DEEL VI-A
VI-A 2-6.
Groningen, Groote of Martinikerk
(Groningen, voormalige Hervormde Martinikerk, Martinikerkhof 3)
Deze beschrijving beslaat maar liefst 12 pagina's, ongetwijfeld het gevolg van
Boumans bemoeienis met dit orgel en het vele materiaal wat hij ten behoeve van
de restauratie had verzameld. Op de pagina's 2-3 staat de dispositie over de
periode 1939-1970, op de pagina's 9-10 de situatie 1854.
Verdere lotgevallen:
1947, Doornbos, herstel schade als gevolg van inwatering.
1966, Mense Ruiter, herstel schade als gevolg van inwatering.
1971, Van Vulpen, demontage.
1977, Ahrend, restauratie 1
e
fase.
1984, Ahrend, restauratie 2
e
en laatste fase.
2007, Ahrend, herstel aangetaste pijpvoeten.
2015, Ahrend, groot onderhoud.
Bronvermelding:
Henk de Vries, 'De geschiedenis van het Martini-orgel', bijdrage in Hans Fidom
[red.],
Het Maakzel van Agricola
(Zutphen
2019), 13-108; Brouwer e.a. VI, 21.
VI-A 7.
Groningen, A-kerk
(Groningen, voormalige Hervormde Akerk, Akerkhof 2)
[hoofdorgel]
De dispositie is die over de periode 1924-1939. De correcties hebben betrekking
op latere wijzigingen.
Verdere lotgevallen:
1939, Doornbos, dispositiewijziging.
1946, Doornbos, dispositiewijziging.
1950, Flentrop, herstelling.
1952, Doornbos, dispositiewijziging.
1959, Mense Ruiter, dispositiewijziging.
1977, Boody & Taylor, demontage.
1990, Reil, pijpwerk herplaatst, orgel weer bespeelbaar gemaakt.
1997, Reil, demontage.
2011, Reil, restauratie.
2016, Reil, uitbreiding met Cornet 2' op het Pedaal.
Bronvermelding:
Archief Johan van Meurs; Peter van Dijk, 'De geschiedenis van het hoofdorgel van
1696 tot 1990
'
en Peter van Dijk, 'De
aanloop tot de restauratie 1961-2006', bijdragen in Jan Luth [red.],
Wereldberoemde klanken. Het Schnitgerorgel
in de Der Aa-kerk te Groningen en zijn voorgangers
(Zutphen 2011), 121-146,
147-166.
VI-A 7.
Groningen, A-kerk
(Groningen, voormalige Hervormde Akerk, Akerkhof 2)
[transeptorgel]
Zie
de annotatie onder VI-A 53.
VI-A 8.
Groningen, St. Jozefkerk
(Groningen, Rooms-Katholieke St.-Jozefkathedraal, Radesingel 4)
[hoofdorgel]
De
dispositie is die over de periode 1906-1948.
Verdere lotgevallen:
1944, Loze middenfront gesloopt.
1948, Adema/Schreurs, dispositiewijziging.
1958, Adema/Schreurs, herstelling.
1999, Adema/Schreurs, herstelling
2005, Adema/Schreurs, restauratie, herstel van de situatie 1906 (waarbij op het
Hoofdwerk
een Octaaf 2' apart registreerbaar is gemaakt vanuit de Mixtuur),
reconstructie front.
2018, Adema, restauratie speeltafel.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XIV, 181-183.
VI-A 8.
Groningen, St. Jozefkerk
(Groningen, Rooms-Katholieke St.-Jozefkathedraal, Radesingel 4)
[voormalige koororgel]
Verdere lotgevallen:
1958, Adema/Schreurs, herstelling.
2003, Er worden twee historische instrumenten geplaatst. Het Adema-orgel is
gedemonteerd,
componenten hieruit zijn
hergebruikt t.b.v. het hoofdorgel in de St.-Bonifatiuskerk te
Leeuwarden.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. IV, 90-91; VI 17.
VI-A 8.
Groningen, St. Martinuskerk
(Groningen, voormalige Rooms-Katholieke St.-Martinuskathedraal, Broerstraat)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1900.
Verdere lotgevallen:
1935, Mense Ruiter, herstelling.
1970, Kerk buiten gebruik gesteld.
1981, Op de speeltafel na verkocht aan de St.-Martinskirche te Beckum [D]. Het
jaar erop
werd de St.-Martinuskathedraal gesloopt.
1983, Gebr. Stockmann, plaatsing in Beckum, nieuwe kast.
2012, De kerk in Beckum wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel wordt verkocht
aan de St.-
Jeroenskerk te Noordwijk-Binnen.
2013, Adema/Schreurs, restauratie/uitbreiding, plaatsing in Noordwijk achter een
bestaand
front
van Pels (1919, opus 17).
Bronvermelding:
Philip van den Berg,
Terug van weggeweest.
Het Martinusorgel in de R.k. Sint-Jeroenkerk te Noordwijk-Binnen
,
De Orgelvriend
, 56/4 (2014), 12-17.
VI-A 9.
Groningen, O.L.Vr. Onbevl. Ontvangeniskerk
(Groningen, voormalige Rooms-Katholieke kerk O.L.V. Onbevlekt Ontvangen,
Gelkingestraat 17)
De
dispositie is die over de periode 1897-1956.
Verdere lotgevallen:
1956, Kerk buiten gebruik gesteld. Het orgel door Verschueren in gewijzigde vorm
geplaatst
in de r.k. H. Pius-X-kerk te Tilburg.
1986, Clerx, restauratie en kleine dispositiewijziging.
1999, Ook de Tilburgse kerk wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel wordt
gedemonteerd
door Pels & Van Leeuwen en opgeslagen te 's-Hertogenbosch.
2008, Pels & van Leeuwen, restauratie/reconstructie en plaatsing in de r.k.
Mariakerk te
Apeldoorn.
Bronvermelding:
Cees van der Poel,
Drie restauraties door
Pels & Van Leeuwen
,
Het Orgel
,
105/4 (2009), 30-45.
VI-A 9.
Groningen, Pelstergasthuiskerk
(Groningen, Vrijzinnig Protestantse / Waalse Pelstergasthuiskerk, Pelsterstraat
43)
De
dispositie is die over de periode 1931-1990.
Verdere lotgevallen:
196x, Mense Ruiter, wijziging.
1975, Mense Ruiter, demontage van het orgel in verband met de kerkrestauratie.
Het
instrument wordt opgeslagen op de kerkzolder.
1978, Herplaatsing van de frontpijpen.
1990, Bakker & Timmenga, restauratie, herstelling van de situatie 1774.
2017, Bakker & Timmenga, groot onderhoud.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. IV, 111;
www.orgelnieuws.nl
(20-12-2017).
VI-A 10.
Groningen, Pepergasthuiskerk
(Groningen, Oecumenische Pepergasthuiskerk, Peperstraat 22)
De
dispositie is die over de periode 1862-1970.
Verdere lotgevallen:
1970, Mense Ruiter, restauratie/wijziging.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. IV, 113.
VI-A 10.
Groningen, Remonstrantse Kerk
(Groningen, voormalige Remonstrantse Kerk, Coehoornsingel 14)
De
dispositie is die vanaf 1933.
Verdere lotgevallen:
1945, Het orgel loopt oorlogsschade op.
1967, Het loze orgelfront wordt gesloopt. Het binnenwerk staat sindsdien achter
een linnen
wand.
1979, Mense Ruiter, pijpwerk in verband met bouwkundige werkzaamheden uitgenomen
en
later weer herplaatst.
2004, Mense Ruiter, reconstructie zwelwand.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. III, 115 en VI, 27.
VI-A 11.
Groningen, Lutherse Kerk
(Groningen, Evangelisch-Lutherse Kerk, Haddingestraat 23)
De
dispositie is die over de periode 1937-1954.
Verdere lotgevallen:
1954, Mense Ruiter, wijziging.
1966, Opten & Verschueren, restauratie pedaallade.
1975, Opten & Verschueren, restauratie Bovenwerklade en dispositiewijziging.
Korte tijd
heeft naast het orgel de Bazuin 16' opgeslagen gelegen, afkomstig van het
gesloopte
orgel van De Harmonie in Groningen. Tot uitbreiding van het orgel
hiermee, is het
nooit gekomen. Dit register is op eden later moment doorverkocht aan de
Goede
Herderkerk te Bedum.
1994, Mense Ruiter, demontage in verband met de kerkrestauratie.
2004, Mense Ruiter, restauratie.
Bronvermelding:
dr.
Ir. A.H. Vlagsma,
Het Van Oeckelen & Zonen
orgel
,
www.svlk.nl
(15-09-2005).
VI-A 11.
Groningen, De Harmonie
(Groningen, voormalige concertzaal De Harmonie, Oude Kijk in 't Jatstraat)
De
dispositie is die over de periode 1929-1948.
Verdere lotgevallen:
1948, Van Leeuwen, dispositiewijziging.
1973, Verschueren, orgel gedemonteerd. De Bazuin 16' heeft een tijd naast het
orgel van de
Evang. Luth. Kerk in Groningen gelegen. Tot uitbreiding van het Van
Oeckelen-orgel
hiermee, is het nooit gekomen. Dit register is op een later moment
doorverkocht ten
behoeve van het orgel van de Goede Herderkerk te Bedum.
Bronvermelding:
Brouwer 2017, 117-118.
VI-A 12.
Groningen, Nieuwe Kerk
(Groningen, Protestantse Nieuwe Kerk, Nieuwe Kerkhof 1)
De
dispositie is die over de periode 1932-1980.
Verdere lotgevallen:
1973, Ahrend, demontage in verband met de kerkrestauratie.
1980, Leeflang, restauratie. De reconstructie van vier verdwenen tongwerken is
op dat
moment achterwege gebleven.
1988, Marcussen & S
ø
n, ontbrekende tongwerken
geplaatst.
2009, Mense Ruiter, groot onderhoud.
2013, Mense Ruiter, technisch herstel.
2018, Mense Ruiter, herstelling pijpwerk en optimalisatie van het klankbeeld.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. IV, 107; Dirk Molenaar,
Orgel
Nieuwe Kerk Groningen toont weer Timperament
,
De Orgelvriend
, 60/10 (2018),
22-29; activiteitenoverzicht Mense Ruiter 2008-2021.
VI-A 13.
Groningen, Sionskerk
(Groningen, voormalige Hervormde Sionskerk, Korreweg 198)
De
dispositie is die over de periode 1935-197x. De correcties hebben betrekking op
wijzigingen in 197x en 1987.
Verdere lotgevallen:
197x, De plaatselijke organist Luc. Oosterhuis wijzigt fasegewijs de dispositie
van het 2
e
klavier.
1984, De kerk wordt buiten gebruik gesteld, het orgel wordt gedemonteerd door en
opgeslagen bij Harkema.
1987, Harkema verplaatst het orgel naar de Protestantse Kerk Het Anker te
Zevenhuizen
[Gr.], dispositiewijziging en ander front.
2018, De kerk in Zevenhuizen wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel is
gedemonteerd. Drie
balgen en enig pijpwerk zijn in 2023 gebruikt ten behoeve van de
vergroting van een
orgel in Oldebroek.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. II, 163;
www.reliwiki.nl
(19-08-2021);
Nieuwsblad van het Noorden
,
09-09-1986;
www.orgelnieuws.nl
(08-10-2023).
VI-A 13
Groningen, Geref. Oosterkerk
(Groningen, Nederlandse Gereformeerde Oosterkerk, S.S. Rosensteinlaan 23)
De
dispositie is die over de periode 1931-1961.
Verdere lotgevallen:
1961, Mense Ruiter, dispositiewijziging.
1977, Fonteyn & Gaal, tractuur- en dispositiewijziging.
2008, Mense Ruiter, restauratie, de situatie 1931 is op een enkele correctie na
hersteld.
2018, Mense Ruiter, herstelling.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. IV, 67 en VI, 25; activiteitenoverzicht Mense Ruiter 2008-2021.
VI-A 14.
Groningen, Geref. Zuiderkerk
(Groningen, voormalige Gereformeerde Zuiderkerk, Stationsstraat 12)
De
dispositie is bijna die als bij oplevering in 1931: in andere bronnen wordt op
het 2
e
klavier een Sesquialter II genoemd in plaats van de
Ruischquart II.
Verdere lotgevallen:
1984, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
1986, Scheuerman, plaatsing in de Gereformeerde Gemeente te Scherpenisse,
tractuurwijziging, kleine dispositiewijziging, nieuwe kast.
2008, Scheuerman, herplaatsing in het nieuwe kerkgebouw te Scherpenisse, nieuwe
kast,
forse dispositie-uitbreiding.
Bronvermelding:
Persoonlijke notities Mense Ruiter; Publ. VOGG,
jan. 1987;
www.orgbase,nl
(19-08-2021).
VI-A 14.
Groningen, Geref. Noorderkerk
(Groningen, voormalige Gereformeerd Vrijgemaakte Noorderkerk, Akkerstraat 28)
De
dispositie is die bij oplevering in 1923.
Verdere lotgevallen:
1982, Reil nieuw orgel waarbij gebruik gemaakt werd van kastdelen, magazijnbalg
en enig
pijpwerk uit het Rohlfling-orgel.
Bronvermelding:
Aantekenboekje Mense Ruiter; Brouwer e.a. IV, 79.
VI-A 15.
Groningen, Geref. Westerkerk
(Groningen, voormalige Gereformeerde Westerkerk, Kraneweg 3)
Dit
orgel werd in 1907 als bestaand instrument door Koch uit Barmen [D] in deze kerk
geplaatst. Over een plaatsing in Ter Apel is niets overgeleverd. De dispositie
is die over de periode 1936-1959.
Verdere lotgevallen:
1959, Mense Ruiter, wijziging, rugpositief in bijpassende stijl toegevoegd.
1986, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
1988, Hendriksen & Reitsma, het orgel in sterk gewijzigde vorm herplaatst in de
Protestantse
Triomfatorkerk (thans Open Hofkerk) te Aalsmeer. Het niet herplaatste
rugpositief
kreeg in 2010 een nieuwe bestemming als zelfstandig orgel in de Église
Notre Dame te
Tangissart [B].
Bronvermelding:
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr. 73 (1993), 707-710.
VI
-A 15.
Groningen, Groote kerk
(Groningen, voormalige Hervormde Martinikerk, Martinikerkhof 3)
De
dispositie van het hier beschreven koororgel is die over de periode 1939-1954.
Het in 1939 vervallen kistpedaal werd overgenomen door Bouman en ging 14 mei
1940 bij het bombardement op Rotterdam verloren.
Verdere lotgevallen:
1954, Mense Ruiter, wijziging.
1963, Mense Ruiter, demontage in verband met de kerkrestauratie. Het instrument
heeft
daarna op diverse locaties opgeslagen gelegen.
2001, Verschueren, restauratie.
2023, Verschueren, groot onderhoud en andere passender stemming.
Bronvermelding:
Rogér van Dijk,
De kerk te Groningen is
met dit kleine kunstwerk geluk te wenschen
,
bijdrage in Hans Fidom [red.], 'Het Maakzel van Agricola
'
(Zutphen 2019), 241-294;
www.orgelnieuws.nl
(29-02-2024)
VI-A 16.
Niebert, Hervormde Kerk
(Niebert, voormalige Hervormde Kerk, Molenweg 90)
De
dispositie is die vanaf plaatsing in Niebert in 1941.
Verdere lotgevallen:
1941, Spanjaard, plaatsing in Niebert. Nieuw front.
1949, Rinkema, demontage in verband met de kerkrestauratie.
19xx, Herplaatsing.
1967, Mense Ruiter, herstelling.
2006, Mense Ruiter, herstelling.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. II, 119 en VI, 49-51
VI-A 16.
Niebert, Hervormde Kerk
(Niebert, voormalige Hervormde Kerk, Molenweg 90)
De
dispositie wijkt af van de situatie als bij afbraak in 1941. Tussen de momenten
dat Bouman en later Van Meurs dit instrument bezochten, is het kennelijk
gewijzigd.
Verdere lotgevallen:
1937, Het orgel loopt schade op als gevolg van lekkage.
1941, G. Spanjaard, plaatsing van een orgel van elders. Het kabinetorgel nam hij
in. Materiaal
hieruit gebruikte Bouman ten behoeve van het huisorgel van zijn broer en
voor zijn
eigen experimenten met het
ontwikkelen van nieuwe pijpvormen.
Bronvermelding:
Van
Meurs, 90; Victor Timmer,
'Een zeer
aftandsch instrument'. Uit Groninger kerken verdwenen huispijporgels (en
verwante instrumenten)
,
Het Orgel
,
114/1 (2018), 20-33.
VI-A 16.
Marum, Hervormde Kerk
(Marum, voormalige Hervormde Kerk, Noorderringweg 41)
De
dispositie is die voor plaatsing in 1939. De correcties hebben betrekking op de
wijzigingen in dat jaar.
Verdere lotgevallen:
Geen.
Bronvermelding:
Victor Timmer,
Een interessant orgel te
Marum
,
Groninger Kerken
, sept.
1996, 83-87.
VI-A 17.
Groningen, Geref. Parklaankerk
(Groningen, voormalige Gereformeerde Parklaankerk, Parklaan 22)
De
dispositie is die over de periode 1938-1962. De potloodaantekening dat dit orgel
naar Nijverdal verkocht zou worden, is mogelijk gebaseerd op een niet uitgevoerd
plan.
Verdere lotgevallen:
1962, Enig pijpwerk ontvreemd. Hierna herstelling door Mense Ruiter.
1979, Mense Ruiter, nieuwe magazijnbalg.
1984, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
1986, Steendam, orgel gedemonteerd en opgeslagen te Roodeschool.
2004, Steendam, restauratie, reconstructie, uitbreiding. Plaatsing in de
Rehobothkerk van de
Geref. Gemeente te Tholen.
2024, Steendam, reconstructie van de destijds door de zonen van Van Oeckelen
gewijzigde
Mixtuursamenstelling van het
Hoofdwerk.
Bronvermelding:
www.reliwiki.nl
(20-08-2021): Henri Aarnoudse & Dirk Bakker,
Een zeer goed toongevend werk. Het Van
Oeckelen-orgel voor de Gereformeerde Gemeente van Tholen
(Tholen 2004); tel.
meded. Sicco Steendam (19-08-2024).
VI-A 17.
Helpman, Geref. Opstandingskerk
(Groningen - de Wijert, voormalige Gereformeerd Vrijgemaakte Opstandingskerk,
P.C. Hooftlaan 48).
Dit
orgel werd in 1970 opgeleverd. De dispositie is de oorspronkelijke.
Verdere lotgevallen:
1999, Het orgel wordt gesloopt. Plaatsing van een gebruikt orgel van elders.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. VI, 26-27.
VI-A 17.
Helpman, huisorgel D. Weeber, Herenweg 48
(Groningen-Helpman, huisorgel D. Weeber, Herenweg 48)
Dit
orgel is in 1953 gebouwd. De heer Weeber woonde op het moment van oplevering in
Nieuwe Pekela. Aan de Pedaaldispositie ontbreekt de Octaaf 2'.
Lotgevallen:
19xx, Ruiter, verplaatsing van het orgel naar Weebers nieuwe woning in
Groningen.
1994, Opten, plaatsing in de Evangelisatiekapel te Tjuchem.
2016, Plaatsing van een ander gebruikt orgel in Tjuchem. Het Olieman-orgel wordt
verkocht
aan een particulier in Kampen.
Bronvermelding:
Brouwer e.a., V, 167 en concepttekst deel VII.
VI-A 17.
Helpman, Geref. kerk De Ark
(Groningen-Helpman, voormalige Protestantse kerk De Ark, Haydnlaan 46)
De
dispositie is die van na de wijziging in 1978.
Verdere lotgevallen:
1988, Ruiter, nieuwe pedaallade.
2013, Ruiter, groot onderhoud.
2021, De kerk wordt buiten gebruik gesteld. Het lot van het orgel is
onduidelijk.
Bronvermelding:
Brouwer e.a., IV 121, concepttekst deel VII.
VI-A 17.
Haren, Herv. kerk De Boerderij
(Haren, voormalige Protestantse Kerkboerderij, Oude Middelhorst 24)
Dit
orgel is in 1980 gebouwd. De dispositie is die als bij de oplevering.
Verdere lotgevallen:
2008, Nieuw orgel gebouwd door Mense Ruiter. Kaat & Tijhuis verplaatst het
Blank-orgel
naar de Protestantse kerk te Noordeinde [Gdl], kleine
dispositiewijziging.
Bronvermelding:
www.reliwiki.nl
(12-05-2014).
VI-A 17.
Haren, Gereformeerde kerk
(Haren, Protestantse Gorechtkerk, Kerkstraat 14)
Het
is onduidelijk welk instrument Bouman hier had willen beschrijven:
[Valckx & van Kouteren, 1939]
Verdere lotgevallen:
1977, Dit orgel wordt verkocht aan de Chr. Geref. Maranathakerk in Urk en daar
in vergrote
vorm door Fonteijn / Kaat &
Tijhuis geplaatst.
1978, Van Vulpen, nieuw orgel.
Bronvermelding:
S.
van Leeuwen,
Orgels in Flevoland
(Emmeloord 1994).
[van Vulpen, 1978]
Verdere lotgevallen:
1993, Wijziging temperatuur.
2012, Van der Putten, groot onderhoud.
Bronvermelding:
www.orgbase.nl
(10-10-2024); Brouwer e.a., concepttekst deel 7.
VI-A 17.
Haren, Beatrixoord
(Haren, kerkzaal revalidatiecentrum Beatrixoord, Dilgtweg 5)
[Flentrop-orgel]
Dit
orgel is in 1962 gebouwd. De dispositie is die als bij de oplevering.
Verdere lotgevallen:
19xx, Kleine dispositiewijziging.
1991, Het orgel wordt geplaatst in de kerkzaal van de gevangenis Esserheem te
Veenhuizen.
K
leine dispositiewijziging.
Bronvermelding:
www.orgelsindrenthe.nl
(10-08-2024).
[Klop-orgel]
De
dispositie is die als bij de oplevering.
Verdere lotgevallen:
2014, Orgel verkocht aan een particulier in Köthen [D]. Uitbreiding met vrij
pedaal.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. IV, 141; idem concepttekst deel 7.
VI-A 18.
Harkstede, Hervormde Kerk
(Harkstede, voormalige Protestantse Kerk, Hoofdweg 63)
De
dispositie is die vanaf de plaatsing van het nieuwe binnenwerk in 1907.
Verdere lotgevallen:
2019, Reil, herstelling.
2023, Bakker & Timmenga, restauratie van het Eertman-binnenwerk en herplaatsing
hiervan tegen de achterwand van de bibliotheek die zich achter het
Schnitger-orgel bevindt.
2025, Edskes en Reil, reconstructie van het Schnitger-orgel achter het bestaande
front.
Bronvermelding:
Brouwer e.a. V, 11;
www.reil.nl
(25-11-2021);
www.sbno.org
(25-05-2023); Dirk Molenaar, Het nieuwste Schnitger-orgel staat in Harkstede, DE
ORGELVRIEND, 68/1 (2026), 40-45.
VI-A 18.
Harkstede, Gereformeerde Kerk
(Harkstede, Nederlandse Gereformeerde Kerk, Hamweg 13)
De
dispositie is die als bij plaatsing in 1936. Het binnenwerk was in oorsprong een
oud huispijporgel.
Verdere lotgevallen:
+1971,
Opten, herstelling.
1987, Steendam, plaatsing van een orgel afkomstig van elders. Het oude is door
hem
ingenomen.
Bronvermelding:
Victor Timmer,
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr. 58 (1987), 378.
VI-A 19.
Buitenpost, Hervormde Kerk
(Buitenpost, Protestantse Mariakerk, Oude Havenstraat 1)
De
dispositie is die over de periode 1930-1974.
Verdere lotgevallen:
1974, Fama & Raadgever, restauratie en uitbreiding met vrij Pedaal.
2016, Bakker & Timmenga, groot onderhoud.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(20-10-2016).
VI-A 18a.
Buitenpost, huisorgel dr. Bohmers
Johan Christiaan Bohmers (Zutphen, 16 januari 1912 – Göteborg [Zwe], 1 mei
1988), geoloog en archeoloog, was hoogleraar aan de Universiteit te Groningen.
In 1951 is hij van Buitenpost naar Boterdiep 19 te Bedum verhuisd.
De
dispositie is die van tot de werkzaamheden door Brink.
Lotgevallen:
1783, Orgel gebouwd voor de toenmalige Onstaborg te Sauwerd.
1817,
Verplaatst naar de Joriskerk te Westerlee.
1876, Van Oeckelen verplaatst
dit instrument naar de (voormalige) Hervormde kerk te Klein Wetsinge.
1914,
Doornbos, nieuw orgel in Klein Wetsinge. Het lot van het hier beschreven orgel
is onbekend.
193x, Het instrument komt in bezit van de orgelmaker Derk
Mulder in Uithuizen
194x, Orgel aangekocht door prof. Bohmers.
19xx,
Verkocht aan een antiquair te Groningen, restauratie/wijziging H. Brink.
1962, Het instrument in bruikleen geplaatst in het koor van de Nicolaďkerk te
Appingedam.
1965, Verkocht aan de Berkeley University in Berkeley [VS].
1984, Harrold, herstelling.
Volgens andere bronnen zou dit orgel in 1965
verkocht zijn aan de First Presbyterian Church in Philadephia [VS]
Bronvermelding:
Gerard Verloop, Enkele losse gegevens, deels van D. Mulder
afkomstig, DE MIXTUUR, nr. 57 (1987); THE AMERICAN ORGANIST, dec. 1990, 55;
Gerta Boonstra, De lotgevallen van het kabinetorgel uit Wetsinge, DIEPGANG,
14/40 (2025), 12-15.
VI-A 19.
Buitenpost, Gereformeerde Kerk
(Buitenpost, Protestantse Kruiskerk, Voorstraat 15)
De
dispositie is die over de periode 1924-1963.
Verdere lotgevallen:
1964, Pels, nieuw orgel. Het oude is door hen ingenomen. Enig materiaal hieruit
is gebruikt
bij de bouw van het orgel van de Exoduskerk te Gorinchem (1965).
Bronvermelding:
Jongepier, 180.
VI-A 20.
Kollum, Hervormde Kerk
(Kollum, Protestantse Maartenskerk, Voorstraat 39)
De
dispositie is die over de periode 1941-1939.
Verdere lotgevallen:
1971, Bakker & Timmenga, restauratie, herstel van de situatie 1841.
Bronvermelding:
Jongepier, 194.
VI-A 20.
Oudwoude, Hervormde Kerk
(Oudwoude, Protestantse Kerk, Foarwei 46)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1856.
Verdere lotgevallen:
1978, Hendriksen & Reitsma, restauratie.
2007, Hendriksen & Reitsma, reconstructie van het lofwerk.
Bronvermelding:
Jongepier, 204;
Friese Orgelkrant
2007, 21.
VI-A 21.
Westergeest, Hervormde Kerk
(Westergeest, Protestantse Martinuskerk, Kalkhuswei 1)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1891.
Verdere lotgevallen:
1922, Bakker & Timmenga, herstelling.
1944, Bakker & Timmenga, herstelling.
1956, Bakker & Timmenga, herstelling.
1967, Bakker & Timmenga, herstelling.
1967, Faber, restauratie.
1979, Hendriksen & Reitsma, restauratie.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XII, 242-243.
VI-A 21.
Dokkum, Hervormde Kerk
(Dokkum, Protestantse Martinuskerk, Markt 2)
De
dispositie is die over de periode 1894-1979.
Verdere lotgevallen:
1969, Flentrop, na de kerkrestauratie slechts het Hoofdwerk herplaatst.
1979, Flentrop, nieuw binnenwerk. Het oude Van Dam-binnenwerk werd in gewijzigde
vorm
en in een nieuwe kast herplaatst in de Geref. Gemeente te Nunspeet.
1984, Completering van het lofwerk.
1998, Flentrop, toonhoogte gewijzigd.
Bronvermelding:
Jongepier, 182;
Orgelbouwnieuws - disposities
,
De Orgelvriend
, 21/6 (1979),
13;
www.flentrop.nl
(20-08-2021);
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr. 51 (1985), 31; Van
Os 2021.
VI-A 22.
Dokkum, Geref. Noorderkerk
(Dokkum, voormalige Gereformeerde Noorderkerk, Noorderbolwerk)
De
dispositie is die over de periode 1927-1982.
Verdere lotgevallen:
1975, Reil, nieuw orgel.
1982, Reil, het Van Dam-orgel is verplaatst naar Protestantse kerk van Daarle,
nieuw vrij
Pedaal toegevoegd.
2014, Reil, groot onderhoud.
Bronvermelding:
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr. 40 (1982), 389;
https://reil.nl
(25-11-2021).
VI-A 22.
Dokkum, Geref. Oosterkerk
(Dokkum, voormalige Protestantse Oosterkerk, Oostersingel 2)
De
dispositie is die bij de oplevering in 1890.
Verdere lotgevallen:
1962, Reil, nieuw orgel waarin de lade en enig Van Oeckelen-pijpwerk is
verwerkt. Ook dit
Reil-orgel is intussen gesloopt. De Van Oeckelen-lade is in 2014 door
Steendam
hergebruikt ten behoeve van de restauratie van het orgel van de
Protestantse kerk te
Kolderveen.
Bronvermelding:
Mededeling Peter van Dijk;
Leeuwarder Courant
, 27-07-1962;
Jaap Brouwer,
Recent werk van Orgelmakerij
Steendam (1)
,
De Orgelvriend
,
57/7-8 (2015), 36-40.
VI-A 23.
Dokkum, Roomsch-Kath. Kerk
(Dokkum, Rooms-Katholieke H. Martinus &
de
H.H. Bonifatius en Gezellen,
Koningstraat 25)
De
dispositie is die over de periode 1917-
+1950.
Verdere lotgevallen:
+1950,
Verschueren, dispositiewijziging.
1994, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Ton
van Eck, 'Orgels van de R.K. parochie te Dokkum na de reformatie', bijdrage in
Het gerestaureerde Van Dam-orgel in de
R.K. Parochiekerk van de H. Martinus en
de H.H. Bonifatius en gezellen te Dokkum
(Dokkum 1994).
VI-A 23.
Driesum, Hervormde Kerk
(Driesum, Protestantse Kerk, Van Sytzamawei 8)
De
dispositie is die over de periode 1907- 1967.
Verdere lotgevallen:
1951, Vaas & Bron, nieuwe magazijnbalg in plaats van de drie spaanbalgen.
1968, Eppinga, restauratie, dispositiewijziging.
1975, Bak, herstelling.
1995, Bakker & Timmenga, restauratie, 1
e
fase.
1997, Bakker & Timmenga, restauratie, 2
e
fase.
1998, Bakker & Timmenga, restauratie, laatste fase.
Bronvermelding:
www.hervormddriesum.nl
(13-01-2009); Jan Jongepier,
Het orgel in
de Hervormde kerk te Driesum
,
Het
Orgel
, 94/4 (1998), 29-33.
VI-A 24.
Wouterswoude, Hervormde Kerk
(Wouterswoude, Protestantse kerk, Kerklaan 34)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1894.
Verdere lotgevallen:
1980, Procee & Reitsma, orgel gereinigd.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XIII, 30-31.
VI-A 24.
Wouterswoude, Gereformeerde kerk
(Driesum-Wouterswoude, Protestantse Gereformeerde kerk, Foarwei 27)
Dit
orgel is van Duitse herkomst en is in 1898 door Doornbos in de Gereformeerde
Kerk De Wijngaard van Uithuizermeeden geplaatst. Rohlfing verplaatste het in
1923 naar Driesum-Wouterswoude.
Voor wat betreft de dispositie heb ik geen vergelijkingsmateriaal gevonden.
Verdere lotgevallen:
1974, Bak, wijziging.
1986, Hendriksen & Reitsma, sleeplade gesplitst waardoor een twee-klaviers orgel
ontstond.
Het bijgeplaatste pijpwerk was uit voorraad.
1999, Enig pijpwerk vervangen.
Bronvermelding:
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr 55 (1986), 239;
www.gereformeerdekerkdriesum.nl
(06-05-2009).
VI-A 24.
Dantumawoude, Hervormde Kerk
(Damwoude, Protestantse Benedictuskerk, Doniawei 76)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1777. De Quint 2 2/3' is een Nasard.
Verdere lotgevallen:
1974, Bakker & Timmenga, restauratie.
2017, Bakker & Timmenga, groot onderhoud.
Bronvermelding:
Jongepier, 182;
www.orgelnieuws.nl
(20-10-2017).
VI-A 25.
Murmerwoude, Hervormde Kerk
(Damwoude-Murmerwoude, Protestantse Bonifatiuskerk, Foarwei 2)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1895.
Verdere lotgevallen:
1963, Bakker & Timmenga, restauratie.
2022, Het orgel is in verband met zijn technische staat buiten gebruik gesteld.
Er is een
elektronisch orgel geplaatst.
Bronvermelding:
Jongepier 182;
www.pkndamwald.nl
(19-01-2023).
VI-A 25.
Murmerwoude, Gereformeerde Kerk
(Damwoude-Murmerwoude, voormalige Gereformeerde Kerk, Foarwei 80)
De
dispositie is die bij plaatsing in 1909.
Verdere lotgevallen:
1936, Valckx & van Kouteren, nieuw orgel. Het lot van het hier beschreven
instrument is
onbekend.
Bronvermelding:
Victor Timmer,
"De ronde, zuivere volle
toon, wierd hier bovenmate gehoord". De orgelgeschiedenis van Gereformeerd
Bolsward tot de 'samensmelting' in één gebouw.
Friese Orgelkrant
2012, 22-24.
VI-A 25.
Zwaagwesteinde, Hervormde Kerk
(Zwaagwesteinde, Protestantse Toertsjerke, Toerstrjitte 1)
De
dispositie is vermoedelijk die over de periode 1910-1948.
Verdere lotgevallen:
1948, Bakker & Timmenga, wijziging.
1965, Pels & van Leeuwen, nieuw orgel; het M. Vermeulen-orgel is ingenomen.
1971, Pels & van Leeuwen, plaatsing van het Vermeulen-orgel in de Damlaankerk te
Leidschendam. Dispositiewijziging, kast en front vernieuwd.
1998, De Damlaankerk wordt buiten gebruik gesteld. Orgel door Pels & van Leeuwen
in
opslag genomen. In 1989 wordt een
deel van het pijpwerk door J.J.Wensveen
hergebruikt ten behoeve van een
ander binnenwerk van het orgel in de St.-
Hippolytuskapel te Delft.
Bronvermelding:
Leeuwarder Courant
, 20-04-1948;
http://home.planet.nl/~kort0158
(02-07-2003);
www.reliwiki.nl
(04-08-2024).
VI-A 25.
Ternaard, Gereformeerde Kerk
(Ternaard, Protestantse Lytse Tsjerke, Nesserwei 6)
De
dispositie komt op hoofdlijnen overeen met die als genoemd in een advertentie.
Verdere lotgevallen:
1973, Het binnenwerk wordt verkocht aan een particulier. In de kerk wordt een
elektronisch
orgel geplaatst .
1983, Hendriksen & Reitsma plaatsen dit binnenwerk in een nieuwe kast in de Chr.
Geref.
Rehobothkerk
te Lutten.
2024, Op 18 februari 2024 is in deze kerk de laatste Eredienst gehouden. De kerk
wordt verbouwd tot woonhuis. Over het lot van de orgelkast is op dit moment nog
niets bekend.
Bronvermelding:
Advertentie m.b.t. de verkoop,
Organist &
Eredienst
, mei 1974, 58; Jongepier 209
; Contactbrief nr. 171,
Verzamelblad voor kerkkaartenverzamelaars (maart 2026).
VI-A 26.
Twijzel, Hervormde Kerk
(Twijzel, Protestantse Petruskerk, Tsjerkebuorren 15)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1905.
Verdere lotgevallen:
1947, Bakker & Timmenga, schoonmaak en herstelling.
1985, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XIV, 159-160.
VI-A 26.
Twijzel, Gereformeerde Kerk
(Twijzel, voormalige Vrije Gereformeerde Rehobothkerk, Optwizel 35)
[m.b.t. het in 1933 verbrande orgel:]
Dit
orgel is in 1781 door Bätz gemaakt voor de Rooms-Katholieke kerk van Wognum, in
1871 werd het overgeplaatst naar de Rooms-Katholieke kerk van Haarlemmerliede en
in 1889 naar de Gereformeerde kerk van Workum.
Voor wat betreft de dispositie lijkt Bouman de enige bron.
Verdere lotgevallen:
1933, Kerk en orgel zijn op 13 december door brand verwoest.
Bronvermelding:
Victor Timmer & Ton van Eck,
Orgels aan de
Lie
,
De Mixtuur,
nr. 43 (1983),
493-511.
[m.b.t. het in 1937 geplaatste orgel:]
De
dispositie is die over de periode 1937 tot een onbekend moment van wijziging.
Verdere lotgevallen:
1971, Haarsma, herstelling.
19xx, Dispositiewijziging.
2000, Steendam, herstelling, dispositiewijziging.
202x, Het kerkgebouw wordt buiten gebruik gesteld. Het Vermeulen-orgel is nog
aanwezig.
Bronvermelding:
Programma heringebruikneming op 4 november 2000;
www.reliwiki.nl
(25-02-2023).
VI-A 27.
Drachten, Hervormde Kerk
(Drachten, Protestantse Grote Kerk, Zuidkade 19)
De
dispositie is die van voor de wijziging van 1942.
Verdere lotgevallen:
1974, Flentrop, restauratie Rugwerk.
1986, Flentrop, restauratie Hoofdwerk. Nieuw vrij Pedaal.
202x, Flentrop, ouderhoudswerkzaamheden.
Bronvermelding:
Jongepier, 183; Jellema 2021.
VI-A 27.
Suameer, Hervormde Kerk
(Suameer, Protestantse Dorpskerk, Greate Buorren 14)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1907.
Verdere lotgevallen:
1965, A.H. de Graaf, restauratie.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XIV, 257-258.
VI-A 27.
Appelscha, huisorgel ds. D. Vreugdenhil
Ds.
D. Vreugdenhil, klasgenoot van Bouman tijdens hun middelbare schooltijd, was
predikant onder meer te Appelscha (1934-19xx), Hardenberg, Zwolle en Velp [Gdl].
Hij schafte dit instrument aan op advies van Bouman.
De
dispositie wijkt iets af van de huidige, het curieuze tongwerk bijvoorbeeld is
volgens de registertrekker een 8'.
Lotgevallen voor plaatsing in Appelscha:
1891, Orgel geplaatst in de Hervormde Kerk van Buurse.
1938, Steinmann & Vierdag, nieuw orgel in Buurse, het oude ingenomen.
Verdere lotgevallen:
19xx, Het orgel na het overlijden van ds. Vreugdenhil door diens nabestaanden
verkocht en is
nog steeds in particulier bezit.
Bronvermelding:
Het nieuws van den dag
, 20-08-1891;
De Harp
, 33/1 (1938), 5; mondelinge
informatie Henk van Eeken (22-05-2023).
VI-A 28.
Bergum, Hervormde Kerk
(Bergum, Protestantse Kruiskerk, Nieuwstad 5)
De
dispositie is die over de periode 1880-1952.
Verdere lotgevallen:
1952, Het orgel is gedemonteerd in verband met de kerkrestauratie.
1956, Van der Bliek, herplaatsing en wijziging.
1965, Flentrop, restauratie windladen.
2010, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Van
Meurs, 99; Jongepier, 181;
Friese
Orgelkrant
2011, 9.
VI-A 28.
Bergum, Gereformeerde Kerk
(Bergum, voormalige Gereformeerde kerk, Bulthuissingel 5)
De
dispositie is die over de periode 1905-1952.
Verdere lotgevallen:
1952, Verweys (opus 108), wijziging, nieuwe kast.
1977, Reil, nieuw orgel in het nieuwe kerkgebouw. Het Hardorff-orgel is
afgebroken en
verloren gegaan.
Bronvermelding:
Organist & Eredienst
, 19/202 (1953), 1128;
Jongepier 181.
VI-A 29.
Bergumerheide, Hervormde Kerk
(Noordbergum, Protestantse Kerk, Rijksstraatweg 15)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1907.
Verdere lotgevallen:
1960, Bakker & Timmenga, restauratie.
1979, Bakker & Timmenga, windladerestauratie.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XIV, 250-251.
VI-A 29.
Bergum, huisorgel ds. Sybrandy
Ds.
A. Sybrandy (Beetgumermolen 1909 - Leeuwarden maart 1979) was Gereformeerd
predikant te Hoek van Holland en Bergum.
De
dispositie is die als bij de oplevering.
Verdere lotgevallen:
In
1980 stond dit orgel nog steeds in Bergum, maar nu bij een andere eigenaar.
Bronvermelding:
J.K.G. Brouwer & T.H.M. Timmer,
Salon-orgel
,
De Mixtuur,
nr. 30
(1980), 781-784.
VI-A 29.
Hardegarijp, Hervormde Kerk
(Hardegarijp, Protestantse Hofkerk, Rijksstraatweg 54)
De
dispositie is die over de periode 1880-1967.
Verdere lotgevallen:
1967, Bakker & Timmenga, restauratie en dispositiewijziging.
1981, Het orgel wordt verplaatst naar de oostkant van de kerk.
Bronvermelding:
Jongepier, 192.
VI-A 30.
Leeuwarden, Groote Kerk
(Leeuwarden, Protestantse Jacobijnerkerk, Jacobijnerkerkhof 95)
De
dispositie is die over de periode 1918-1935.
Verdere lotgevallen:
1970, Bakker & Timmenga, demontage binnenwerk in verband met de kerkrestauratie.
1978, Bakker & Timmenga, restauratie.
1989, Bakker & Timmenga, herstelling, een tot op dat moment ontbrekende koppel
Bovenwerk-Hoofdwerk aangebracht.
1996, Bakker & Timmenga, herstelling.
2000, Herstelling.
2019, Herziening windvoorziening.
Bronvermelding:
De examen-orgels
, Het
Orgel
, 39/8 (1942), 4; Jongepier 196; Theo Jellema
2019,
Encyclopedie
II, 41-46,
https://grotekerkleeuwarden.nl
(15-12-2022).
VI-A 31.
Leeuwarden, Galileërkerk
(Leeuwarden, voormalige Hervormde Galileërkerk, Tweebaksmarkt)
De
dispositie is die op het moment van demontage in 1939. De correcties hebben
betrekking op de werkzaamheden in 1955.
Verdere lotgevallen:
1939,
Bakker & Timmenga, demontage van het orgel. Het kerkgebouw werd in 1940
gesloopt.
1948, Het orgel wordt geschonken aan de Martinikerk van Doesburg
en daar opgeslagen.
1953, De plaatsing in Doesburg gaat niet door. Het
instrument wordt verkocht aan de Herv.
O.L.V.-kerk te Tholen.
1955,
Sanders, plaatsing in Tholen (door ruimtegebrek op slechts 23 cm van de
kerkmuur),
restauratie.
1956, Sanders, wijziging.
1960, Sanders,
herstelling.
1993, Blank, restauratie.
1998, Van Eeken, herstelling.
2000, Van Eeken, herstelling.
2003, Van Eeken, herstelling.
2017, Van
Eeken, herstelling.
2019, Van Eeken, herstelling.
2026, Elbertse & van
Vulpen, restauratie, nieuwe windvoorziening.
Bronvermelding:
Henk van
Eeken, Rapport inzake het Van Dam-orgel (1832) in de Grote of Onze Lieve
Vrouwekerk in Tholen (Herwijnen 2021), 12-20; NotaBene. 19/3 (2026), 2.
VI-A 32.
Leeuwarden, Herv. Waalsche Kerk
(Leeuwarden, Waalse Kerk, Grote Kerkstraat 222)
De
dispositie is die over de periode 1854-1952.
Verdere lotgevallen:
1952, Flentrop, restauratie en wijziging.
1986, Bakker & Timmenga, gedeeltelijke demontage.
2002, Bakker & Timmenga, restauratie, herstel van de situatie 1854.
Bronvermelding:
Rogér van Dijk & Cees van der Poel,
125
jaar Orgelmakerij Bakker & Timmenga,
Orgelrestauraties in Leeuwarden, Mintendam en Dronrijp
,
Het Orgel
, 102/1 (2006), 4-17.
VI-A 33.
Tilburg, H. Hartkerk
(Tilburg, voormalige Rooms-Katholieke H. Hart van Jezus, Noordhoekring)
Deze beschrijving is mogelijk op deze plaats later tussengevoegd in verband met de verplaatsing
van dit orgel van Tilburg naar Leeuwarden. De dispositie is vermoedelijk die
over de periode 1935-1950 of 1963.
Verdere lotgevallen:
1950, Partiële restauratie. Afronding was niet mogelijk i.v.m. werkzaamheden aan
het kerkgebouw.
1963, Jos. Vermeulen, dispositiewijziging.
1975, De Tilburgse kerk wordt gesloten. Het orgel wordt overgedaan aan vier
particulieren.
1978, Orgel herplaatst in de Gereformeerde Koepelkerk te Leeuwarden. Nieuwe
kast, dispositiewijzigingen ongedaan gemaakt.
2014, Het kerkgebouw in Leeuwarden is verkocht en wordt getransformeerd
tot theater. Het orgel is nog aanwezig,
Bronvermelding:
Renske Koning,
Zuidelijk orgel naar
Leeuwarden
,
Nieuwsblad van het Noorden
,
18-02-1978, 9;
www.orgbase.nl
(26-08-2021); NIEUWSBLAD VAN HET ZUIDEN, 18-04-1950, 2.
VI-A 34.
Leeuwarden, Westerkerk
(Leeuwarden, voormalige Hervormde Westerkerk, Bagijnestraat 59)
De
dispositie is die over de periode 1852-1990.
Verdere lotgevallen:
1940, Vaas & Bron, herstelling.
1983, Laatste kerkdienst gehouden op 27 november.
1991, Bakker & Timmenga, demontage en opslag. In de periode 1983-1991 ging enig
materiaal als gevolg van vandalisme verloren.
Bronvermelding:
Jongepier, 196; Ad Fahner,
Het orgel in de
Leeuwarder Westerkerk. Uniek in haar soort,
Friese Orgelkrant
2016, 23-25.
VI-A 35.
Leeuwarden, Geref. Pelikaankerk
(Leeuwarden, Protestantse Pelikaankerk, Pelikaanstraat 10)
De
dispositie is die over de periode 1932 tot een onbekend moment van wijziging.
Verdere lotgevallen:
19xx, Valckx & Van Kouteren, kleine dispositiewijziging.
1993, Bakker & Timmenga, herstelling.
2023, Van Duren, restauratie, wijziging.
Bronvermelding:
De Harp
, 27/8 (1932), 62;
Friese Orgelkrant
2007, 26;
www.kerkorgelonderhoud.nl
(08-05-2023)
VI-A 36.
Leeuwarden, Geref. Oosterkerk
(Leeuwarden, voormalige Gereformeerde Oosterkerk, Hoeksterpad)
Het
orgel werd gebouwd door Van Dam. deze gebruikte hiervoor onder meer windladen
van Van Gruisen (1789) en Hillebrand (1816). De dispositie is die over de
periode 1911-1938. De correcties hebben betrekking op de in 1938 uitgevoerde
wijzigingen.
Lotgevallen:
1910, Van Dam, demontage in verband met de bouw van een nieuwe kerk op dezelfde
plaats.
19
11
,
Van Dam, plaatsing in het nieuwe kerkgebouw.
1938, Dekker, wijziging.
1979, De kerk wordt afgestoten, de laatste eredienst werd op 28 oktober
gehouden.
1981, Orgel verkocht aan de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt (nu Nederlandse
Gereformeerde Kerk) in Harlingen.
1989, Bakker & Timmenga, restauratie, wijziging en plaatsing te Harlingen.
2004, Het orgel is op 23 december ten onder gegaan bij een kerkbrand.
Bronvermelding:
C.
v.d. Woude
, Leeuwarder Oosterkerk
(Leeuwarden 1980), 5;
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr. 64 (1989), 236-238;
www.reliwiki.nl
(07-09-2021).
VI-A 36.
Leeuwarden, Doopsgezinde Kerk
(Leeuwarden, Doopsgezinde Kerk, Wirdumerdijk 18)
Dit
orgel werd in 1786 gebouwd voor de Amsterdamse Doopsgezinde kerk 'De Zon'. Van
1802-1811 stond het in de Doopsgezinde kerk 'De Toren', eveneens te Amsterdam.
De dispositie is die over de periode 1911-1943.
Verdere lotgevallen:
1943, Bakker & Timmenga, restauratie en wijziging.
1961, Van der Bliek, restauratie en wijziging.
1991, Bakker & Timmenga, restauratie en herstel van de situatie 1858.
1998, Bakker & Timmenga, herstel snijwerk.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Het orgel in de Doopsgezinde
Kerk te Leeuwarden
,
Het Orgel
,
90/6 (1994), 224-231;
Encyclopedie
III, 323-327.
VI-A 37.
Leeuwarden, St. Dominicuskerk
(Leeuwarden, Rooms-Katholieke St.-Dominicuskerk, Harlingerstraat 26)
De
dispositie is die van na de wijziging van 1937. In een dispositie-opgave in
De Harp
ontbreekt de door Bouman
genoemde Fernfluit 8' op het 2
e
klavier.
Verdere lotgevallen:
1982, Bakker & Timmenga, restauratie lade Bovenwerk.
1984, Bakker & Timmenga, restauratie laden Hoofdwerk en Pedaal.
2015, De parochie besluit om in deze kerk geen vieringen meer te houden. De kerk
wordt
evenwel niet afgestoten.
2019, Restauratie speeltafel.
Bronvermelding:
De Harp
, 32/7 (1937), 52;
Kroniek,
De Mixtuur,
nr. 38 (1982), 305;
Kroniek,
De Mixtuur,
nr. 51 (1985), 41;
De Leeuwarder Courant,
16-06-2015; Theo Jellema 2019.
VI-A 37.
Leeuwarden, St. Bonifatiuskerk
(Leeuwarden, Rooms-Katholieke St.-Bonifatius, Bonifatiusplein 20)
De
dispositie is die van het moment van oplevering in 1899. De gereserveerde sleep
voor een tongwerk is vermoedelijk in 1922 gevuld met een gebruikte Trompet 8'.
Verdere lotgevallen:
1942, Verschueren, verbouwing (opus 140).
2022, Adema, herbouw.
2025, Voorgenomen besluit om hier vanaf 2025 geen vieringen meer te verzorgen.
Bronvermelding:
Ton
van Eck, 'Van Adema via Verschueren weer naar Adema', bijdrage in Ton van Eck,
Victor Timmer en Sible de Blaauw,
Een
prachtig werk. 280 jaren orgels en hun gebruik in de Sint-Bonifatiuskerk te
Leeuwarden
(Leeuwarden 2022), 89-128; Contactbrief 158, Verzamelblad voor
kerkkaartenverzamelaars (jan. 2024).
VI-A 38.
Leeuwarden, huisorgel A.C. Beeling
(Leeuwarden, huisorgel A.C. Beeling, Nieuwestad 91)
Abraham Cornelis Beeling (1863-1924) begon in 1886 een antiekzaak. In 1917 werd
zijn zoon Jurgen firmant en ontstond de firma A.C. Beeling & Zoon. In 1937 kreeg
de firma het predicaat Koninklijk. De derde generatie Beeling sloot het bedrijf
in 1996.
Over het hier beschreven orgel is geen informatie gevonden, het is zelfs niet
duidelijk of hier sprake is van een orgel in privé-bezit, dan dat het instrument
deel uitmaakte van de
handelsvoorraad.
Verdere lotgevallen:
Archivalisch is een en ander niet aan te tonen, maar dit zou het
secretaire-orgel kunnen zijn dat ooit in bezit was van het
Hervormd Kerkkoor Centrum
te
Leeuwarden. Het deed in die stad dienst in de Westerkerk, de Jacobijnerkerk en
in de Opstandingskerk. In 1983 is het door de Gebr. Vermeulen geplaatst in de
r.k. Kapel O.L.V. onder de Linden te Thorn. Volgens de meeste bronnen zou dit
instrument van jonger datum zijn dan Bouman suggereert (Ter Hart?, 1845?).
Bronvermelding:
Ad
Fahner,
Jan Veninga wekt gevelde plataan
weer tot leven
,
Friese Orgelkrant
2003, 13;
Encyclopedie
VI, 262 ;
www.kerkgebouwen-in-limburg.nl
(22-09-2006).
VI-A 38.
Leeuwarden, fa. Bakker & Timmenga
(Leeuwarden, orgelmakerij Bakker & Timmenga, Kleine Kerkstraat 25)
Vermoedelijk is dit het Van Gruisen secretaire-orgel, dat zich nu in de
Theaterboerderij te Ekehaar [Dr] bevindt; bouwjaar en dispositie zijn identiek.
Verdere lotgevallen:
19xx, Verkocht aan een particulier in Leeuwarden. Later bracht deze een
aangehangen pedaal
aan.
1963, Bakker & Timmenga, restauratie.
19xx, Verkocht aan een andere particulier te Leeuwarden. In 1981 stond het orgel
opgesteld
in het Fries Museum ter gelegenheid van de tentoonstelling 'Achter het
Friese
orgelfront'.
199x, Verkocht aan een particulier in Winschoten. De winddruk is toen door Veger
& Van der
Putten verlaagd.
201x, Orgel verplaatst naar de Theaterboerderij te Ekehaar.
Bronvermelding:
www.orgelsindrenthe.nl
(02-10-2018); e-mail Bert Yedema, 09-09-2021.
VI-A 38.
Leeuwarden, fa. Bakker & Timmenga
(Leeuwarden, orgelmakerij Bakker & Timmenga, Kleine Kerkstraat 25)
Relevante archivalia ontbreken, maar in 1935 is een orgel met identieke
dispositie door Bakker & Timmenga geplaatst in de Hervormde kerk van
Kortehemmen. Dat instrument werd in 1904 gebouwd door de fa. Metzner uit Leipzig
en was door Bakker & Timmenga overgenomen uit de failliete boedel van Standaart.
Verdere lotgevallen indien het inderdaad om hetzelfde orgel gaat:
1993, Bakker & Timmenga,
balgrestauratie.
2007, Bakker & Timmenga, restauratie en uitbreiding met een Cornet III disc.op
een
kantsleep.
Bronvermelding:
Ongedateerde beschrijving van het orgel van Kortehemmen.
VI-A 38.
Leeuwarden, fa. Bakker & Timmenga
(Leeuwarden, orgelmakerij Bakker & Timmenga, Kleine Kerkstraat 25)
De
dispositie is gelijk aan de huidige. Dit orgel is in 1895 door J.van Gelder
gemaakt voor een tot nu toe onbekende bestemming. Het werd door Bakker &
Timmenga overgenomen uit de failliete boedel van Standaart.
Verdere lotgevallen:
1997, Bakker & Timmenga, verplaatst naar de Hervormde kerk van Jubbega-Schurega.
2010, Bakker & Timmenga, orgel wederom in de voormalige Bonifatiuskerk van Ter
Idzard
opgesteld.
2017, Bakker & Timmenga, restauratie lade en schoonmaak pijpwerk.
Bronvermelding:
www.orgbase.nl
(16-02-2023); Jongepier, 194; Theo Jellema,
Veranderd Fries Orgellandschap
,
Friese Orgelkrant
2018, 8; e-mail
Bert Yedema, 09-09-2021.
VI-A 39.
Leeuwarden, fa. Bakker & Timmenga
(Leeuwarden, orgelmakerij Bakker & Timmenga, Kleine Kerkstraat 25)
De
dispositie is die als bij oplevering.
Verdere lotgevallen:
1962, Bakker & Timmenga, plaatsing in de Geref. Prikkeweikerk in Ny Beets.
2004, Het kerkgebouw wordt gesloten en gesloopt. Over het lot van het orgel is
niets bekend.
Bronvermelding:
e-mail Bert Yedema, 09-09-2021;
www.reliwiki.nl
(09-09-2021).
VI-A 39.
Leeuwarden, fa. Bakker & Timmenga
(Leeuwarden, orgelmakerij Bakker & Timmenga, Kleine Kerkstraat 25)
Verdere informatie over dit orgel is tot nu toe niet gevonden. Bouman heeft in
dit cahier later bijgeschreven 'Beetsterzwaag, Geref, 1937'. In die kerk is in
1937 inderdaad een gebruikt orgel geplaatst, maar niet het hier door hem
beschreven orgel.
Verdere lotgevallen:
Onbekend.
VI-A 39.
Leeuwarden, fa. Bakker & Timmenga
(Leeuwarden, orgelmakerij Bakker & Timmenga, Kleine Kerkstraat 25)
Toen Yedema en Dam in 1960 de werkplaats van Bakker & Timmenga overnamen, bevond
zich daar op dat moment een pneumatisch orgel, mogelijk was dat dit instrument.
Verdere lotgevallen:
Onbekend.
Bronvermelding:
e-mail Bert Yedema, 09-09-2021.
VI-A 39.
Marssum, Hervormde Kerk
(Marssum, Protestantse Pontianuskerk, Buorren 20)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1803.
Verdere lotgevallen:
1964, Van der Bliek, herstelling.
19xx, Wijziging.
1984, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Encyclopedie
IV, 162-164.
VI-A 40.
Dronrijp, Hervormde Kerk
(Dronrijp, Protestantse Salviuskerk, Tsjerkebuorren 1)
De
dispositie is die over de periode 1918-2002.
Verdere lotgevallen:
1926, Bakker & Timmenga, wijziging.
2002, Bakker & Timmenga, restauratie.
2025, Reil, restauratie in voorbereiding i.v.m. geconstateerde loodcorrosie.
Bronvermelding:
Rogér van Dijk & Cees van der Poel,
125
jaar Orgelmakerij Bakker & Timmenga, Orgelrestauraties in Leeuwarden, Muntendam
en Dronrijp
,
Het Orgel
102/1
(2006), 4-17; DE ORGELVRIEND, 67/8 (2025), 2.
VI-A 40.
Dronrijp, Gereformeerde Kerk
(Dronrijp, voormalige Protestantse Rehobothkerk, Hearewei 15)
De
dispositie is die over de periode 1912-1961.
Verdere lotgevallen:
1961, Reil, uitbreiding, nieuwe kast.
2006, De laatste dienst is gehouden op 29 oktober. Het kerkgebouw is verkocht.
2007, Reil, demontage orgel.
Bronvermelding:
www.standaart-orgels.nl
(04-05-2018).
VI-A 41.
Wijtgaard, Roomsch-Kath. Kerk
(Wijtgaard, voormalige Rooms-Katholieke Kerk Maria Hemelvaart, Buorren)
Het
bouwjaar van dit orgel is 1882. De dispositie is die als bij de oplevering.
Verdere lotgevallen:
1963, Het orgel wordt gedemonteerd in verband met de afbraak van het kerkgebouw.
1966, Jos. Vermeulen, restauratie en plaatsing in het nieuwe kerkgebouw. Nieuwe
kast.
2005, De Vries, orgel bespeelbaar gemaakt.
202x, De kerk wordt afgestoten. Over het lot van het orgel is op dit moment
niets bekend.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XI, 61-62; Verzamelblad voor
kerkkaartenverzamelaars, contactbrief nr. 172 (mei 2026)
VI-A 41.
Roordahuizum, Hervormde Kerk
(Roordahuizum, Protestantse Vincentiuskerk, Haedstrjitte 2)
De
dispositie is die vanaf 1860.
Verdere lotgevallen:
1996, Bakker & Timmenga, restauratie, de situatie van 1860 bleef gehandhaafd.
Bronvermelding:
Peter van Dijk,
De orgels in Blessum en
Reduzum
,
Het Orgel
, 93/7-8
(1997), 19-23.
VI-A 42.
Rauwerd, Hervormde Kerk
(Rauwerd, Protestantse Laurentiuskerk, Buorren 9)
De
dispositie is die over de periode 1919-2012.
Verder lotgevallen:
2012, Reil, restauratie, wijziging.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(19-07-2012).
VI-A 42.
Bozum, Hervormde Kerk
(Bozum, Protestantse Maartenskerk, Tsjerkebuorren 1)
De
dispositie is die over de periode 1911-1967.
Verdere lotgevallen:
1940, Vaas & Bron, gedemonteerd en herplaatst in verband met de kerkrestauratie.
1967, Eppinga, herstelling en dispositiewijziging.
1986, Bakker & Timmenga, restauratie Hoofdwerklade en windvoorziening.
2012, Bakker & Timmenga, afronding restauratie.
Bronvermelding:
Theo Jellema,
Heineman-Knolorgel
(1783-1791) in de protestantse Martinuskerk te Boazum
,
Friese Orgelkrant
2013, 13.
VI-A 43.
Scharnegoutum, Hervormde Kerk
(Scharnegoutum, Protestantse Martenskerk, Achterbuorren 2)
Dit orgel is in 1861 gebouwd door Hardorff. Hij gebruikte hierbij materiaal
uit het vorige orgel uit 1841 van de hand van Radersma. De dispositie is die
over de periode 1861-1944.
Verdere lotgevallen:
1937, Bakker & Timmenga,
herstelling.
1944, Valckx & van Kouteren, dispositiewijziging.
1962,
Pels, dispositiewijziging.
1972, Jos. Vermeulen, restauratie.
2025,
Reil, groot onderhoud.
Bronvermelding:
Seijbel 1970, 58-60; Jongepier,
205; ENCYCLOPEDIE VIII, 186-188; HET ORGEL, 122/2 (2026), 55-56.
VI-A 43
Sneek, Groote Kerk
(Sneek, Protestantse Martinikerk, Grote Kerkstraat 5)
De
dispositie is die over de periode
+1930 - 1943.
Verdere lotgevallen:
+1930,
Bakker & Timmenga, Dulciaan (II) vervangen door een Voix Céleste 8'
1943, Bakker & Timmenga, restauratie, Echo-Trompet (II) vervangen door een Hobo
8'.
1948, Bakker & Timmengs, nieuwe Tremulant.
1955, Bakker & Timmenga, herstelling.
1987, Bakker & Timmenga, restauratie. Herstel van de situatie 1897 met
toevoeging van een
nieuw rugwerk (achter het bestaande front) in de trant van Van Dam.
2011, Bakker & Timmenga, correcties op de situatie 1987.
2023, Bakker & Timmenga, onderhoudswerkzaamheden.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Het orgel in de Martinikerk te
Sneek
,
Het Orgel
, 85/4 (1989),
187-196;
Orgelbouwnieuws
,
Het Orgel
, 109/1 (2013), 45;
Jellema 2024.
VI-A 44.
Sneek, Geref. Noorderkerk
(Sneek, voormalige Gereformeerde Noorderkerk, Kerkgracht 10)
Voor wat betreft de dispositie heb ik geen vergelijkingsmateriaal gevonden. Uit
Boumans beschrijving blijkt dat het orgel later is veranderd. Vermoedelijk was
dat in 1943.
Verdere lotgevallen:
1943, Orgel gewijzigd.
1963, Het orgel gaat door brand verloren.
Bronvermelding:
Onbekende krant, 14-10-1967
;
www.wittekerkje.nl
(
29-02-2020).
VI-A 44.
Sneek, Geref. Zuiderkerk
(Sneek, voormalige Protestantse Zuiderkerk, Rienck Bockemakade 7)
Als
we er vanuit mogen gaan dat Bouman de dispositie van voor 1951 vermeldt, met
daarin tevens de correcties uit dat jaar, dan moet het instrument tussen 1893 en
1951 al eens gewijzigd zijn.
Verdere lotgevallen:
1951, Reil, restauratie, uitbreiding.
1977, Harkema, herstelling.
1979, Reil, restauratie, wijziging.
2001, Reil, intonatie herzien.
2007, De kerk wordt afgestoten, de laatste dienst is op 21 januari gehouden.
2021, Orgel verkocht aan de Oud-Katholieke Kerk van de H. Familie te Lód
ź
[Pol].
Demontage in Sneek door Reil, opbouw in Polen door een lokale orgelmaker.
Bronvermelding:
Roel Walsma,
De orgelbouwer Jan Proper en
zijn werk in Fryslân
,
Friese
Orgelkrant
2008, 24-26;
Encyclopedie
XII, 322-324;
www.orgelsite.nl
(09-09-2021).
VI-A 45
Sneek, Chr. Geref.
Kerk
(Sneek, Christelijke Gereformeerde Het Witte Kerkje, Julianastraat 5)
Dit
instrument is het vroegere rugwerk van het Baders-orgel (1667) van de Hervormde
kerk van Anjum. De dispositie is die vanaf 1938.
Verdere lotgevallen:
1966, Het orgel is op 13 november door brand verwoest.
Bronvermelding:
De Harp
, 33/12 (1938), 94;
www.reliwiki.nl
(09-09-2021).
VI-A 45.
Sneek, Doopsgezinde Kerk
(Sneek, voormalige Doopsgezinde Kerk, Singel 26-28)
De
door Bouman gememoreerde werkzaamheden van 1926 vonden plaats in 1923.
De
dispositie is die over de periode 1923-1975.
Verdere lotgevallen:
1950, Bakker & Timmenga, herstelling.
1964, Flentrop, nieuw pedaalklavier.
1972, Orgel loopt op 2 mei waterschade op als gevolg van een brand. Het orgel
wordt door
Flentrop gedemonteerd.
1975, Flentrop, restauratie.
1998, Flentrop, groot onderhoud.
2022, Het kerkgebouw wordt verkocht. Lot van het orgel onduidelijk.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Het orgel in de Doopsgezinde
kerk te Sneek
,
Het Orgel
, 72/9
(1976), 276-282;
www.flentrop.nl
(23-12-2003);
www.reliwiki.nl
(09-08-2024).
M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Dit instrument was in 1786 door Van Gruisen gemaakt en werd door Scheuer
in het
nieuwe orgel verwerkt.
VI-A 46.
Sneek, Roomsch-Kath. Kerk
(Sneek, Rooms-Katholieke St.-Martinuskerk, Singel 62)
De
dispositie is als bij de oplevering in 1891.
Verdere lotgevallen:
1967, Jos. Vermeulen, herstelling.
1983-86, Te Groen, bespeelbaar gemaakt.
1997, Flentrop, restauratie.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Het Maarschalkerweerd-orgel in
de St.-Martinuskerk te Sneek
,
Het
Orgel
, 94/3 (1998), 26-33.
VI-A 46.
IJlst, Hervormde Kerk
(IJlst, Protestantse Mauritiuskerk, Eegracht 43)
Van
Dam heeft dit orgel in
+1880 en
+1910 hersteld. De dispositie is die over de periode
+1910-1967.
Verdere lotgevallen:
1967, Leeflang, restauratie, herstel van de situatie 1834.
Bronvermelding:
Jongepier, 216.
M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Dit orgel was in 1645 door Baders gemaakt en werd in 1834 door Van Dam
verwerkt
in diens nieuwe orgel.
VI-A 47.
IJlst, Gereformeerde Kerk
(IJlst, voormalige Gereformeerde Stadslaankerk, Stadslaan 10)
De
dispositie is die over de periode 1919-1942.
Verdere lotgevallen:
1942, Bakker & Timmenga, dispositiewijziging.
1960, Clavaux, uitbreiding.
1984, Bakker & Timmenga, restauratie, wijziging.
2008, Het kerkgebouw wordt afgestoten, de laatste dienst was op 21 september.
Het gebouw
is verkocht aan de Stichting Mienskiphûs. Het orgel is behouden.
Bronvermelding:
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr. 51 (1985), 32-33;
Jongepier, 216;
Contactbrief voor
kerkenverzamelaars
(voorjaar 2009), 20.
VI-A 47.
IJlst, Doopsgezinde Kerk
(IJlst, Doopsgezinde Kerk, Eegracht 28-29)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1881.
Verdere lotgevallen:
1911, Bakker & Timmenga, herstelling.
1953, Bakker & Timmenga, herstelling.
Bronvermelding:
Jongepier, 216.
VI-A 48.
Oosthem, Hervormde Kerk
(Oosthem, Protestantse Johanneskerk, De Cingel 1)
De
dispositie is die over de periode 1860-1958.
Verdere lotgevallen:
1860, Hardorff, Wijziging.
1893, Bakker & Timmenga, wijziging.
1958, Flentrop, restauratie, wijziging.
Bronvermelding:
Taeke E. van Popta,
Waar eens de
Johanneskerk stond
(Sneek 1982), 11-12, 15-19, 29-30 en 40-44;
Encyclopedie
V, 263-364.
M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Dit instrument werd in 1690 door Douwes gemaakt voor de Hervormde Kerk
van
Tzum en in 1777 te Oosthem geplaatst.
VI-A 48.
Oosthem, Gereformeerde Kerk
(Oosthem, voormalige Gereformeerde Kerk, Nessenwei 28)
De
overplaatsing naar Oosthem vond niet plaats in 1897, maar in 1900.
De
dispositie is als die bij oplevering in 1840.
Verdere lotgevallen:
2003, Flentrop, restauratie.
Bronvermelding:
Leeuwarder Courant
, 11-07-1900;
www.flentrop.nl
(03-08-2004).
VI-A 49.
Woudsend, Hervormde Kerk
(Woudsend, Protestantse Kerk De Karmel, Ald Tsjerkhof 2)
De
registers Cimbel en Clairon van het Hoofdwerk komen in andere dispositie-opgaven
niet voor. Volgens noten bij Boumans opgave waren die stemmen gereserveerd. De
activiteiten
door Bakker & Timmenga
vond niet plaats in '1934?' maar in 1938.
De
dispositie is die over de periode 1840-1938.
Verdere lotgevallen:
1938, Bakker & Timmenga, nieuw binnenwerk. Materiaal uit het oude binnenwerk
gebruikten
zij ten behoeve van orgels te Kollumerpomp en Hemrik. Boumans verwijzing
naar
Kortehemmen lijkt onjuist (zie de annotatie onder VI-A 38).
1959, Bakker & Timmenga, herstelling.
2008, Bakker & Timmenga, herstelling.
2017, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Het werk van de orgelmaker
Johann Christoff Scheuer in Friesland
,
Het Orgel
, 86/5 (1990), 236-247; Jongepier, 215;
www.orgbase.nl
(10-09-2021);
www.orgelnieuws.nl
(03-01-2017).
M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Het vroegere orgel werd in 1767
door Reitsma gemaakt en verhuisde niet mee naar de
nieuw gebouwde kerk.
VI-A 49.
Wijkel, Hervormde Kerk
(Wijckel, Protestantse Kerk Vaste Burcht, Menno van Coehoornweg 2)
De
dispositie is als die bij oplevering in 1900.
Verdere lotgevallen:
1985, Bakker & Timmenga, restauratie, plaatsing van de tot dusver gereserveerde
Trompet 8'.
Bronvermelding:
Jongepier, 215.
VI-A 50.
Sloten, Hervormde Kerk
(Sloten [Fr], Protestantse Grutte Tsjerke, Heerenwal 52)
De
dispositie is in eerste instantie die van voor de wijzigingen uit 1934. De
correcties hebben betrekking op de werkzaamheden uit dat jaar.
Verdere lotgevallen:
1969, Bakker & Timmenga, demontage.
1976, Ahrend, restauratie.
2025, Reil, renovatie.
Bronvermelding:
Encyclopedie
I, 331-332;
https://balkstercourant.nl
(21-07-2025).
VI-A 50.
Nijega [Hemelumer Oldeferd], Hervormde Kerk
(Elahuizen, Protestantse Kerk, Tsjerkewei 3)
De
bouwer van dit orgel is niet Van Dam, maar Hardorff.
De
dispositie is die als bij oplevering in 1864.
Verdere lotgevallen:
1970, Hagels, herstelling.
1993, Reil, restauratie.
Bronvermelding:
Jongepier, 185.
VI-A 50.
Oudega, Hervormde Kerk
(Oudega [de Friese Meren],
Protestantse Johannes de Doperkerk, Aldewei 6)
De
dispositie is die vanaf 1915.
Verdere lotgevallen:
1915, Bakker & Timmenga, uitbreiding met Cornet.
1930, Bakker & Timmenga, herstelling.
1953, Bakker & Timmenga, herstelling.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XIV, 331-332.
VI-A 51.
IJsbrechtum, Hervormde Kerk
(IJsbrechtum, Protestantse Martinuskerk, Tsjerkepaed 1)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1866.
Verdere lotgevallen:
1968, Mense Ruiter, restauratie.
Bronvermelding:
Jongepier, 216.
M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Bouman bedoelt hier het voor-vorige orgel, een instrument op een onbekend
moment
door een onbekende orgelmaker gemaakt en in 1790 vervangen door een ander
instrument.
VI-A 51.
Nijland, Hervormde Kerk
(Nijland, Protestantse Nicolaaskerk, Tsjerkegreft 2)
De
dispositie is die over de periode 1928-1974.
Verdere lotgevallen:
1974, Vos, herplaatsing na kerkrestauratie, wijziging.
1983, Bakker & Timmenga, herstelling, herplaatsing van het in 1974 verwijderde
pijpwerk.
2008, Bakker & Timmenga, deelrestauratie.
Bronvermelding:
Sytse ten Hoeve,
Kerk en toren van Nijland
(Nijland 1975), 34-39; Willem Jan Cevaal & Cees van der Poel,
Orgelbouwnieuws
,
NotaBene
, 2/4 (2009), 12-13;
Encyclopedie
VI, 57-59.
VI-A 52-53.
Bolsward, Groote Kerk
[hoofdorgel]
(Bolsward, Protestantse Martinikerk, Groot Kerkhof 24)
De
activiteiten van Bakker & Timmenga vonden niet plaats in 1922, maar in 1918.
De
dispositie is die over de periode 1918-1955.
Verdere lotgevallen:
1955, Flentrop, restauratie. Hoofdwerk, Rugwerk en Pedaal in oude staat
teruggebracht.
1964, Fama & Raadgever, onderhoudswerkzaamheden.
1968, Bakker & Timmenga, restauratie 2 spaanbalgen.
1976, Jos. Vermeulen, restauratie Bovenwerk.
2003, Verschueren, restauratie, 1
e
fase.
2006, Verschueren, restauratie, 2
e
fase.
2016, Flentrop, restauratie 3
e
en laatste fase.
Bronvermelding:
Rogér van Dijk, Henk de Vries & Auke H. Vlagsma,
Het Hinsz / van Dam-orgel in de Martinikerk van Bolsward,
Het Orgel
, 114/2 (2018), 16-29;
Raadgever.
VI-A 53.
Bolsward, Groote Kerk
[koororgel]
(Bolsward, Protestantse Martinikerk, Groot Kerkhof 24)
Dit
instrument heeft nooit in het Rijksmuseum gestaan. Mogelijk heeft Bouman hier
Bolsward verward met Brouwershaven. Het orgel van de Nicolaaskerk te
Brouwershaven stond 1893-1901 in het Rijksmuseum.
De
dispositie van het Rugwerk is die over de periode 1822-1869.
Verdere lotgevallen:
1869, Het orgel wordt gedemonteerd.
1893, Slechts de kasten worden geplaatst in de Martinikerk te Bolsward.
1938, De kasten worden gedemonteerd en opgeslagen in het stadhuis van Bolsward.
1964, De kasten worden in principe aangekocht door de Hervormde Kerk Middelburg
ten
behoeve van de Koorkerk.
1966, De kerk van Middelburg ziet van de koop af.
1967, De kasten worden verkocht aan de Martinikerk te Groningen. Ondanks plannen
(plaatsing als koororgel, dan wel plaatsing in de Mariakapel), bleef het
orgel tot 1992
in
gedemonteerde staat.
1992, Bakker & Timmenga, plaatsing van de kasten in het zuidelijke transept van
de Akerk in
Groningen.
Bronvermelding:
Bart van Buitenen, 'Museale orgels onder de hoede van het Rijksmuseum. De
kerkorgelcollectie van het Rijksmuseum te Amsterdam', bijdrage in Bart van
Buitenen,
Orgelcultuur in een deltagebied,
vijf casestudies
(2013), hfdst 1;
www.martinikerkbolsward.nl
(15-02-2013).
VI-A 53.
Bolsward, Broerenkerk
(Bolsward, voormalige Hervormde Broerekerk, Broereplein 10)
De
dispositie is die als op het moment van vernietiging.
Verdere lotgevallen:
1937, Bakker & Timmenga, herstelling.
1977, In de nacht van 20 op 21 juli is het metalen pijpwerk gestolen.
1980, In de nacht van 8 op 9 mei gingen de restanten van het orgel ten onder bij
een brand in
de kerk.
Bronvermelding:
Jongepier, 179.
VI-A 54.
Bolsward, Gereformeerde Kerk
(Bolsward, Protestantse Gasthuiskerk, Gasthuissingel 33)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1910.
Verdere lotgevallen:
1953, Orgel verkocht aan de Moriakerk van de Geref. Gemeente te Capelle aan den
IJssel.
1968, Verschueren, plaatsing van een gebruikt instrument in Capelle aan den
IJssel. Het
Dekker-orgel
is gesloopt.
Bronvermelding:
Victor Timmer,
"De ronde, zuivere volle
toon, wierd hier bovenmate gehoord" De orgelgeschiedenis van gereformeerd
Bolsward tot de 'samensmelting' in één gebouw,
Friese Orgelkrant
2012, 22-24; Kerk
& Muziek, juli/aug 1989, 80.
VI-A 54.
Bolsward, Doopsgezinde Kerk
(Bolsward, Doopsgezinde Kerk, Skilwijk 29)
De
dispositie is die over de periode 1906-1991.
Verdere lotgevallen:
1991, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr. 76 (1994), 844-846.
VI-A 55.
Oosterend, Hervormde Kerk
(Oosterend, Protestantse Martinikerk, Tsjerkebuorren 1)
De
dispositie is die over de periode 1920-1987.
Verdere lotgevallen:
1920, Bakker & Timmenga, dispositiewijziging.
1940, Van Dam, herstelling.
1987, Bakker & Timmenga, restauratie, herstel van de situatie 1870.
Bronvermelding:
Jongepier, 184;
Encyclopedie
IX,
296-298.
VI-A 55.
Murmerwoude, Geref. kerk
(Damwoude-Murmerwoude, Protestantse kerk De Ontmoeting, Foarwei 48)
De
dispositie is die van na de uitbreiding door Kaat & Tijhuis in 1985.
Verdere lotgevallen:
Geen.
Bronvermelding:
Kerk & Muziek
, juli/augustus 1986, 71.
VI-A 55.
Murmerwoude, Christelijk Geref. kerk
(Damwoude, Christelijke Gereformeerde Sionskerk, Haadwei 127)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1977.
Verdere lotgevallen:
2023, Steendam, renovatie en wijziging dispositie en winddruk.
Bronvermelding:
Jan
van der Male,
Blik op een Fries orgel
,
Kerk & Muziek
, 72/2 (2023), 21-26.
VI-A 55.
Broeksterwoude, Geref. kerk
(Broeksterwoude, Protestantse Gereformeerde kerk, ds. Feitsmawei 2)
De
dispositie is die als bij de oplevering. Het opusnummer is 680.
Verdere lotgevallen:
Geen.
Bronvermelding:
https://pelsenvanleeuwen.nl
(21-03-2021).
VI-A 55.
Rinsumageest, Geref. kerk
(Rinsumageest, voormalige Protestantse Gereformeerde kerk, Kerkstraat 4)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1976.
Verdere lotgevallen:
Dit
orgel heeft vanaf de oplevering problemen gegeven.
1993, Steendam, nieuw orgel. Het Bak-orgel is gesloopt.
Bronvermelding:
Programma ingebruikneming dd 01-11-1976.
VI-A 55.
Ee,
Geref. kerk
(Ee, Protestantse Eben Haëzerkerk, Stienfeksterwei 15)
De
dispositie is die over de periode 1973-1985.
Verdere lotgevallen:
1985, Bakker & Timmenga, restauratie en herstel oorspronkelijke dispositie.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Een kwintet gerestaureerde Van
Dam-orgels
,
Het Orgel
, 82/6
(1986), 228-230.
VI-A 55.
Rinsumageest, Herv. kerk
(Rinsumageest, protestantse Alexanderkerk, Juckemaweg 3)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1892, al waren toen nog niet alle
tongwerken geplaatst.
Verdere lotgevallen:
1995, Bakker & Timmenga, restauratie, bijplaatsing twee ontbrekende tongwerken.
Bronvermelding:
Jongepier e.a., 205.
VI-A 56.
Heerenveen, Hervormde Kerk
(Heerenveen, voormalige Hervormde Schoterlandse Kerk, Achter de kerk)
De
dispositie is die over de periode 1932-1972.
Verdere lotgevallen:
1964, Sloop van de toren, gevolgd door in 1969 de kerkzaal. Het orgel werd in
eerste instantie
verkocht aan de Oude
Nicolaaskerk
te IJsselstein, maar kon daar niet geplaatst
worden. Een nieuwe bestemming werd gevonden in de Gereformeerde
Marturiakerk te
Assen.
1972, Mense Ruiter, plaatsing in Assen, dispositiewijziging.
1975, Mense Ruiter, uitbreiding met vrij Pedaal.
2003, Steendam, demontage en opslag in Roodeschool.
2011, Magaz & G.A.C. de Graaf, plaatsing van het orgel in het Real Oratorio del
Cabellero de
Gracia te Madrid. Nieuw vrij Pedaal.
Bronvermelding:
www.orgelsindrenthe.nl
(22-08-2021).
VI-A 57.
Appelscha, Hervormde Kerk
(Appelscha, Protestantse Kerk De Schutzse, Vaart Zuidzijde 74)
De
dispositie is die over de periode 1900-1967.
Verdere lotgevallen:
1966, Het orgel raakt door brand beschadigd.
1967, Ottes, restauratie, dispositiewijziging.
1978, Mense Ruiter, herstelling.
2015, Mense Ruiter, orgel gedemonteerd en opgeslagen. Componenten hieruit zijn
gebruikt
ten behoeve van orgelrestauraties in Groningen en Garmerwolde.
Bronvermelding:
Jongepier, 177;
Encyclopedie
XIII,
274-275; mondelinge informatie ter plaatse.
VI-A 57.
Appelscha, Gereformeerde Kerk
(Appelscha, voormalige Gereformeerde Kerk, Vaart Zuidzijde 61)
Voor wat betreft de dispositie heb ik geen vergelijkingsmateriaal gevonden.
Verdere lotgevallen:
1979, Reil, nieuw orgel. Het lot van het Tromp-orgel is onbekend.
Bronvermelding:
Orgeldienst
, aug. 1980, slotpagina.
VI-A 57.
Appelscha, Gereformeerde Kerk
(Appelscha, voormalige Gereformeerde Kerk, Vaart Zuidzijde 61)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1979.
Verdere lotgevallen:
2015, De laatste Eredienst vindt plaats op 27 september. Reil herplaatst dit
orgel in de
Protestantse kerk De Schutse te
Appelscha.
Bronvermelding:
Contactbrief nr. 112, Verzamelblad voor
Kerkkaartenverzamelaars
,
15 mei 2016; Johan Sjoukema,
Veranderend
Fries Orgellandschap
,
Friese
Orgelkrant 2016
, 20-22
VI-A 58.
St. Jacobi-Parochie, Hervormde Kerk
(Sint Jacobiparochie, voormalige Hervormde Groate Kerk, Oosteinde 1)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1845.
Verdere lotgevallen:
1988, Bakker & Timmenga, restauratie en plaatsing van de destijds gereserveerde
Trompet 8'.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Drie gerestaureerde Van
Dam-orgels
,
Het Orgel
, 85/12
(1989), 467-474.
VI-A 58.
St.
Jacobi-Parochie, Gereformeerde Kerk
(Sint Jacobiparochie, Protestantse Kerk De Open Hof, Georg van Saksenstraat 14)
De
dispositie is gelijk aan die in een publicatie uit 2006. Het instrument werd in
1916 door Kl
i
mstra in St.
Jacobiparochie geplaatst.
Verdere lotgevallen:
1972, Het orgel wordt niet herplaatst in de grondig vernieuwde kerk. Enig
hieruit afkomstig
Maarschalkerweerd-materiaal is in 1981 door Haarsma gebruikt ten behoeve
van een
orgel in de Geref. Kerk De Arke te Drachten.
Bronvermelding:
Victor Timmer,
"Zoodat wij hem met
vrijmoedigheid aan de Friese kerken aanbevelen", over Taeke Pieters Klimstra
(1858-1945) orgelmaker te Wierum en Metslawier
(Elburg 2006), 24.
VI-A 59.
Huizum, Herv. Evang. Kapel Pniël
(Leeuwarden-Huizum, voormalige Hervormde Pniëlkapel, Carel Fabritiusstraat 1)
De
dispositie is gelijk aan die bij de herplaatsing in 1936.
Verdere lotgevallen en bronvermelding:
Zie
de annotatie onder II-A 11.
VI-A 59.
Menaldum, Hervormde Kerk
(Menaldum, Protestantse Kerk, Skilpaed 2)
Dit
orgel werd niet in 1925 gerestaureerd door Van Dam, maar in 1929 door Bakker &
Timmenga. De dispositie is die over de periode 1929-1989.
Verdere lotgevallen:
1989, Bakker & Timmenga, restauratie, situatie 1929 bleef gehandhaafd.
2023, Bakker & Timmenga, deelrestauratie 1
e
fase.
2024, Reil, deelrestauratie 2
e
fase.
Bronvermelding:
Encyclopedie
VIII, 180-182; Wietse Ouwejan,
Orgelbouwnieuws
,
Het Orgel,
121/1 (2025), 57-65.
VI-A 60.
Blessum, Hervormde Kerk
(Blessum, voormalige Hervormde Mariakerk, Buorren 2)
De
dospositie is die over de periode
+1925-1997.
Verdere lotgevallen:
+1925,
Van Dam, wijziging.
1997, Bakker & Timmenga, restauratie, herstel van de situatie 1789.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Het orgel van Blessum
gerestaureerd
,
Keppelstok
, juni
1997, 59-66; Jongepier 178.
VI-A 60.
Grouw, Hervormde Kerk
(Grouw, Protestantse Piterkerk, Kerkstraat 4)
De
dispositie is die over de periode 1919-1974.
Verdere lotgevallen:
1974, Bakker & Timmenga, deelrestauratie, dispositiewijziging.
2011, Bakker & Timmenga, restauratie.
2024, Reil, balgrestauratie
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(31-11-2011); Jellema 2024.
VI-A 61.
Grouw, Doopsgezinde Kerk
(Grouw, Doopsgezinde Kerk, Hoofdstraat 44)
De
dispositie is die over de periode 1920-1991.
Verdere lotgevallen:
1957, Bakker & Timmenga, herstelling.
1991, Hendriksen & Reitsma, restauratie en wijziging.
1997, Nijsse, wijziging.
Bronvermelding:
Jongepier, 188.
VI-A 61.
Oldeboorn, Hervormde Kerk
(Oldeboorn, Protestantse Pancratius- of Doelhofkerk, Tsjerkebuorren 2-4)
De
dispositie is die over de periode 1927-1967.
Verdere lotgevallen:
1967, Bakker & Timmenga, restauratie, herstel van de situatie 1779.
1996, Bakker & Timmenga, beperkte herintonatie.
2019, Reil, groot onderhoud.
Bronvermelding:
Encyclopedie
III, 170-173;
www.reil.nl
(24-11-2021).
VI-A 62.
Oldeboorn, Doopsgezinde Kerk
(Oldeboorn, voormalige Doopsgezinde Kerk, Andringastrjitte 7)
De
dispositie is niet goed dateerbaar, deze komt niet overeen met een opgave uit
De Harp
.
Verdere lotgevallen:
1986, Bakker & Timmenga, restauratie windladen.
2007, De kerk wordt buiten gebruik gesteld en ingericht als cultureel centrum,
het orgel is nog
aanwezig.
Bronvermelding:
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr. 56 (1987), 270;
www.orgbase.nl
(09-09-2021).
VI-A 62.
Oldeboorn, Doopsgezinde Kerk
(Oldeboorn, voormalige Doopsgezinde Kerk, Andringastrjitte 7)
De
dispositie is niet goed dateerbaar, deze komt niet overeen met een opgave uit
De Harp
.
De
restaurateur was niet de Gebr. Van der Kleij maar N.A. van Dam.
Verdere lotgevallen:
Zie
de annotatie onder VI-A 62.
VI-A 63.
Irnsum, Hervormde Kerk
(Irnsum, voormalige Protestantse Mauritiuskerk, Rijksweg 184)
De
dispositie is die vanaf de uitbreiding van 1878.
Verdere lotgevallen:
1993, Bakker & Timmenga, herstelling.
2010, De kerk wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel wordt te koop aangeboden.
2012, Van Vulpen, restauratie. Het orgel wordt verplaatst naar de Protestantse
Laurentiuskerk
te Zoeterwoude.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(27-03-2013).
VI-A 63.
Jorwerd, Hervormde Kerk
(Jorwerd, voormalige Protestantse Radboudkerk, Sluytermanwei 4)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1799.
Verdere lotgevallen:
1956, Van Leeuwen, restauratie, laden voorzien van VEKA-systeem.
2017, Bakker & Timmenga, groot onderhoud.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(09-11-2017).
VI-A 64.
Wirdum, Hervormde Kerk
(Wirdum, Protestantse Martinuskerk, Hof 14)
De
dispositie is die vanaf 1873.
Verdere lotgevallen:
1993, Bakker & Timmenga, restauratie, de situatie van 1873 bleef gehandhaafd.
2020, Bakker & Timmenga, schoonmaak.
Bronvermelding:
Jongepier, 21; Jellema 2021.
VI-A 64.
Harich, Hervormde Kerk
(Harich, Protestantse Kerk, Stinsenwei 18)
Het
vroeg 19
e
eeuwse binnenwerk van dit orgel was door Steenkuyl van een
nieuwe kast voorzien. Adema verplaatste het instrument in 1898 van Amsterdam
naar Harich. De dispositie is die tot 1979.
Verdere lotgevallen:
1935, Bakker & Timmenga, herstelling.
1979, Het orgel werd op 24 december door brand verwoest.
Bronvermelding:
Het Orgel
, 6/3 (1891); Victor Timmer,
Het verbrande orgel in de hervormde kerk
te Harich
,
De Mixtuur,
nr. 31
(1980), 10; Jongepier 189.
VI-A 65.
Balk, Hervormde Kerk
(Balk, Protestantse Kerk It Breahus, Van Swinderenstraat 6)
De
dispositie is die over de periode 1843-1962.
Verdere lotgevallen:
1962, Harkema, forse vergroting.
1975, Reil, restauratie.
1977, Reil, wijziging.
+1982,
Zuiderhof, wijziging.
1999, Reil, herstelling,
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Het Lohman-orgel in de Ned.
Herv. kerk te Balk
,
Het Orgel
,
73/4 (1977), 113-116; Jongepier, 178;
Encyclopedie
VI, 147-150;
www.reil.nl
(24-11-2021).
VI-A 65.
Balk, Rooms-Katholieke Kerk
(Balk, Rooms-Katholieke St.-Ludgeruskerk, Raadhuisstraat 43)
De
dispositie is die over de periode 1906-1938.
Verdere lotgevallen:
1938, Pannekoek, restauratie en wijziging.
1977, Adema/Schreurs, restauratie, herstel van de dispositie 1906.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XIV, 173-174.
VI-A 65.
Wommels, Hervormde Kerk
(Wommels, Protestantse Jacobikerk, Terp 19)
Het
orgel werd in 1846 door Radersma gebouwd. Na een brand in 1869 werd het door
Hardorff hersteld en gewijzigd. De dispositie is die vanaf de werkzaamheden van
1869.
Verdere lotgevallen:
1921, Bakker & Timmenga, wijziging.
1976, Jos. Vermeulen, restauratie, herstel van de situatie 1869.
2013, Bakker & Timmenga, balg verplaatst.
2022, Bakker & Timmenga, groot onderhoud.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(13-04-2022).
M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Deze informatie heeft
Bouman vermoedelijk ontleend aan Knock. In 1645 was in deze
kerk al een orgel aanwezig. Harmens breidde dat in 1691 uit met een
Rugwerk.
VI-A 66.
Wommels, Gereformeerde Kerk
(Wommels, voormalige Gereformeerde Kerk, Hottingawei 13)
Dit
orgel is niet in 1890, maar in 1904 gebouwd.
De
dispositie is die van na de uitbreiding in 1916.
Verdere lotgevallen:
1916, Bakker & Timmenga, uitbreiding met Trompet 8'.
1951, Bakker & Timmenga, restauratie.
1956, Bakker & Timmenga, herstelling.
1958, Bakker & Timmenga, orgel gereinigd.
1978, Bakker & Timmenga, restauratie.
2003, De kerk wordt buiten gebruik gesteld en ingericht als verenigingsgebouw.
2018, Gebouw gesloten. Het orgel is verkocht aan Van den Heuvel, Dordrecht.
Bronvermelding:
Encyclopedie
XIV, 122-123;
www.reliwiki.nl
(13-09-2021).
VI-A 66.
Burgwerd, Hervormde Kerk
(Burgwerd, Protestantse Johanneskerk, Kerkhof 1)
De
dispositie heeft betrekking op de periode 1822-1948. De aangebrachte correcties
gaan over de periode 1948-2011.
Verdere lotgevallen:
2011, Flentrop, restauratie, herstel van de situatie 1736.
Bronvermelding:
Henk de Vries,
Orgelbouwnieuws: Burgwerd,
Hervormde Johannes de Evangelist
,
Het
Orgel
, 108/5 (2012), 242-244.
VI-A 67
Hichtum, Hervormde Kerk
(Hichtum, Protestantse Kerk, Schwartzenbergweg 5)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1795. De Mixtuur is evenwel III-VI.
Verdere lotgevallen:
1960, Bakker & Timmenga, herstelling.
1977, Bakker & Timmenga, restauratie kast en pijpwerk.
1983, Bakker & Timmenga, restauratie balgen, laden en mechaniek.
Bronvermelding:
Kroniek
,
De Mixtuur,
nr. 41 (1983), 436;
Jongepier, 191.
M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
Van dit instrument zijn bouwer en bouwjaar onbekend.
VI-A 67.
Schettens, Gereformeerde Kerk
(Schettens, voormalige Gereformeerde Kerk, Van Osingaweg 17)
Voor wat betreft de dispositie heb ik geen vergelijkingsmateriaal.
Verdere lotgevallen:
1966, Pels & van Leeuwen, nieuw seriepositief. Het lot van het Doornbos-orgel is
onbekend.
Bronvermelding:
https://pelsenvanleeuwen.nl
(20-03-2021).
VI-A 68.
Makkum, Hervormde Kerk
(Makkum, voormalige Protestantse Doniakerk, Kerkebureg 37)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1848.
Verdere lotgevallen:
1979, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Jongepier, 198.
VI-A 68.
Makkum, Gereformeerde Kerk
(Makkum, voormalige Gereformeerde kerk, Buren 17)
De
dispositie is die over de periode 1880-1946.
Verdere lotgevallen:
1946, Pels, nieuw orgel in de oude kast (opus 185).
1964, Het orgel wordt afgebroken. Enig pijpwerk is in 1967 verwerkt in het
nieuwe orgel van
Fonteyn & Gaal.
Bronvermelding:
Organist & Eredienst
, 13/133
(1947), 240;
www.orgbase.nl
(13-09-2021).
VI-A 69.
Makkum, Doopsgezinde Kerk
(Makkum, Doopsgezinde Kerk, Bleekstraat 16)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1890.
Verdere lotgevallen:
1962, Bakker & Timmenga, herstelling.
2005, Bakker & Timmenga, intonatiecorrectie.
2012, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Jongepier, 198;
Encyclopedie
XII,
165-166;
www.bakker-timmenga.nl
(13-09-2021).
VI-A 69.
Makkum, Roomsch-Katholieke Kerk
(Makkum, voormalige Rooms-Katholieke St.-Martinuskerk, Kerkstraat 10)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1929 (opus 63).
Verdere lotgevallen:
2017, De laatste viering vond op 2 april plaats. Daarna is het orgel door Adema
gedemonteerd
en opgeslagen. Een component hiervan is hergebruikt t.b.v. een orgel in
Hillegom.
Bronvermelding:
www.reliwiki.nl
(08-05-2024); Jan van der Male,
Herboren
Standaart-orgel. Een aanwinst voor de Bollenstreek
,
De Orgelvriend
, 66/3 (2024), 26-29.
VI-A 70.
Gaast, Hervormde Kerk
(Gaast, voormalige Protestantse Kerk, Zeedijk 9)
Het
orgel is niet door Van Dam, maar door Hardorff gebouwd. De dispositie is die als
bij de oplevering in 1860.
Verdere lotgevallen:
1980, Boegem, restauratie van de windlade.
1986, Bakker & Timmenga, intonatiecorrecties.
Bronvermelding:
Encyclopedie
VIII, 118-119.
Het
onderste deel van deze bladzijde heeft betrekking op het hoofdorgel van de
Protestantse Gertrudiskerk te Workum. Zie verder de annotatie bij VI-A 71.
VI-A 70-71.
Harlingen, Hervormde Kerk
(Harlingen, Protestantse Grote Kerk, Kerkpad 3)
De
dispositie is die over de periode 1939-1971.
Verdere lotgevallen:
1971, Flentrop, laden restauratie Hoofdwerk, partieel dispositieherstel.
1983, Flentrop, restauratie laden Rugwerk.
1984, Flentrop, herstel pijpvoeten frontpijpen.
2001, Flentrop, restauratie mechanieken.
2011, Flentrop, afronding restauratie.
Bronvermelding:
Rogér van Dijk & Henk de Vries,
Het
Hinsz-orgel in de Grote Kerk van Harlingen gereconstrueerd
,
Het Orgel
110/2 (2014), 4-17.
VI-A 71
Workum, Hervormde Kerk
(Workum, Protestantse Gertrudiskerk, Merk 5)
De
dispositie is die over de periode 1930-1951.
Verdere lotgevallen:
1951, Jos. Vermeulen, restauratie, wijziging.
1981, Flentrop, restauratie naar de situatie 1697, maar met een nieuw vrij
Pedaal.
Bronvermelding:
Seijbel 1970, 50-52; Jongepier, 215.
VI-A 72.
Workum, Roomsch-Kath. Kerk
(Workum,
Rooms-Katholieke St.-Werenfridus, It Noard 175)
Het
orgel werd niet in 1895 maar in 1885 vervaardigd. De dispositie is die als bij
oplevering in 1885.
Verdere lotgevallen:
1889, Adema, herstelling.
1896, Adema, herstelling.
1957, Adema, herstelling.
1963, Adema, schoonmaak en herstelling.
2003, Adema, restauratie.
Bronvermelding:
Ton
van Eck & Victor Timmer,
"..zijnde er geen
fraaijer en doelmatiger orgel in de Provincie Friesland" Over de orgels in de
statie en parochiekerk van Workum
(Elburg 2009), 15-18.
De
gegevens op de onderste helft van deze pagina hebben betrekking op het
hoofdorgel van de Protestantse Gertrudiskerk. Het betreft hier de situatie
1951-1981. Zie de annotatie VI-A 71.
VI-A 72.
Stavoren, Hervormde Kerk
(Stavoren, Protestantse Nicolaaskerk, Voorstraat 69)
De
dispositie is die over de periode 1903-2004.
Verdere lotgevallen:
1964, Spanjaard (Alkmaar), restauratie.
2004, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
De orgelgeschiedenis van de
voormalige Hervormde Kerk te Stavoren
(Elburg 2004).
VI-A 73.
Stavoren, Gereformeerde Kerk
(Stavoren, voormalige Gereformeerde Zwanenkerk, Schans 10)
De
dispositie is die van de situatie 1910.
Verdere lotgevallen:
xxxx, Het orgel wordt buiten gebruik gesteld en verkocht aan een particulier in
IJlst.
1998, Het instrument wordt doorverkocht aan een particulier uit Winsum [Gn] en
opgeslagen
in Herwijnen. Uit een ingesteld onderzoek blijkt dat het hier om een
orgel gaat van
Mitterreither uit 1782.
2002. De kerk wordt buiten gebruik gesteld. In de kerkzaal staat op dit moment
boven de
preekstoel een loos front. Mogelijk camoufleert dat de boxen van het
elektronische
orgel.
Bronvermelding:
Victor Timmer,
De orgelmakers Van der
Molen en hun werk in Friesland
,
Friese
Orgelkrant
2010, 6-9; mondelinge informatie Henk van Eeken, 07-6-2023.
VI-A 73.
Stavoren, Doopsgezinde Kerk
(Stavoren, Doopsgezinde Kerk De Vermaning, Voorstraat 43)
Het
bouwjaar is niet 1905, maar 1900. De dispositie is die als bij de oplevering.
Verdere lotgevallen:
1964, Spanjaard, herstelling.
Bronvermelding:
Friese Koerier,
13-07-1964.
VI-A 73.
Warns, Hervormde Kerk
(Warns, Protestantse Johannes de Dooperkerk, Buorren 37)
De
dispositie is die over de periode 1917-1947.
Verdere lotgevallen:
1947, Bakker & Timmenga, dispositiewijziging.
2006, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Restauratie van het Dekkerorgel te Warns
,
Friese Orgelkrant
2009, 15.
VI-A 73.
Warns, Gereformeerde Kerk
(Warns, voormalige Gereformeerde Kerk, Buorren 23)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1918.
Verdere lotgevallen:
2000, Het kerkgebouw wordt afgestoten en doet nu dienst als dorpshuis 'De
Spylder'. De kast
van het Dekker-orgel is nog aanwezig. Het binnenwerk is op een onbekend
moment
verwijderd.
Bronvermelding:
Opdrachtencahier A.S.J. Dekker
;
www.reliwiki.nl
(14-09-2021);
www.orgbase.nl
(14-09-2021).
VI-A 73.
Warns, Doopsgezinde Kerk
(Warns, Doopsgezinde Kerk, Noord 23)
De
dispositie is die vanaf de wijziging van 1938.
Verdere lotgevallen:
1938, Bakker & Timmenga, wijziging, pneumatische Bourdon 16' toegevoegd.
1946, Bakker & Timmenga, schoonmaak, Tremulant toegevoegd.
1959, Bakker & Timmenga, herstelling.
Bronvermelding:
Fotokaart
De Mixtuur,
nr. B5;
www.organistenkring.nl
(12-04-2006).
VI-A 74.
Hemelum, Hervormde Kerk
(Hemelum, Protestantse Nicolaaskerk, De Klaster 2)
Met
de restauratie in 1930 bedoelt Bouman de wijziging door Van Dam in 1920.
De
dispositie is die over de periode 1920-1951.
Verdere lotgevallen:
1920, Van Dam, herstelling, wijziging.
1951, Van der Bliek, wijziging.
1965, G. Spanjaard, wijziging.
1986, Bakker & Timmenga, deelrestauratie en herstel van de toestand 1843.
Bronvermelding:
Encyclopedie
VI, 154-156.
VI-A 74.
Hemelum, Gereformeerde Kerk
(Hemelum, voormalige Gereformeerde Kerk, Buorren 18)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1919 en is vermoedelijk die over de
periode 1919-1955.
Verdere lotgevallen:
1955, Het Dekker binnenwerk wordt verwijderd. Achter het front plaatste Vaas &
Bron
een
Maarschalkerweerd-binnenwerk uit
rond
+1900, afkomstig uit de r.k. H. Koenraadkerk te Eindhoven-Strijp. Dit
instrument stond 1952-53 in de Westerkerk te Eindhoven en 1953-1955 in de
Maranathakerk te Eindhoven.
1999, Gebouw als Gereformeerde
Kerk buiten gebruik gesteld.
2000, Orgel gedemonteerd door
Mense Ruiter en opgeslagen te Ten Post.
Bronvermelding:
Opdrachtcahier van de firma
A.S.J. Dekker, nr. 84 (feitelijk 96);
Leeuwarder Courant
, 27-01-1955, 9;
www.orgbase.nl
(14-09-2021), Jongepier 191;
www.reliwiki.nl
(14-09-2021).
VI-A 74.
Hindeloopen, Hervormde Kerk
(Hindeloopen, Protestantse Grote Kerk, Kerkstraat 1)
De
kast is afkomstig uit de Herv. kerk van Oosterbierum, waar het in 1813 door Van
Dam van een nieuwe binnenwerk werd voorzien. In 1869 plaatste Van Dam het
instrument in gewijzigde vorm over naar Hindeloopen. De dispositie is die vanaf
1869.
Verdere lotgevallen:
1980, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Jongepier, 191.
M.b.t. de voorganger van het hier beschreven orgel:
In 1635 bouwde Anthony Verbeek een nieuw orgel. In 1701 raakte dit
instrument
als gevolg van blikseminslag beschadigd. Het lot van dit orgel na 1869 is
onbekend.
VI-A 75.
Koudum, Hervormde Kerk
(Koudum, Protestantse Martinikerk, Smitsweg 2)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1859.
Verdere lotgevallen:
1978, Bakker & Timmenga, restauratie.
2023, Bakker & Timmenga, gecorrodeerd Bader-pijpwerk vervangen door kopieën.
Bronvermelding:
Jongepier, 195; Jellema 2023.
VI-A 75.
Morra, Hervormde Kerk
(Morra, voormalige Protestantse Johanneskerk, Kerkstrjitte 12)
De
dispositie is die over de periode
+1925-1986.
Verdere lotgevallen:
+1925,
dispositiewijziging.
1986, Bakker & Timmenga, restauratie.
1989, Bakker & Timmenga, plaatsing van de gereserveerde Trompet 8'.
2025, Kerk overgegaan in handen van de Stichting Alde Fryske Tsjerken.
Bronvermelding:
Encyclopedie
II, 129-130.
VI-A 76.
Nijawier, Hervormde Kerk
(Niawier, Protestantse Kloosterkerk, Kerkpad)
Waarom dit instrument al zo snel een herstelling nodig had door een andere
orgelmaker dan de bouwer, blijft een raadsel. Hillebrand ontkende dat het orgel
al in 1822 in onbruikbare staat was.
De
dispositie is die over de periode 1818/1822 tot heden.
Verdere lotgevallen:
Geen.
Bronvermelding:
Opregte Haarlemsche Courant
,
24-10-1822; Jongepier, 200.
VI-A 76.
Foudgum, Hervormde Kerk
(Foudgum, Protestantse Mariakerk, Piet Paaltjespaad 1)
Het
orgel wordt toegeschreven aan J.E. Hageman. M. v.d. Brink plaatste het op een
onbekend moment in de Doopsgezinde Kerk van Enkhuizen. Van 1909-1924 bevond het
zich in de Vrij Evangelische Kerk in Leeuwarden, In 1924 werd het door Bakker &
Timmenga in Foudgum geplaatst. De dispositie is die vanaf 1924, met dien
verstande dat het orgel in plaats van de drie door Bouman genoemde 4'-registers
een Prestant 4' B/D en een Fluit 4' B/D had.
Verdere lotgevallen:
1989, Bakker & Timmenga, restauratie, de situatie van 1924 is gehandhaafd.
Bronvermelding:
Jongepier, 186.
VI-A 77.
Ferwerd, Hervormde Kerk
(Ferwerd, Protestantse Martinuskerk, Kerkpad 1)
De
dispositie is die over de periode 1950-1983.
Verdere lotgevallen:
1983, Verschueren, restauratie en gedeeltelijke vernieuwing. De niet
hergebruikte Adema-
laden zijn in 2022 opgenomen in het hoofdorgel van de St.-Bonifatiuskerk
te
Leeuwarden.
1989, Verschueren, twee gereserveerde stemmen geplaatst.
1993, Verschueren, drie gereserveerde stemmen geplaatst.
2001, Verschueren, plaatsing laatste registers op het 3
e
klavier.
2021, Bakker & Timmenga, groot onderhoud.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Een tijd om te bouwen en een
tijd om het gebouwde weer af te breken
.
Het Orgel
, 84/3 (1988), 113-132;
Friese Orgelkrant
2001, 14;
Friese Orgelkrant
2002, 11;
www.orgelnieuws.nl
(28-07-2021)
VI-A 78.
Ternaard, Hervormde Kerk
(Ternaard, Protestantse Grutte Tsjerke, Kerkstraat 1)
De
dispositie is die over de periode 1937-1967.
Verdere lotgevallen:
1967, Mosterd, wijziging dispositie Bovenwerk.
1973, Bak, pneumatische registertractuur gewijzigd in mechanische.
1992, Bakker & Timmenga, restauratie, herstel van de situatie 1864.
Bronvermelding:
W.T. Keune,
Dominee en Kerk in Ternaard
(z.j.), 29-33; Jongepier 209.
VI-A 78.
Jelsum, Hervormde Kerk
(Jelsum, voormalige Protestantse Genovevakerk, Op de Terp 26)
De
dispositie is die als bij oplevering in 1834.
Verdere lotgevallen:
1945, Bakker & Timmenga, restauratie.
2011, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Encyclopedie
Supplement
,
13-15; Friesch Dagblad
, 11-04-2011.
VI-A 79.
Stiens, Hervormde Kerk
(Stiens, Protestantse Vituskerk, Pieter Jellessingel 1)
De
dispositie is die van na de verbouwing van 1830.
Verdere lotgevallen:
1912, Bakker & Timmenga, restauratie.
1914, Het orgel wordt iets verplaatst.
1954, Van den Bliek, herstelling.
1976, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Gerestaureerde 19
e
eeuwse orgels
,
Het Orgel
73/12 (1977), 410-411.
VI-A 79.
Hallum, Hervormde Kerk
(Hallum, Protestantse Maartenkerk, Kerkpad 1)
De
dispositie is die over de periode 1909-2014.
Verdere lotgevallen:
2003, Bakker & Timmenga, restauratie fase 1, restauratie van laden en
windvoorziening.
2014, Bakker & Timmenga, 2
e
en laatste fase restauratie. herstel van
de situatie 1811 met
behoud van het vrije pedaal van 1871.
Bronvermelding:
Johan Sjoukema,
Voorjaarsexcursie naar
Koarnjum (Cornjum), Blijen (Blija), Marrum en Hallum
,
Friese Orgelkrant
2015, 2-6.
VI-A 80.
Beetgum, Hervormde Kerk
(Beetgum, Protestantse Martinuskerk, Buorren 13)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1861.
Verdere lotgevallen:
1911, Bakker & Timmenga, restauratie.
1979, Bakker & Timmenga, restauratie.
2020, Bakker & Timmenga, deelrestauratie.
Bronvermelding:
Jongepier, 178; Jellema 2023.
VI-A 80.
Berlicum, Hervormde Kerk
(Berlikum, Protestantse Koepelkerk, Tsjerkestrjitte 2)
De
dispositie is die over de periode 1949-1980.
Verdere lotgevallen:
1980, Reil, restauratie, herstel van de situatie 1780.
2016, Reil, restauratie.
Bronvermelding:
Ad
Fahner,
Het Mitterreither-orgel van
Berltsum gerestaureerd
,
De Orgelvriend
,
59/4 (2017), 33-37.
VI-A 81.
Ried, Hervormde Kerk
(Ried, Protestantse Walburgakerk, Kerkpad 1)
De
dispositie is die vanaf de restauratie van 1829.
Verdere lotgevallen:
1996, Steendam, restauratie van de windlade.
Bronvermelding:
Mondelinge informatie Sicco Steendam.
VI-A 81.
Tzummarum, Hervormde Kerk
(Tzummarum, Protestantse Martinuskerk, Kerkpad 1)
De
dispositie is die over de periode 1877-2009.
Verdere lotgevallen:
1951, Bakker & Timmenga, het orgel wordt verplaatst.
1978, Jos. Vermeulen, restauratie.
2009, Flentrop, uitbreiding met een tongwerk op het Bovenwerk.
Bronvermelding:
Jongepier 211;
Friese Orgelkrant
2012, 2.
VI-A 82.
Dongjum, Hervormde Kerk
(Dongjum, Protestantse Donatuskerk, Dorpsstraat 8)
Bouman verwart onder de dispositie de gegevens van het vorige met die het
huidige orgel. Het hier beschreven orgel is in 1848 door Van Dam gemaakt. De
dispositie is die als bij de oplevering.
Verdere lotgevallen:
+1910,
Van Dam, herstelling.
1986, Steendam, herstelling.
Bronvermelding:
Jongepier, 183.
VI-A 82.
Minnertsga, Hervormde Kerk
(Minnertsga, Protestantse Meinardskerk, Meinardswei 3)
De
dispositie is die over de periode 1929-1947.
Verdere lotgevallen:
1947, Op 3 juni gaat het orgel als gevolg van brand verloren.
Bronvermelding:
Seijbel 1970, 64-67.
VI-A 83.
Sexbierum, Hervormde Kerk
(Sexbierum, Protestantse Sixtuskerk, Tsjerkepaed 1)
De
dispositie is die over de periode 1924-2011, de correctie op de tekst heeft
betrekking op de werkzaamheden uit 1949.
Verdere lotgevallen:
1949, Pannekoek & Van der Meulen, kleine dispositiewijziging.
2011, Mense Ruiter & Kirchner, restauratie, uitbreiding.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(03-03-2011).
VI-A 83.
Harlingen, Gereformeerde Kerk
(Harlingen, voormalige Protestantse Midlumerlaankerk, Midlumerlaan 24)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1951.
Verdere lotgevallen:
2021, De laatste kerkdienst is op 7 maart gehouden. Het gebouw wordt
getransformeerd tot
appartementencomplex. Het
Pels-orgel is verplaatst naar het Poolse Mogilno in de
Kostoit Podwyzszenia Krzyza Swietego.
Bronvermelding:
www.reliwiki.nl
(15-09-2021);
https://musicsmdacram/pl
(16-09-2024).
VI-A 84.
Midlum, Hervormde Kerk
(Midlum, Protestantse Nicolaaskerk, Kerkstraat 1)
De
dispositie is die vanaf de wijziging in 1927.
Verdere lotgevallen:
1927, Dekker, restauratie, dispositiewijziging. Ter gelegenheid van de afronding
van die
werkzaamheden stond in onderstaande krant: 'Eenige jaren geleden is het
door een
Duitschen orgelmaker gerestaureerd, doch 't was tengevolge daarvan meer
achteruit
dan vooruit gegaan'.
1989, Bakker & Timmenga, restauratie. De situatie van 1927 gehandhaafd.
Bronvermelding:
De Standaard
, 22-12-1927, 7; Jongepier, 199.
VI-A 85.
Franeker, Hervormde Kerk
(Franeker, Protestantse Martinikerk, Breedeplaats 2)
Het
orgel werd in 1842 door Van Dam vervaardigd. De dispositie is die over de
periode 1938-1952.
Verdere lotgevallen:
1938, Pannekoek, dispositiewijziging.
1952, Van Leeuwen, dispositiewijziging.
1996, Bakker & Timmenga, restauratie, herstel van de situatie 1842.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Ruim 5 eeuwen orgelhistorie in
Martinikerk Franeker
,
Het Orgel
,
95/6 (1999), 20-26.
VI-A 85.
Franeker, Roomsch-Katholieke Kerk
(Franeker, Rooms-Katholieke H. Franciscus van Assisië, Godsacker 13)
Het
orgel is in 1888 door Adema gemaakt voor het vroegere kerkgebouw. De dispositie
is die over de periode 1888-1964.
Verdere lotgevallen:
1964, Adema/Schreurs, plaatsing in het nieuwe kerkgebouw, dispositiewijziging,
nieuwe kast.
1995, Adema/Schreurs, restauratie, plaatsing in het priesterkoor, opnieuw een
nieuwe kast.
Bronvermelding:
www.organumfrisicum.nl
(28-03-2003).
VI-A 86.
Tzum, Hervormde Kerk
(Tzum, Protestantse Johanneskerk, Franekerweg 47)
Het
orgel werd in 1761 door Steevens gemaakt en aansluitend in 1764 door Hinsz
aangepast.
De
dispositie is die over de periode 1919-1985.
Verdere lotgevallen:
1919, Bakker & Timmenga, wijziging.
1985, Reil, restauratie, herstel van de situatie 1764.
Bronvermelding:
Jan
Jongepier,
Het orgel in de Hervormde kerk
van Tzum
,
Het Orgel
, 82/11
(1986), 415-422.
VI-A 86.
Welsrijp, Hervormde Kerk
(Welsrijp, Protestantse Ursulakerk, Lytse Buorren 2)
Dit
orgel werd in 1785 door Robustelly gemaakt voor de St.-Menarduskerk te Vreren
[B]. In 1874 werd het door E. Ypma in Welsrijp geplaatst.
Verdere lotgevallen:
1884, Bakker & Timmenga, nieuwe magazijnbalg.
1955, Vaas & Bron, orgel verplaatst naar de Meinardskerk te Minnertsga.
1987, Flentrop, restauratie windladen Grand Orgue.
2001, Flentrop, afronding restauratie.
Bronvermelding:
Provinciale Drentsche en Asser Courant
,
02-09-1874; Jan Jongepier,
Het orgel in de
hervormde kerk van Minnertsga
,
De
Orgelvriend
44/12 (2002), 14-16.
VI-A 87.
Zweins, Hervormde Kerk
(Zweins, Protestantse Reginakerk, Hoofdweg 1)
Het
orgel werd in 1787 door Wenthin gebouwd en in 1877 door Van Dam grondig
verbouwd.
De
dispositie is die vanaf de wijziging van 1877.
Verdere lotgevallen:
1961, Bakker & Timmenga, herstelling walsarmpjes.
2004, Bakker & Timmenga, restauratie.
Bronvermelding:
Ulbe Zwaga,
Regina Kerk te Zweins
(Zweins 1982), 9-11; Jongepier, 216.
VI-A 87.
Boxum, Hervormde Kerk
(Boksum, voormalige Hervormde Margaretakerk, Sint Margrietwei 1)
Het
orgel werd in 1675 en 1726 gebouwd door Harmens, verbouwd in 1798 door Van Dam
en in 1918 door Bakker & Timmenga. De dispositie is die vanaf 1918.
Verdere lotgevallen:
2013, Pels & Van Leeuwen, restauratie. De situatie van 1918 is gehandhaafd.
Bronvermelding:
Aart van Beek,
Het orgel in de
St.-Margaretakerk te Boksum
,
Het Orgel
,
110/4 (2014), 4-11.
VI-A 88.
Hijlaard, Hervormde Kerk
(Hijlaard, Protestantse Johannes de Doperkerk, Skilpaed 1)
Het
orgel is in 1875 door Van Dam gemaakt. De dispositie is die over de periode
1875-1967.
Verdere lotgevallen:
1967, Eppinga, restauratie, wijziging.
2011, Bakker & Timmenga, restauratie, herstel van de situatie 1875.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(13-03-2012).
VI-A 88.
Wieuwerd, Hervormde Kerk
(Wieuwerd,
Protestantse Nicolaaskerk, Terp 1)
Het
orgel werd in 1788 door Knol gemaakt en in 1860 door Van Dam vergroot. De
dispositie is die over de periode 1860-1968.
Verdere lotgevallen:
1942, Van der Bliek, wijziging.
1968, Eppinga, restauratie. De werkzaamheden werden langs gerechtelijke weg
stopgezet.
Enig materiaal bleek toen al te zijn verdwenen.
1973, Flentrop, restauratie. Herstel van de situatie 1860.
Bronvermelding:
Jongepier 213.
VI-A 89.
Langweer, Hervormde Kerk
(Langweer,
Protestantse Kerk, Oasingaleane 9)
Dit
orgel is in 1784 door Van Dam gemaakt en was zijn tweede nieuwbouw-orgel.
De
dispositie is die over de periode 1923-1966, waarbij de 2
e
Octaaf 4'
van I uiteraard een 2' moet zijn.
Verdere lotgevallen:
1889, Van Dam, nieuwe frontpijpen.
1923, Bakker & Timmenga, dispositiewijziging.
1966, Bakker & Timmenga, restauratie.
1998, Bakker & Timmenga, herstelling en herintonatie.
Bronvermelding:
Jongepier, 195;
www.orgbase.nl
(15-09-2021).
VI-A 90.
Woudsend, Roomsch-Katholieke Kerk
(Woudsend,
Rooms-Katholieke H. Michaël, Midstrjitte 46)
Dit
orgel werd in 1811 door Van Gruisen gemaakt. De dispositie is die over de
periode 1909-2011.
Verdere lotgevallen:
1909, Adema, dispositiewijziging.
1933, Adema, het orgel naar achter geplaatst.
1946, Vaas & Bron, restauratie.
2011, Pels & Van Leeuwen, restauratie, herstel van de dispositie van 1811.
Bronvermelding:
Ton
van Eck & Victor Timmer,
Over Albertus van
Gruisen en zijn orgel in Woudsend
(Woudsend
2011), 24-37.
VI-A 90.
Wolvega, Hervormde Kerk
(Wolvega,
Protestantse Kerk op de Hoogte, Kerkstraat 7)
Het
orgel is in 1733 door Schwartsburg gemaakt. De dispositie is die over de periode
1934-1970.
Verdere lotgevallen:
1934, Mense Ruiter, dispositiewijziging.
1939, Mense Ruiter, wijziging windvoorziening
1970, Flentrop, restauratie, herstel van de situatie 1733.
202x, Flentrop, herstelling.
2023, Het kerkgebouw wordt afgestoten.
Bronvermelding:
Broekhuyzen Commentaar, W 36; Jellema 2023;
Contactbrief, verzamelblad voor
kerkkaartenverzamelaars
, nr. 155 (2023).
VI-A slotpagina.
Joure, Hervormde Kerk
(Joure,
Protestantse Hobbe van Baerdt Tsjerke, Midstraat 69)
Het
orgel werd in 1947 in gebruik genomen. Op het Pedaal was een Bazuin
16'gereserveerd, deze is echter nooit geplaatst.
Voor wat betreft de dispositie heb ik geen vergelijkingsmateriaal gevonden.
Verdere lotgevallen:
1979, Ahrend, nieuw orgel. Het Spanjaard-orgel werd te koop aangeboden, maar is
vermoedelijk gesloopt.
Bronvermelding:
Nieuwsblad van Friesland, 29-08-1947;
Freark M. Ringnalda,
Orgelhistorie van de
Hobbe van Baerdt Tsjerke te Joure
,
Friese Orgelkrant
2019, 22-23;
Organist & Eredienst
, apr. 1978, 78;