot van het orgel is onbekend.
Bronvermelding:
www.orgbase.nl (07-05-2021); www.reliwiki.nl (07-05-2021).


II-A 7.
Hillegersberg, Rooms-Katholieke Liduïnakerk
(Rotterdam-Schiebroek-Hillegersberg, Rooms-Katholieke H.Liduinakerk, burgemeester Lefèvre de Montignylaan 17)

De oorspronkelijke dispositie is mij onbekend. Wellicht betreft het hier de dispositie over de periode 1929-1975.
Verdere lotgevallen:
1955, Het orgel wordt verplaatst naar het nieuwe kerkgebouw.
1975, Scheuerman, wijziging en verplaatsing.
Bronvermelding:
Inventarisatie RK-orgelbezit, KKOR 2007; www.reliwiki.nl (08-05-2021).


II-A 8.
Kethel, Hervormde kerk
(Schiedam-Kethel, Protestantse kerk, Noordeinde 10)

De dispositie is als die bij oplevering in 1884.
Verdere lotgevallen:
1968, Van Oosten, forse aanpassingen.
1982, Slooff, restauratie en dispositiewijziging.
2019, Slooff, groot onderhoud.
Bronvermelding:
Het Orgel, 1/1 (1886); Jan Jongepier, Twee gerestaureerde laat 19e-eeuwse orgels. Het Orgel, 81/10 (1985), 444-445; www.sloofforgelbouw.nl (02-06-2022).

II-A 8.
Pernis, Hervormde kerk
(Rotterdam-Pernis, Protestantse Dorpskerk, Ring 1)
De dispositie is die als bij oplevering in 1939.
Verdere lotgevallen:
19xx, Scheuerman, Dubbelfluit 8' vervangen door een Roerfluit en linguale gedeelte van de Schalmei 8' vervangen door ander pijpwerk.
2025, Van den Heuvel, restauratie
Bronvermelding:
Bart van Buitenen, De orgels in de hervormde gemeente in Pernis, De Orgelvriend, 47/4 (2005), 2-10; https://vandenheuvel-orgelbouw.nl (20-03-2025).

II-A 8.
Pernis, Hervormde kerk
(Rotterdam-Pernis, Protestantse Dorpskerk, Ring 1)
De dispositie is die als bij oplevering in 1889.
Verdere lotgevallen:
1919, Van der Kleij, nieuwe balg.
1926, Van der Kleij, tijdelijke plaatsing in het nieuwe kerkgebouw omdat men met een nieuw orgel wil wachten tot de kerk droog is.
1939, Van Leeuwen, nieuw orgel. Het Franssen-orgel, dat door houtworm aangetast was, werd gesloopt. Van Leeuwen gebruikte de windlade hiervan ten behoeve van een noodorgel voor de Pieterskerk in Leiden.
Bronvermelding:
Bart van Buitenen, De orgels in de hervormde gemeente in Pernis, De Orgelvriend, 47/4 (2005), 2-10; Rotterdamsch Nieuwsblad, 29-03-1926, 10; Bouman, cahier IX, nr. 28.


II-A 8.
Kethel, Rooms-Katholieke kerk
(Schiedam-Kethel, Rooms-Katholieke St.-Jacobus de Meerdere, Kerkweg 53)

De dispositie is die van de periode 1895 - 1966.
Verdere lotgevallen:
1932, Strunk, schoonmaak.
1966, Jos. Vermeulen, restauratie, dispositiewijziging.
1989, Rosbeek, restauratie.
2009, Slooff, restauratie.
Bronvermelding:
R.W. Poels [red.], 100 jaar Jacobuskerk (Kethel 1990); www.orgbase.nl (06-05-2021).


II-A 9.
Pernis, Gereformeerde kerk
(Rotterdam-Pernis, Protestantse Eben Haëzerkerk, Pastoriedijk 340)
De dispositie is die als bij oplevering in 1922.
Verdere lotgevallen:
1959, Valckx & van Kouteren, restauratie, uitbreiding en nieuw front.
1969, Pels & van Leeuwen, wijziging tractuur en nieuwe speeltafel.
1979, Pels & van Leeuwen, technisch herstel.
1983, Kramer, uitbreiding.
1984, Kramer, herintonatie Schalmei 8'.
1986, Kramer, plaatsing van een gebruikte sleeplade.
1986, Pels & van Leeuwen, plaatsing van een gebruikte drie-klaviers speeltafel.
1988, Tiggelman, dispositiewijziging.
1990, Mulder, invulling 3e klavier met gebruikt pijpwerk van elders.
1992, Van der Luyt, nieuwe kast.
2004, Uitbreiding met Rossignol.
Bronvermelding:
Orgel Gereformeerde Kerk Pernis gerestaureerd en uitgebreid door Gerard Mulder, De Orgelvriend, 32/11 (1990), 32-34; Gerard Mulder, Wie is nu eigenlijk de maker van dit orgel? De Orgelvriend, 47/4 (2005), 26-29.
M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Dit 19e eeuwse orgel is van onbekende herkomst. Het stond 1895-1927 in Pernis, daarna in de Hervormde kerk van Koudekerk aan den Rijn, waar het zich nog bevindt.


II-A 9.
Hoogvliet, Hervormde kerk
(Rotterdam-Hoogvliet, Protestantse Dorpskerk, Achterweg 10)

De dispositie is die als bij oplevering in 1914.
Verdere lotgevallen:
1xxx, De Celeste 8' wordt afgesneden tot Nasard 2 2/3'.
2003, Nijsse, groot onderhoud.
2018, Gedemonteerd en herplaatst in het kader van de kerkrestauratie.
Bronvermelding:
De Nederlander, 28-10-1914; www.renenijsse.nl (04-11-2015); www.reliwiki.nl (18-12-2018) Het op deze site genoemde bouwjaar 1893 is onjuist, die datum slaat op de plaatsing van een harmonium; e-mail A.Nijsse & Zoon orgelmakers dd 10-05-2021.


II-A 9.
Hoogvliet, Gereformeerde kerk
(Rotterdam-Hoogvliet, voormalige Gereformeerde kerk, Dorpsstraat)

De dispositie is die als bij oplevering in 1926.
Verdere lotgevallen:
1958, De kerk wordt buiten gebruik gesteld. Het lot van het orgel is onbekend. In het nieuwe
kerkgebouw aan de Haifaweg werd een harmonium geplaatst.
1963, Kerk gesloopt.
Bronvermelding:
De Harp, 21/12 (1026), 33; Nieuwsblad voor de Hoeksche Waard en IJsselmonde, 29-09-1958; www.reliwiki.nl (07-05-2021).


II-A 10.
Spijkenisse, Hervormde kerk
(Spijkenisse, Protestantse Dorpskerk, Kerkring 2)

De dispositie is die over de periode 1911-1957.
Verdere lotgevallen:
1957, Valckx & van Kouteren, uitbreiding met 3 pedaalregisters.
1972, Het orgel werd in verband met de kerkrestauratie gedemonteerd. Op het moment van
herplaatsing bleken de windladen en wellenborden onbruikbaar. De resterende
onderdelen zijn verkocht aan Strubbe, die deze gebruikte ten behoeve van een orgel
voor de Opstandingskerk te Alphen aan den Rijn.
Bronvermelding:
Den Toom, II, 827-828, 1220.


II-A 10.
Spijkenisse, Gereformeerde kerk
(Spijkenisse, voormalige Gereformeerde kerk, Koningin Wilhelminalaan)

De dispositie lijkt die van het moment van oplevering, met dien verstande dat in Het Orgel de Fluit 4' en de Pedaaltransmissie niet genoemd worden. Mogelijk zijn die in 1931 toegevoegd.
Verdere lotgevallen:
1962, Het kerkgebouw wordt gesloopt en vervangen door een nieuw met daarin ook een
nieuw orgel. Het lot van het Standaart-orgel is onbekend.
Bronvermelding:
Het Orgel, 7/6 (1910), 47; www.standaart-orgels.nl (08-05-2021).


II-A 11.
Spijkenisse, Gereformeerde kerk
(Spijkenisse, voormalige Gereformeerde kerk, Koningin Wilhelminalaan)

De dispositie is gelijk aan die bij de herplaatsing in 1936.
Mogelijk betreft het in Spijkenisse een tijdelijke plaatsing. Het instrument heeft ook kort in een theater gestaan voor het in 1936 naar Leeuwarden werd verkocht.
Verdere lotgevallen in Leeuwarden:
1936, Standaart, herplaatsing in de Hervormde Evangelisatievereniging Pniël te Leeuwarden-
Huizum. Herintonatie door Strunk. Bouman verzorgde de inspeling.
1970, Fonteyn & Gaal, herstelling.
1989, Flentrop, herstelling.
2015, Slooff, orgel gedemonteerd in verband met de sluiting kerkgebouw. Er wordt gepoogd
het instrument elders te herplaatsen.
Bronvermelding:
De Harp, 32/5 (1937), 36; Leeuwarder Nieuwsblad, 29-08-1936; www.flentrop.nl (24-12-2003); Leeuwarder Courant, 26-08-2015.


II-A 11.
Schiedam, Hervormde Nieuwe kerk
(Schiedam, voormalige Hervormde Nieuwe- of Bethelkerk, Nieuwe Maasstraat)

De dispositie is die als bij oplevering in 1927, met dien verstande dat onderstaande bron de door Bouman vermelde Vox Humana 8' niet noemt.
Verdere lotgevallen:
1981, Kerk en orgel worden gesloopt.
Bronvermelding:
www.orgels-en-kerken.nl (31-12-2009).


II-A 12.
Schiedam, Geref. kerk a/d Burg. Knappertlaan
(Schiedam, voormalige Gereformeerde Julianakerk, Burg. Knappertlaan 29)

De dispositie is die als bij oplevering in 1932. De orgeldeskundige ir. Arie Menso de Boom (1919-2007) zat een deel van de oorlogsjaren ondergedoken in dit instrument.
Verdere lotgevallen:
1946, Fonteyn & Gaal, revisie en herintonatie.
1956, Orgel gereinigd.
1971, Nieuwe speeltafel. Deze werd op de zijgalerij geplaatst.
1974, Octaaf 2' en Mixtuur van het Hoofdwerk vervangen door nieuw pijpwerk. De nieuwe
Mixtuur kreeg een hogere samenstelling.
1988, Kerk en orgel gesloopt. Van het pijpwerk is een en ander gebruikt ten behoeve van
orgels in Axel en Scheveningen.
Bronvermelding:
Hans Fidom, 'Tijd om een orgel te redden. In gesprek met ir. A.M. de Boom', bijdrage in Willem Jan Cevaal (red.), Orgelreform in Nederland. Het orgel van de Grote of Martinikerk te Doesburg (Zutphen 2003), 190; www.orgels-en-kerken.nl (27-11-2002); repertorium orgelbezit GKV (versie 07-04-2006); Mooiman, 50-51.


II-A 13.
Schiedam, Gereformeerde Plantagekerk
(Schiedam, Hersteld Hervormde Plantagekerk, Lange Nieuwstraat 61)

De dispositie is die als bij oplevering in 1881. De correcties hebben betrekking op wijzigingen in 1942. De door Bouman genoemde herstelling door Van der Kleij vond niet plaats in 1915 maar in 1923.
Verdere lotgevallen:
1966, Blank, restauratie.
197x, Hoogenes, dispositiewijziging.
2011, Van Duren, restauratie en uitbreiding.
Bronvermelding:
A.Bijvank, Het orgel in de Plantagekerk te Schiedam, De Orgelvriend, 24/4 (1980), 27-31; www.orgels-en-kerken.nl, (27-11-2002)

M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Dit instrument werd in 1875 als gebruikt orgel geleverd door Schölgens & v.d. Haspel. Het is niet bekend wat er in 1881 mee is gedaan.


II-A 13.
Schiedam, Geref. kerk Rotterdamsedijk
(Schiedam, voormalige Gereformeerde Oosterkerk, Rotterdamsedijk 289)

De dispositie is die over de periode 1920 - 1951. Het instrument had pneumatische kegelladen.
Verdere lotgevallen:
1951, Fonteyn & Gaal, revisie en dispositiewijziging.
1986, Slooff, herstelling.
1986, De laatste kerkdienst werd op 5 oktober gehouden.
1988, De kerk wordt gesloopt en het orgel gedemonteerd. Enkele registers zijn herplaatst
orgels te Scheveningen en Schiedam.
Bronvermelding:
Het Orgel, 17/9 (1920), 62; www.orgels-en-kerken.nl, (27-11-2002); www.orgbase.nl (06-05-2021); Mooiman 50-51.

M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Over dit orgel zijn mij geen gegevens bekend.


II-A 13.
Schiedam, Chr. Geref. kerk
(Schiedam, voormalige Christelijke Gereformeerde Hoeksteenkerk, Warande 185)

De dispositie is niet die van bij oplevering, maar die van na een wijziging op een onbekend moment.
Verdere lotgevallen:
19xx, Dispositiewijziging.
1966, Spiering, nieuw front, herstelling en wijziging.
1981, Pelgrim, gewijzigd in een groot unit-orgel.
2019, De laatste kerkdienst vond plaats op 5 januari. In het kerkgebouw zijn appartementen
gekomen. Het lot van het orgel is onbekend.
Bronvermelding:
www.orgbase.nl (0605-2021); www.orgels-en-kerken.nl, (27-11-2002); www.reliwiki.nl (05-05-2021).


II-A 14.
Schiedam, Grote kerk
(Schiedam, Protestantse Grote of Janskerk, Nieuwstraat 34)

De dispositie is niet die van 1919, maar van een later moment. Enig in 1919 'vrijgekomen' pijpwerk is verwerkt in het huisorgel van Ferd. Timmermans in Rotterdam (zie annotatie I 54).
Verdere lotgevallen:
1949, Flentrop, in het kader van de kerkrestauratie, verplaatsing en herplaatsing.
1952, Flentrop, dispositiewijziging.
1975, Flentrop, nieuw binnenwerk.
1994, Flentrop, kleine correcties.
2011, Van den Heuvel, uitbreiding met 2 pedaalregisters.
2012, Van den Heuvel, uitbreiding met 1 pedaalregister.
Bronvermelding:
J. Martijnse, Het orgel in de Grote- of St.Janskerk te Schiedam (Elburg 1981); www.orgbase.nl (06-05-2021); www.flentrop.nl (23-12-2003); www.orgelnieuws.nl (29-02-2012).


II-A 14.
Schiedam, Gasthuiskerk
(Schiedam, Stedelijk Museum, Hoogstraat 114)

De dispositie is die als bij oplevering in 1773.
Verdere lotgevallen:
1939, Het St.-Jacobsgasthuis, waar de Gasthuiskerk deel van uit maakt, heringericht als
museum.
1944, Leeflang, restauratie, Bourdon 16' op het Pedaal bespeelbaar gemaakt als transmissie.
1968, Leeflang, restauratie.
2018, Van den Heuvel, restauratie.
Bronvermelding:
Reclamefolder fa Leeflang (1949), 4; Het Orgel, 64/6 (1968), 167-168; www.rd.nl (25-01-2018).


II-A 15.
Schiedam, Lutherse kerk
(Schiedam, Evangelisch Lutherse kerk De Vaste Burg, Lange Nieuwstraat 219)

Het front werd pas in 1919 aangebracht. De vermelde dispositie is die over de periode 1925-1952.
Verdere lotgevallen:
1952, Hoogenboezem, dispositiewijziging.
1971, Fonteyn & Gaal, restauratie en uitbreiding.
Bronvermelding:
www.orgels-en-kerken.nl, (27-11-2002).


II-A 15.
Schiedam, Protestantenbond
(Schiedam, Nederlandse Protestantenbond, Westvest 92)

De dispositie is van na de wijziging van 1930.
Verdere lotgevallen:
19xx, Kamphuis, herstelling.
19xx, Van Oosten, herstelling.
1962, De pneumatische tractuur gewijzigd in elektro-pneumatische tractuur.
1996, Gebr. Vermeulen, herstelling en herintonatie.
2008, Flentrop, herstelling en schoonmaak.
Bronvermelding:
www.standaart-orgels.nl (05-05-2021); www.orgels-en-kerken.nl, (27-11-2002); www.flentrop.nl (11-02-2010).


II-A 16.
Schiedam, H. Johannes de Doper
(Schiedam, voormalige Rooms-Katholieke H. Johannes de Doperkerk, Lange Haven 70)

De dispositie is die als bij oplevering in 1875. De kast werd ontworpen door F.W. Mengelberg.
Verdere lotgevallen:
1885, Maarschalkerweerd, schoonmaak.
1889, Maarschalkerweerd, herstelling.
1930, Blaisse & Strunk, herstelling.
1953, Jos. Vermeulen, restauratie.
1967, Kerkgebouw gesloten voor de eredienst.
1975, Overname van het kerkgebouw door Johan Maasbach Wereldzending.
1976-1982, Rosbeek, herstellingen.
2010, Overname kerkgebouw door de Stichting tot Restauratie en Instandhouding van
de Havenkerk.
2016, Pels & van Leeuwen, restauratie.
Bronvermelding:
Philip van den Berg, In veilige haven. Uniek Maarschalkerweerd-orgel in Schiedam gerestaureerd, De Orgelvriend, 58/10 (2016), 14-21.

M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Dit instrument (Beekes 1825) werd in 1875 overgeplaatst naar de St.-Josephkerk te 's-Gravenhage. In 1973 is dit in later tijden fors gewijzigde orgel gesloopt.


II-A 16.
Schiedam, Oud-Katholieke kerk
(Schiedam Oud-Katholieke H. Johannes den Doper en H. Liduina, Dam 28)

De dispositie is die als bij oplevering in 1866.
Verdere lotgevallen:
1932, De Koff, verplaatsing trekker pedaalkoppel.
1948, De Koff, restauratie en uitbreiding.
1984, Verschueren, restauratie windladen. Latere wijzigingen zijn gerespecteerd.
Bronvermelding:
S.W.J. Schade van Westrum, Beschrijving van gebouwen en orgels van de Oud-Katholieke kerk te Schiedam (typoscript opgesteld tussen 11 november 1941 en 24 augustus 1953); Kroniek, De Mixtuur, nr. 49 (1985), 766.


II-A 17.
Schiedam, H. Liduïnakerk
(Schiedam, voormalige Rooms-Katholieke H. Liduinakerk, Nieuwe Haven 117)

De dispositie wijkt af van die in Caecilia en Van 't Kruijs en is vermoedelijk die over de periode 1929 tot 1957.
Verdere lotgevallen:
1957, Valckx & van Kouteren, restauratie.
1969, De kerk wordt gesloopt. Over het lot van het orgel bestaat onduidelijkheid. Eerst zou
het herplaatst worden in het Dominicanerklooster te Huissen. Later werd de parochianen meegedeeld dat het na bemiddeling door Marius Monnickendam was verkocht aan een kerk in Frankrijk. Het meest waarschijnlijke lijkt echter dat het samen met de kerk is gesloopt.
Bronvermelding:
Caecilia, 23/7 (1866), 178; Van 't Kruijs, 47; mondelinge mededeling Piet van Hoogdalem (17-10-2007).


II-A 17.
Schiedam, O.L.Vrouwe Hemelvaartkerk
(Schiedam, Rooms-Katholieke basiliek van de H. Liduina en O.L.V. van de Rozenkrans, Singel 106)

De door Bouman genoemde Opensubbas 16' zou volgens een andere bron een Contrabas 16' zijn.
Verdere lotgevallen:
1950, Jos. Vermeulen, restauratie in technische zin.
1961, Jos. Vermeulen, restauratie, dispositie- en tractuurwijziging.
1982, Jos. Vermeulen, herstelling.
1996, Slooff, herstelling.
2001, Adema, restauratie en kleine pedaaluitbreiding.
Bronvermelding
Bart van Buitenen, Een uniek Franssen-orgel in Schiedam, De Orgelvriend, 45/4 (2003), 10-13.


II-A 18.
Schiedam, St.-Liduïnagesticht
(Schiedam, voormalige Rooms-Katholieke St.-Liduinakapel, Warande)

Dit orgel wordt weliswaar ook in een andere bron genoemd, maar helaas zonder dispositie. Boumans opgave kan daarom niet worden gedateerd.
Verdere lotgevallen:
1951, Verschueren, nieuw orgel. Lot Blaisse & Strunk-orgel onbekend.
Bronvermelding:
Orgels gebouwd door de Fa. L. Verschueren c.v. Heythuysen in het tijdvak 1951-1956 (Heythuysen 1956), 9.


II-A 18.
Schiedam, St.-Vincentiusgesticht
(Schiedam, voormalige Vereniging van Sint Vincentius à Paulo)

Dit orgel wordt weliswaar in een enkele bron genoemd, maar helaas zonder dispositie. Boumans opgave kan daarom niet worden gedateerd. Het instrument wordt door Laus niet genoemd, mogelijk is het tweedehands geplaatst.
Verdere lotgevallen:
1970, De vereniging wordt opgeheven. Lot van het Maarschalkerweerd-orgel onbekend
Bronvermelding:
H.C. de Roo van Alderwerelt, Inventaris van het archief van de vereniging Sint Vincentius à Paulo 1847-1970 (Gemeentearchief Schiedam 1957).


II-A 19.
Schiedam, Passagetheater
(Schiedam, voormalige Passagetheater, Passage 9-13)

Verdere lotgevallen:
1975, Het theater wordt verbouwd. Orgel kwam vervolgens in onderhoud bij vrijwilligers van
de Nederlandse Orgel Federatie (NOF).
1994, Het theater wordt gesloopt. Het orgel is door de NOF overgeplaatst naar Schiedam, Het
Theater aan de Schie.
2008, Restauratie.
Bronvermelding:
E-mail Peter Koppe (NOF), 09-06-2021; www.orgbase.nl (06-05-2021).


II-A 20.
Schiedam, Pandorabioscoop
(Schiedam, Pandorabioscoop [later Monopolebioscoop], Hoogstraat 99)

Verdere lotgevallen:
1937, Het orgel wordt geplaatst in de Gereformeerde kerk van Spijkenisse.
Zie verder de annotatie onder nr. II-A 11.


II-A 21.
Schiedam, Standaarts Orgelfabrieken
(Schiedam, A. Standaart Orgelfabriek)

De door Bouman bedoelde kerk is de (in 1974 gesloopte) r.k. O.L.V. Boodschap in Hoensbroek - Nieuw Lotbroek. De dispositie is die over de periode 1933-1947. Zie ook de annotatie onder VII-A 30.
Verdere lotgevallen:
1949, Pels, nieuw orgel. Het lot van het Standaart-orgel is onbekend.
Bronvermelding:
De Limburger, 06-04-1933; www.pelsenvanleeuwen.nl, 97-05-2021).


II-A 21.
Schiedam, Gebouw Tivoli
Schiedam, Gebouw Tivoli, Nieuwe Haven)

Bouman heeft deze beschrijving doorgehaald i.v.m. de verplaatsing van dit orgel naar Arnhem.
Verdere wetenswaardigheden:
De bouw ging gepaard met een aantal rechtszaken tussen Standaart en zijn opdrachtgever over het al dan niet leveren van een rollenapparaat.
1942, Het gebouw Tivoli wordt gevorderd door de bezetter. Het Standaart-orgel kwam in
handen van de heer J.H. Paap uit Arnhem die het ongewijzigd door Strunk in zijn huis
liet plaatsen.
1944, In september, bij de slag om Arnhem, liep het instrument schade op.
1963, De eigenaar verhuisde naar Velp [Gdl]. Het orgel werd door Verschueren overgeplaatst.
+1980, Het orgel wordt overgenomen door de NOF en door vrijwilligers van de Federatie
geplaatst in het gebouw van het Centraal Bureau voor de Statistiek te Voorburg.
2007, Het instrument door de NOF opgeslagen in Dordrecht.
2007, Het orgel herplaatst in de kantine van de firma Electroplast te Dordrecht.
Ingebruikneming 2012, daarna nog een uitbreiding.
Bronvermelding:
E-mail Peter Koppe (NOF) dd 09-06-2021; www.theaterorgel.nl (06-05-2021); Zie ook de annotatie onder nr. IV 25.


II-A 21.
West-IJsselmonde, Gereformeerde kerk
(Rotterdam-IJsselmonde, voormalige Gereformeerde Hordijkkerk, Wester Hordijk 215)

De aanvankelijk genoteerde dispositie is die als bij oplevering in 1937. De correcties hebben betrekking op de wijzigingen in 1952. Dit instrument is het eerste Nederlandse 20e eeuwse orgel met een rugpositief. In 1952 zijn beide werken direct achter elkaar opgesteld.
Verdere lotgevallen:
1976, Fonteyn, het instrument ongewijzigd overgeplaatst naar de Geref. Petrakerk te
Heinenoord en opgesteld achter het bestaande orgelfront (Standaart 1918).
Bronvermelding:
De Harp, 32/7 (1937), 52-53; J. van Driel Pzn., Wat is er met die orgels gebeurd? of verdwenen, verplaatste en/of omgebouwde orgels, De Orgelvriend, 22/8 (1980), 11.


II-A 22.
Rhoon, Hervormde kerk
(Rhoon, Protestantse Dorps- of Willibrorduskerk, Dorpsdijk 65)

De met grote letters geschreven dispositie is die over de periode 1912-1940. De correcties zullen betrekking hebben op wijzigingen in 1940.
Verdere lotgevallen:
1972, Van Vulpen, nieuwbouw in oude kast met gebruik van pijpwerk uit beide vorige orgels
(resp. 1807 J.C. Schmidt, en 1912 Van der Kleij).
2019, Booij & Butter, partiële restauratie en restauratie frontpijpen.
Bronvermelding:
Het Orgel, 10/2 (1912), 16; www.reliwiki.nl (23-04-2021); www.sanderbooij.com/projecten/ (23-06-2020).

M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Dit orgel (J.P en J.C. Schmidt, 1808) raakte in 1905 door brand beschadigd en is in 1912 vervangen. Enig pijpwerk is in het nieuwe orgel verwerkt.


II-A 22.
Rhoon, Gereformeerde kerk
(Rhoon, voormalige Gereformeerde kerk, Rijsdijk 13)

De dispositie is die als bij oplevering in 1916.
Verdere lotgevallen:
1962, Fonteyn, orgel overgebracht naar de nieuwe Maranathakerk. Nieuwe kast en uitbreiding
met een Subbas 16' op het pedaal.
1984, Kramer, nieuw orgel waarin enig materiaal uit het Standaart-orgel is verwerkt.
Bronvermelding:
www.standaart-orgels.nl (23-04-2021); A. Bijvank, De orgels in de Gereformeerde Kerk van Rhoon, De Orgelvriend, 26/3 (1984) 22-23.


II-A 22.
Rhoon, Rooms-Katholieke kerk
(Rhoon, Rooms-Katholieke H. Willibrorduskerk, Dorpsdijk 234)

De dispositie is die als bij oplevering in 1887.
Verdere lotgevallen:
1962, Wijziging en uitbreiding met een pneumatische Subbas.
1985, Scheuerman, restauratie.
2019, Slooff, herstelling.
Bronvermelding:
Encyclopedie XII, 57-58; www.sloofforgelbouw.nl (02-06-2022).


II-A 23.
Poortugaal, Hervormde kerk
(Poortugaal, Protestantse Dorpskerk, Kerkstraat 90)

De dispositie is als die bij oplevering in 1916.
Verdere lotgevallen:
1974, Orgel verwijderd, lot onbekend.
1977, Plaatsing van een historisch orgel van elders.
Bronvermelding:
W.D. van der Kleij, Werklijst van de Standaart-orgelfabriek (1904-1935), De Mixtuur, nr. 20 (1977), 419-444; www.orgbase.nl (06-05-2021).

M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Over dit orgel is mijn geen informatie bekend.


II-A 23.
Heerjansdam, Hervormde kerk
(Heerjansdam, Protestantse Dorpskerk, Molenweg 6)

De dispositie is die als bij oplevering in 1869.
Verdere lotgevallen:
1xxx, Viola di Gamba 8' gewijzigd in Celeste 8'.
1963, Van den Berg & Wendt, restauratie en wijziging.
1982, Fama & Raadgever, onderhoudswerkzaamheden.
1995, Nijsse, schoonmaak.
2015, Pels & van Leeuwen, onderhoudswerkzaamheden.
Bronvermelding:
Het Orgelblad, dec. 1963, 179; Encyclopedie IX, 228-230; Raadgever; https://pelsenvanleeuwen.nl (01-04-2021).


II-A 23.
Heerjansdam, Gereformeerde kerk
(Heerjansdam, Protestantse Boomgaardkerk, Dorpsstraat 42)

De dispositie is die als bij oplevering in 1930.
Verdere lotgevallen:
1954, Overgeplaatst naar het nieuwe kerkgebouw. Mogelijk is toen de Celeste 8' versneden
tot Quint 2 2/3'.
Bronvermelding:
Het Orgel, 28/4 (1931), 25; www.orgbase.nl (08-05-2021).


II-A 24.
Barendrecht, Hervormde kerk
(Barendrecht, Protestantse Dorpskerk, Dorpsstraat 148)

De dispositie is die over de periode 1912-1994.
Verdere lotgevallen:
1960, Verschueren, demontage in verband met de kerkrestauratie.
1962, Verschueren, restauratie en herplaatsing.
1994, Gebr. Vermeulen, nieuw binnenwerk bestaande uit historische componenten van
diverse herkomst.
2004, Dispositiewijziging.
2013, Reil, herziening.
Bronvermelding:
Arco van der Lee, Alles uit de kast (Barendrecht 1994); Het Orgel, 110/1 (2014), 36-39.


II-A 24.
Barendrecht, Gereformeerde kerk
(Barendrecht, Protestantse Bethelkerk, Kerkweg 1)

Het orgel werd in 1910 gebouwd. De dispositie is die over de periode 1910-1948.
De opmerking onderaan deze pagina met betrekking tot het 'vorige werk' is niet juist. Het gaat hier om hetzelfde instrument.
Verdere lotgevallen:
1948, Valckx & van Kouteren, dispositiewijziging en nieuwe speeltafel.
2008, Pels & van Leeuwen, restauratie.
Bronvermelding:
www.orgbase.nl (09-05-2021).


II-A 25
Barendrecht, Chr. Geref. kerk
(Barendrecht, Christelijke Gereformeerde Eben Haëzerkerk, Voordijk 252)

Mij zijn geen dispositiegegevens met betrekking tot dit orgel bekend.
Lotgevallen:
1883, J. van Gelder plaatst een nieuw orgel in de Geref. kerk te Enkhuizen (later de
Protestantse Ontmoetingskerk, nu Geref. Gemeente). In 1928 bouwt Valckx & Van
Kouteren een nieuw orgel. Volgens publicaties in Het Orgel en De Mixtuur zouden
zij daarbij gebruik gemaakt hebben van pijpwerk uit het oude orgel. Gezien de
herplaatsing van het instrument uit 1883 in Barendrecht, lijkt dit gegeven niet juist en
heeft Valckx & Van Kouteren mogelijk pijpwerk uit voorraad gebruikt.
1966, Van Leeuwen, nieuw orgel. Het lot van het hier beschreven orgel is onbekend.
Bronvermelding:
Kroniek, De Mixtuur, nr. 49 (1985), 768-770 ; Jan Jongepier, Het orgel in de Gereformeerde Ontmoetingskerk te Enkhuizen, Het Orgel, 81/7-8 (1985), 354-357; www.orgbase.nl (09-05-2021).


II-A 25.
Smitshoek, Evangelisatiegebouw
(Rotterdam-Smitshoek, Hervormde Zuiderkapel, Charloisse Lagedijk 593)

Mij zijn geen dispositiegegevens met betrekking tot dit orgel bekend.
Verdere lotgevallen:
19xx, Olieman, nieuw orgel. Het lot van het hier beschreven orgel is onbekend.
Bronvermelding
J.P. de Klerk, Reacties van lezers, De Orgelvriend, 25/10 (1983), 26.



II-A slotpagina.
Kralingseveer, Gereformeerde kerk
Rotterdam-Kralingseveer, Hersteld Hervormde Laankerk, IJsselmondelaan 340)

De dispositie is die als bij oplevering in 1920.
Verdere lotgevallen:
+1985, Scheuerman, Walcker-binnenwerk gesloopt. Achter het front is het vroegere orgel van
de H. Antonius Abt van Rotterdam-Delfshaven geplaatst. Enkele Walcker-registers zijn hergebruikt.
Bronvermelding:
Walcker, Opus-Buch 28, 18-24; www.laankerk.nl (14-07-2010). Op deze site wordt overigens een onjuiste locatie van het later geplaatste binnenwerk vermeld.