DEEL IX
IX
2.
Gorinchem, Groote Kerk
(Gorinchem,
Protestantse Grote Kerk, Groenmarkt 7)
De
dispositie is die over de periode 1853-1960.
Verdere lotgevallen:
1960, Sanders/Blank, wijziging.
1980, Van Vulpen, restauratie windvoorziening.
1981, Van Vulpen, restauratie klaviatuur.
1987, Van Vulpen, restauratie Pedaal.
1990, Van Vulpen, afronding restauratie.
2001, Pels & van Leeuwen, uitbreiding Pedaal.
2008, Pels & van Leeuwen, het Bovenwerk wordt in een zwelkast geplaatst.
2012, Pels & van Leeuwen, restauratie & wijziging.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(19-01-2012).
IX
3.
Gorinchem, Gereformeerde Kerk
(Gorinchem,
Christengemeente, Driekoningenstraat 2)
De
dispositie is die over de periode 1934-1946.
Verdere lotgevallen:
1946, Valckx & van Kouteren, restauratie & uitbreiding.
1989, Gebouw als Gereformeerde Kerk buiten gebruik gesteld.
1990, Gebouw overgenomen door de Christengemeente.
Tussen 1989 en 1990 is het orgel gesloopt.
Bronvermelding:
Programma heringebruikneming 10-09-1946;
www.standaart-orgels.nl
(27-12-2018).
IX
3.
Gorinchem, Lutherse Kerk
(Gorinchem,
Protestantse Evangelisch-Lutherse Kerk Dit is in Abrahams Schoot, Langendijk
72)
De
dispositie is die over de periode 1924-1996.
Verdere lotgevallen:
1949, Spiering, herstelling na brandschade.
1984. Van Vulpen, demontage in verband met instortingsgevaar van de kerk. Het
orgel wordt
opgeslagen in Utrecht.
1996, Pels & van Leeuwen, restauratie, reconstructie van de situatie 1859 met
toevoeging van
vrij Pedaal.
Bronvermelding:
Bart van Buitenen, Gerestaureerd Kam-orgel
in de Evangelisch Lutherse kerk Dit is in Abrahams schoot te Gorinchem,
De Orgelvriend, 39/1 (1997), 4-7.
IX
4.
Gorinchem, Roomsch-Katholieke Kerk
(Gorinchem, voormalige Rooms-Katholieke H.H. Nicolaas Pieck & Gezellen,
Haarstraat 23)
De
dispositie is die over de periode 1897-1936.
Lotgevallen:
1897, Deckers, restauratie & wijziging.
1936, Verschueren, wijziging, het oorspronkelijke front verviel.
1984, De kerk wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel wordt gedemonteerd door de
Gebr.
Vermeulen. Materiaal hieruit is hergebruikt ten behoeve van orgels in Erp
en
Barendrecht.
Bronvermelding:
De Maasbode, 22-04-1897;
www.orgbase.nl
(07-03-2022).
IX
4.
Gorinchem, huisorgel O. van der Kleijn
(Gorinchem, huisorgel O. van der Kleijn, Gassthuisstraat 45)
Verdere lotgevallen:
Over dit instrument heb ik geen verdere informatie gevonden.
IX
5.
Sliedrecht, Hervormde Kerk
(Sliedrecht, Protestantse Grote Kerk, Kerkbuurt 131)
De
dispositie is die over de periode 1883-1938, de correcties hebben betrekking op
de ingrepen dat jaar.
Verdere lotgevallen:
1954, Van Leeuwen, wijziging.
1973, Van den Heuvel, wijziging.
1989, Blank, restauratie. Herstel van de situatie 1852, echter met handhaving
van de
opschuivingen in 1883 en met toevoeging van een Cornet IV.
1997, Van Vulpen, herstelling.
2001, Van Vulpen, herstelling.
Bronvermelding:
Kroniek,
De Mixtuur, nr. 69 (1991), 511-515;
Encyclopedie VII, 143-146.
IX
5.
Zwijndrecht, Roomsch-Katholieke Kerk
(Zwijndrecht, Rooms-Katholieke H. Hart van Jezus-kerk, Burgemeester De
Bruïnelaan 76)
Het
orgel is gebouwd voor de St.-Barbarakerk in Bunnik en werd in 1938 na wijziging
in Zwijndrecht geplaatst. De dispositie is die over de periode 1938-196x.
Verdere lotgevallen:
196x, Jos. Vermeulen, wijziging.
2014, Elbertse, restauratie, de dispositie van 1876 is hersteld. Het orgel is
verplaatst naar de
Bedevaartskerk H.H. Martelaren van Gorcum te Brielle.
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(14-07-2014).
IX
6.
Dordrecht, Groote Kerk
(Dordrecht, Protestantse Grote Kerk, Grotekerksplein 8)
De
dispositie is die vanaf 1869.
Verdere lotgevallen:
1987, Leeflang, deelrestauratie.
2010, Reil, afronding van in fases uitgevoerde restauratie.
2021, Reil, restauratie windvoorziening.
Bronvermelding:
Hendrik Jan de Bie, Het Kam-orgel in de
Grote Kerk te Dordrecht, De
Orgelvriend, 54/7-8 (2012), 14-22; Gerco Schaap [red.],
Magazijnbalgen Kam-orgel Dordtrecht worden
hersteld, De Orgelvriend, 63/2
(2021), 3.
IX
7.
Dordrecht, Augustijnenkerk
(Dordrecht, Protestantse Augustijnenkerk, Voorstraat 216)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1899.
Verdere lotgevallen:
1947, Olieman, kleine herintonatie.
1983, Jos. Vermeulen, restauratie.
1996, Flentrop, groot onderhoud.
2003, Flentrop, restauratie windvoorziening.
2014, Van den Heuvel, herstelling.
2020, Elbertse, groot onderhoud.
Bronvermelding:
Gerco Schaap, Het Maarschalkerweerd-orgel
in de Augustijnenkerk te Dordrecht, De
Orgelvriend, 62/8 (2020), 14-20.
IX
7.
Dordrecht, Nieuwe Kerk
(Dordrecht, voormalige Hervormde Nieuwe Kerk, Nieuwkerksplein 90)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1854.
Verdere lotgevallen:
1960, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
1966, Van Leeuwen, restauratie, herplaatsing in de Maartenskerk te Tiel.
1982, Van der Veer, herstelling.
1995, Van der Veer, herstelling.
2008, Van der Veer, groot onderhoud.
Bronvermelding:
www.orgbase.nl
(07-03-2022); Encyclopedie VII,
219-221.
IX
8.
Dordrecht, Groote Kerk
(Dordrecht, Protestantse Grote Kerk, Grotekerksplein 8)
Spiering heeft op diverse momenten kleine orgels in de Grote Kerk geplaatst,
zoals in 1925, 1936, 1948 en kennelijk ook in 1931. Mogelijk ging het daarbij om
instrumenten die hij in voorraad had.
Verdere lotgevallen:
Mogelijk is dit het orgel dat Spiering in 1933 in gewijzigde vorm plaatste in de
Doopsgezinde Kerk Het Lam tot Aerdenburgh te Aardenburg. Dàt orgel is in 1976
verkocht, de verdere lotgevallen ervan zijn onbekend.
Bronvermelding:
www.orgelsinzeeland.nl
(07-03-2022).
IX
8.
Dordrecht, Wilhelminakerk
(Dordrecht, Protestantse Wilhelminakerk, Blekersdijk 41)
De
dispositie op blz. 15 is die over de periode 1929-1940. Die op de voorgaande
pagina is de situatie midden 19e eeuw.
Verdere lotgevallen:
1940, Van Leeuwen, wijziging.
1956, Verschueren, wijziging.
1967, Verschueren, herstelling na inregenschade.
2005, Pels & van Leeuwen, achter het historische front plaatsing van het
gereconstrueerde
Bakker & Timmenga-orgel uit 1906 dat voorheen in de Duyststraatkerk in
Rotterdam-
Delfshaven stond.
Bronvermelding:
Peter Dilligh, Het orgel in de
Wilhelminakerk te Dordrecht, De
Orgelvriend, 49/9 (2007), 7-12;
Encyclopedie I, 316-317.
IX
9.
Dordrecht, Julianakerk
(Dordrecht, Gereformeerde Gemeente Julianakerk, Mauritsweg 286)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1931.
Verdere lotgevallen:
1967, Fonteyn & Gaal, nieuw orgel. Het lot van het Spiering-orgel is onbekend.
Bronvermelding:
Het Orgel, 28/10 (1931), 73;
www.orgbase.nl
(13-02-2023).
IX
9.
Dordrecht, Lutherse Kerk
(Dordrecht, Protestantse Evangelisch-Lutherse Trinitatiskapel, Vriesestraat 22)
De
dispositie is die over de periode 1927-1954.
Verdere lotgevallen:
1938, Valckx & van Kouteren, herstelling.
1954, Van Vulpen, restauratie, wijziging.
1965, Flentrop, herplaatsing na de kerkrestauratie, herintonatie.
1992, Flentrop, restauratie.
2019, Van Eeken, restauratie.
Bronvermelding:
De Standaard, 09-11-1938;
www.orgelnieuws.nl (10-07-2019).
IX
10.
Dordrecht, Remonstrantsche Kerk
(Dordrecht, Remonstrantse Kerk, Cornelis de Wittstraat 28)
De
dispositie is die over de periode 1909-1966.
Verdere lotgevallen:
1943, Valckx & van Kouteren, herstelling.
1945, Valckx & van Kouteren, herstelling.
1949, Valckx & van Kouteren, herstelling.
1966, Slooff, restauratie, wijziging.
2000, Slooff, restauratie, wijziging.
2018, Slooff, herstelling.
Bronvermelding;
Encyclopedie XIV, 314-316;
www.sloofforgelbouw.nl
(02-06-2022).
IX
10.
Dordrecht, Doopsgezinde Kerk
(Dordrecht, voormalige Doopsgezinde Vermaning, Lenghenstraat)
De
dispositie is die over de periode 1898-1968.
Verdere lotgevallen:
1968, Ingebruikneming van een nieuw kerkgebouw. Het Bakker & Timmenga-orgel is
verkocht aan Verschueren die het in gewijzigde vorm plaatste in de
Moriakerk te
Capelle aan den IJssel. Nieuw front.
1978, De Jongh, wijziging.
1995, Boogaard, plaatsing van een nieuw orgel in Capelle aan den IJssel. Het
Bakker &
Timmenga-orgel is ingenomen.
1997, Boogaard, het Bakker & Timmenga-orgel verplaatst naar De Morgenster te
Waddinxveen. Wijziging en plaatsing achter een van elders afkomstig
front.
Bronvermelding:
Bart van Buitenen, Het orgel in De
Morgenster te Waddinxveen, De
Orgelvriend, 41/1 (1999), 12-15.
IX
11.
Dordrecht, Waalsche Kerk
(Dordrecht, voormalige Waals Hervormde Kerk, Voorstraat 296)
Het
orgel is opgeleverd in 1880. De kast is deels van oudere datum. De dispositie is
die als bij de oplevering in 1880.
Verdere lotgevallen:
1978, Van der Veer, partiële herintonatie.
1985, Het kerkgebouw wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel wordt aangekocht
door Van
den Heuvel.
1986, Van den Heuvel, restauratie, herplaatsing in de rk O.L.V. Tenhemelopneming
in
Reusel.
2000, Van den Heuvel, schoonmaak, intonatiecorrectie.
Bronvermelding:
Frans Jespers, Drie gerestaureerde orgels
in Noord-Brabant: Het Loret-orgel van
Reusel, Het Orgel, 83/1 (1987),
20-24.
IX
11.
Dordrecht, H. Bonifaciuskerk
(Dordrecht, voormalige Rooms-Katholieke H. Bonifatiuskerk, Wijnstraat 117)
De
dispositie is die vanaf 1929.
Verdere lotgevallen:
1974, Het kerkgebouw wordt buiten gebruik gesteld.
1979, Het orgel wordt gedemonteerd door vrijwilligers en eerst opgeslagen in
Dordrecht,
daarna in Apeldoorn.
1991, Het orgel wordt aangekocht door de St.-Lambertuskerk te Etten-Leur en in
afwachting
van plaatsing daar deels opgeslagen. Tot plaatsing is het echter niet
gekomen.
2006, Het instrument wordt aangekocht door Van Eeken en opgeslagen in Herwijnen.
Bronvermelding:
Bart van Buitenen, Historisch orgel voor
Etten-Leur verloren, De Orgelvriend,
49/4 (2007), 16-20.
IX
12.
Dordrecht, H. Antoniuskerk
(Dordrecht, Rooms-Katholieke St.-Antonius van Padua-kerk, Burg. De Raadtsingel
45)
Voor wat betreft de dispositie beschik ik niet over vergelijkingsmateriaal.
Verdere lotgevallen:
1940, Het orgel is op 12 mei als gevolg van oorlogshandelingen verloren gegaan.
Bronvermelding:
Kroniek,
De Mixtuur, nr. 82 (1996), 95.
IX
12.
Dordrecht, Oud-Katholieke Kerk
(Dordrecht, Oud-Katholieke Maria Maior-kerk, Voorstraat 120)
De
dispositie is die over de periode 1902-1937.
Verdere lotgevallen:
1937, Sanders, nieuw binnenwerk. Het oude binnenwerk plaatste hij in de
Hervormde
kerk van Gieterveen.
1984, Het Gieterveenster binnenwerk wordt teruggekocht.
1989, Van Eeken & van Buren, restauratie, reconstructie en uitbreiding met vrij
Pedaal.
Bronvermelding:
Gerard Verloop, Terug van weggeweest: het
orgel in de Oud-Katholieke kerk te Dordrecht,
De Mixtuur, nr. 66 (1990), 313-320.
IX 13.
Dordrecht, Firma Spiering
(Dordrecht, fa.
M. Spiering, Voorstraat 386 en
405)
De
dispositie is die als bij de oplevering.
Verdere lotgevallen:
+1950,
Spiering, het orgel wordt geplaatst in de (toenmalige) Hervormde kerk van
Landsmeer.
1970, Blank, plaatsing van een gebruikt orgel. Het Spieringfront bleef
gehandhaafd (wellicht
inclusief het binnenwerk).
Bronvermelding:
www.orgbase.nl
(15-02-2023).
IX
13.
Wassenaar, Oude Kerk
(Wassenaar, Portestantse Dorpskerk, Plein 3)
De
dispositie is die over de periode 1939-1958.
Verdere lotgevallen:
1958, Van Leeuwen, wijziging.
1959, Marcussen, wijziging.
1974, Metzler, restauratie, uitbreiding met een nieuw vrij Pedaal.
Bronvermelding:
Broekhuyzen commentaar, W 44.
IX
14.
Wassenaar, Gereformeerde Kerk
(Wassenaar, voormalige Gereformeerde Zijllaankerk, Zijllaan 4)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1948.
Verdere lotgevallen:
19xx, De Bazuin 16 was bij oplevering gereserveerd en is op een onbekend moment
toegevoegd.
1996, De kerk wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel is aangekocht door Pels &
van
Leeuwen.
1998, Pels & van Leeuwen plaatst het
orgel in de Protestantse Kerk van Boven-Hardinxveld
achter het daar aanwezige historische front.
2015, Van den Heuvel, wijziging.
Bronvermelding:
Mr.
A. Bouman, Bij drie sleepladen-orgels in
Geref. Kerken. Organist & Eredienst,
16/170 (1950), 694-696; Bart van Buitenen,
Orgel gezocht orgel verloren, De
Orgelvriend, 40/10 (1998), 8-11;
www.orgbase.nl
(08-03-2022).
IX
15.
Voorschoten, Hervormde Kerk
(Voorschoten, Protestantse Dorpskerk, Kerkplein 2)
De
dispositie is die over de periode 1913-1956. Het is niet duidelijk aan welke
bron Bouman de tweede dispositie heeft ontleend.
Verdere lotgevallen:
1952, Van Leeuwen, restauratie.
1956, Van Leeuwen, wijziging.
1961, Van der Linden, demontage en herplaatsing na werkzaamheden aan het
kerkgebouw,
wijziging.
2002, Van Buuren, herintonatie.
Bronvermelding:
Het Binnenhof, 28-08-1952, 2; Fotokaart uitg.
De Mixtuur, nr. H 20; brochure
Orgelconcerten in Zuid-Holland West 2009,
28.
IX
16.
Oegstgeest, Hervormde Kerk
(Oegstgeest, Protestantse Groene Kerkje, Haarlemmerstraatweg 6)
Het
bouwjaar van dit orgel is 1857. De eerste dispositie is die van voor de
wijziging van 1937, de tweede is die over de periode 1937-1956.
Verdere lotgevallen:
1937, Van Leeuwen, wijziging.
1956, Van Leeuwen, wijziging.
1962, Boelee, wijziging.
1977, Metzler, nieuw orgel. De kast van het Gabry-orgel is na omzwervingen
geplaatst in het
Nationaal Orgelmuseum te
Elburg. Het binnenwerk zal verloren gegaan zijn.
Bronvermelding:
www.home.zonnet.nl/orgelnet/home.html
(13-12-2002).
IX
16.
Oegstgeest, Pauluskerk
(Oegstgeest, voormalige Hervormde Pauluskerk, Warmonderweg 2)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1932.
Verdere lotgevallen:
1981, P.C. Bik, herstel en verplaatsing van de speeltafel, wijziging tractuur.
2006, Het gebouw wordt als Hervormde kerk buiten gebruik gesteld en verhuurd aan
de Volle
Evangelie Gemeente en de Streekmuziekschool. Het orgel is hersteld.
Bronvermelding:
www.home.zonnet.nl/orgelnet/home.html
(13-12-2002);
www.reliwiki.nl
(08-03-2022).
IX
17.
Oegstgeest, Gereformeerde Kerk
(Oegstgeest, Protestantse Regenboogkerk, Mauritslaan 12)
In
een overzicht dd 02-02-1970 van door Sauer in Nederland geplaatste orgels, komt
in 1924 een 6 stems-orgel voor, geleverd aan een privé-persoon in Amersfoort.
Mogelijk was dat Sauers agent voor Nederland, de firma Van der Burg.
Voor wat betreft de dispositie beschik ik niet over vergelijkingsmateriaal.
Verdere lotgevallen:
1959, De kerk in Stellendam en het orgel worden afgebroken. Van Vulpen, nieuw
orgel in het nieuwe kerkgebouw.
Bronvermelding:
Rinus Pannekoek, Kerkorgels in diverse
kerken op het eiland Goeree-Overflakkee (2008/2020).
IX
17.
Oegstgeest, Gereformeerde Kerk
(Oegstgeest, Protestantse Regenboogkerk, Mauritslaan 12)
De
dispositie is die over de periode 1939-1958.
Verdere lotgevallen:
1958, Leeflang, restauratie, wijziging.
2007, Pels & van Leeuwen, restauratie, herstel van de dispositie van 1939,
tractuur gewijzigd
2025, De kerk wordt afgestoten. Het lot van het Pels-orgel is nog onbekend.
Bronvermelding:
www.reliwiki.nl
(08-03-2022); Contactbrief voor kerkkaartenverzamelaars, nr. 169 (2025).
IX
18.
Oegstgeest, Roomsch-Katholieke Kerk
(Oegstgeest, Rooms-Katholieke St.-Willibrorduskerk, Rhijngeesterstraatweg 37)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1933.
Verdere lotgevallen:
197x, Dit orgel is kort na de plaatsing van een koororgel buiten gebruik
gesteld.
1991, Het instrument wordt afgebroken, het pijpwerk gaat in opslag. Enig
materiaal is
hergebruikt ten behoeve van een orgel in Valkenburg [ZH].
Bronvermelding:
www.home.zonnet.nl/orgelnet/home.html
(13-12-2002).
IX
19.
Leiderdorp, Hervormde Kerk
(Leiderdorp, Protestantse Dorpskerk, Hoofdstraat 19)
De
dispositie is die over de periode 1839-1942, met de correcties heeft die
betrekking op de periode 1942-1976.
Verdere lotgevallen:
1976, Van Vulpen, restauratie, herstel van de dispositie 1781.
Bronvermelding:
Gert Oost, 200 jaar Mitterreither-orgel in
de Dorpskerk te Leiderdorp, Het Orgel,
78/10 (1982), 317-320.
IX
19.
Zoeterwoude, Hervormde Kerk
(Zoeterwoude, Protestantse Laurentiuskerk, Dorpsstraat 17)
De
dispositie is die over de periode 1890-1957.
Verdere lotgevallen:
1957, Van Leeuwen, restauratie, wijziging.
2013, Er wordt een historisch orgel van elders aangekocht. De kast en binnenwerk
van het
hier beschreven instrument zijn
in 2018 door Nijsse verwerkt in een nieuw orgel voor de Protestantse kerk van
Valkenburg [ZH].
Bronvermelding:
www.orgelnieuws.nl
(24-05-2018).
IX
20.
Zoeterwoude, Roomsch-Katholieke Kerk
(Zoeterwoude, Rooms-Katholieke St.-Jans Onthoofding-kerk, Zuidbuurtseweg 14)
Boumans opgave is uitgebreider dan die in het Ypma/Vermeulen-archief. Mogelijk
is het instrument op een onbekend moment vergroot.
Verdere lotgevallen:
1964, Het orgel is verwoest tijdens een kerkbrand op 12 juni.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(01-12-2005).
Met betrekking tot de voorganger van het hier beschreven orgel:
Het vroegere Ypma-orgel uit 1887
werd in 1896 herplaatst in het nieuwe kerkgebouw
en werd na oplevering van het
hier beschreven instrument verkocht aan
Valkenheide te Maarsbergen.
IX
20.
Warmond, Roomsch-Katholieke kerk
(Warmond, Rooms-Katholieke St.-Matthias, Herenweg 76)
De
dispositie is die over de periode 19xx-1960.
Verdere lotgevallen:
19xx, Dispositiewijziging.
1960, Jos. Vermeulen, restauratie, dispositiewijziging.
Bronvermelding:
Encyclopedie VIII, 276-278.
IX
21.
Noordwijk aan Zee, Gereformeerde kerk
(Noordwijk aan Zee, Protestantse Buurtkerk, Hoofdstraat 10)
De
kast is afkomstig uit de Rooms-Katholieke schuilkerk Het Stadhuis van Hoorn te
Amsterdam (Van Peteghem 1782). De dispositie is die over de periode 1921-1949.
Verdere lotgevallen:
1910, Mart. Vermeulen, het orgel voorzien van een nieuw bonnenwerk geplaatst in
Noordwijk
aan Zee. Het Van Peteghem-binnenwerk komt terecht in orgels te
Schildwolde en
Benschop.
1921, Dekker, herstelling.
1949, Sanders, nieuw binnenwerk.
1979, Van der Linden, wijziging.
1997, De Jongh, wijziging.
2022, Reil, herstelling.
Bronvermelding:
Arjen Looyenga, Van Stadhuis van Hoorn
naar Huis ter Duin: het orgel van de gereformeerde Kerk in Noordwijk aan Zee,
De Mixtuur, nr. 77 (1994), 858-881;
www.reliwiki.nl
(01-08-2021); Contactbrief 152, Verzamelblad voor Kerkkaartenverzamelaars, jan.
2023,
IX
21.
Sassenheim, Hervormde Kerk
(Sassenheim, Protestantse Dorpskerk, Hoofdstraat 217)
Voor wat betreft de dispositie beschik ik niet over vergelijkingsmateriaal.
Verdere lotgevallen:
1935, Verweys, nieuw orgel. Het Van Dam-orgel voldeed niet aan de eisen en werd
verkocht.
De verdere lotgevallen zijn onbekend.
Bronvermelding:
De Banier, 20-09-1935, 7.
IX
22.
Leiden, Groote Kerk
(Leiden, voormalige Hervormde Pieterskerk, Pieterskerkhof 1 A)
De
dispositie is die over de periode 1892-1945, inclusief de correcties is het die
over de periode 1945-1998.
Verdere lotgevallen:
1946, Van Leeuwen, restauratie.
194x, Blankenstein, wijziging.
1960, Van Leeuwen, restauratie.
1994, Verschueren, demontage.
1998, Verschueren, restauratie, herstel van de situatie van Van Hagerbeer,
echter met behoud
van enkele latere toevoegingen.
Bronvermelding:
Peter van Dijk, Het Van Hagerbeer-orgel in
de Pieterskerk te Leiden, Het Orgel,
96/1 (2000), 18-26; Brief H.C. Jasperse,
Het Orgel, 96/2 (2000), 38-39 .
IX
23.
Leiden, Marekerk
(Leiden, Protestantse Marekerk, Lange Mare 48)
De
dispositie is die over de periode 1930-1962.
Verdere lotgevallen:
1962, Flentrop, demontage.
1965, Flentrop, restauratie van de historische componenten, deze worden
opgenomen in een
nieuw drie-klaviers binnenwerk.
1969, Flentrop, wijziging.
1980, Flentrop, wijziging.
2010, Verschueren, restauratie, handhaving van de situatie 1965.
2018, Van Vulpen, groot onderhoud.
2026, Verschueren, groot onderhoud aan het frontpijpwerk.
Bronvermelding:
Cees van der Poel & Sietze de Vries, Het
orgel in de Marekerk te Leiden, Het
Orgel, 109/1 (2013), 10-17;
www.orgbase.nl
(09-03-2022); www.stichtingorgelstadleiden.nl (30-05-2026).
IX
23.
Leiden, Hooglandse Kerk
(Leiden, Protestantse Hooglandse Kerk, Nieuwstraat 24)
De
dispositie is niet goed dateerbaar, de diverse bronnen spreken elkaar tegen voor
wat betreft het moment van wijziging.
Verdere lotgevallen:
1941, Van Leeuwen, restauratie.
1971, Ahrend, demontage.
1980, Ahrend, restauratie, de situatie van 1565 wordt grotendeels hersteld.
Bronvermelding:
De
Harp, 36/7 (1941), 54; Peter van Dijk,
Orgelbouwnieuws: Hooglandse kerk te Leiden,
Het Orgel, 77/5 (1981), 154-155;
Encyclopedie I, 93-95.
IX
24.
Leiden, Onze Lieve Vrouwe Hemelvaart-kerk
(Leiden, voormalige Rooms-Katholieke O.L.V. Hemelvaart-kerk, Haarlemmerstraat)
Voor wat betreft de dispositie beschik ik niet over vergelijkingsmateriaal.
Verdere lotgevallen:
1934, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
1941, P.C. Bik, verplaatsing van het orgel naar de Goede Herderkerk te
Wassenaar. De
Vollebregt-kast is verloren gegaan, vergroting, nieuwe pneumatische
kegelladen.
1967, Jos. Vermeulen, het orgel wordt verplaatst naar de O.L.V. van Lourdes te
Haaksbergen,
wijziging.
1980, Jos. Vermeulen, elektrificering speeltafel.
2001, Flentrop, groot onderhoud.
2013, De kerk in Haaksbergen wordt buiten gebruik gesteld.
2018, Het orgel wordt aangekocht door de Jachin Boazkerk der Geref. Gemeente in
Urk.
Materiaal hieruit zal verwerkt worden in een nieuw orgel door
Škrabl.
Bronvermelding:
www.flentrop.nl
(24-12-2003);
www.pvhaaksbergen.nl (21-06-2018).
IX
24.
Wassenaar, St. Jacobusstichting
(Wassenaar, voormalige St.-Ursulakliniek, Eeikenlaan 10)
Dit
instrument is een salonorgel van Mutin uit +1910. De oorspronkelijke
standplaats is onbekend. In 1936 is het in de St.-Ursulakliniek geplaatst.
Verdere lotgevallen:
1996, Sluiting en sloop van de St.-Ursulakliniek.
1996, Het Mutin-orgel wordt na restauratie door Flentrop geplaatst in de
Dorpskerk in
Wassenaar.
Bronvermelding:
www.orgbase.nl
(07-11-2024).
IX
25.
Leiden, O.L.Vrouwe Onbevl. Ontvangenis
(Leiden, Rooms-Katholieke Hartebrugkerk, Haarlemmerstraat 110)
De
dispositie is die over de periode 1930-1953.
Verdere lotgevallen:
1953, Jos. Vermeulen, wijziging.
1981, Adema/Schreurs, restauratie, gedeeltelijke reconstructie.
1986, Flentrop, herstelling.
2008, Flentrop, schoonmaak.
2027, Adema, restauratie
Bronvermelding:
Hans van der Harst, Het orgel in de
Hartebrugkerk te Leiden, Het Orgel,
77/11 (1981), 360-364;
www.flentrop.nl
(24-12-2003);
www.orgbase.nl
(12-03-2022); www.stichtingorgelstadleiden.nl (30-05-2026).
IX
25.
Leiden, Lutherse Kerk
(Leiden, voormalige Evangelische-Lutherse Kerk, Hooglandsekerkgracht 26)
De
dispositie is die over de periode 1865-1933.
Verdere lotgevallen:
1933, Van Leeuwen, wijziging.
1965, Van der Linden, restauratie, wijziging.
2018, De laatste Eredienst is op 24 juni gehouden. Het kerkgebouw staat te loop,
het lot van
het orgel is onduidelijk.
Bronvermelding:
Het Orgel, 30/5 (1933), 38;
www.orgbase.nl
(12-03-2022);
www.reliwiki.nl
(12-03-2022).
IX
26.
Leiden, Aula Universiteit
(Leiden, Grootauditorium Rijksuniversiteit, Rapenburg 73)
De
dispositie is die over de periode 1935-1998. Volgens onderstaande brochure was
de Cornet II-III sterk.
Verdere lotgevallen:
1998, Flentrop, nieuw binnenwerk in de aangepaste kast. Het oude binnenwerk is
hergebruikt ten behoeve van het orgel voor de Oud Gereformeerde Gemeente
te
Achterberg.
Bronvermelding:
Bert Crama, Boukje Thijs & Jan Verschuren,
Het orgel in het Academiegebouw (Leiden 2003), 12;
www.utrechtorgelland.nl
(07-02-2017).
IX
26.
Leiden, Waalsche kerk
(Leiden, Waalse Kerk, Breestraat 62)
De
dispositie is die over de periode 1911-1987.
Verdere lotgevallen:
1987, Flentrop, restauratie, dispositieherstel.
2014, Flentrop, groot onderhoud.
Bronvermelding:
www.flentrop.nl
(12-03-2022).
IX
27.
Leiden, Doopsgezinde kerk
(Leiden, Doopsgezinde Lokhorstkerk, Pieterskerkstraat 1)
De
dispositie is die over de periode 1925-1957.
Verdere lotgevallen:
1925, P.C. Bik, wijziging.
1957, Van Leeuwen, restauratie, wijziging.
1984, Van der Linden, herstelling.
1999, Flentrop, restauratie, wijziging.
Bronvermelding:
Bart van Buitenen, De restauratie van het
orgel in de Lokhorstkerk te Leiden (1),
De Orgelvriend, 42/3 (2000), 8-11;
idem (2), De Orgelvriend, 42/4 (2000), 8-11.
IX
27.
Leiden, Christelijk-Gereformeerde kerk
(Leiden, Christelijke Gereformeerde Opstandingskerk, Steenschuur 9)
Dit
orgel is in 1897 door Fleiter gemaakt voor de St.-Josephkirche in Bocholt [D].
De
dispositie is die over de periode 1897-1922. Echter, in de meeste bronnen rond
dit instrument staat, dat Bik het orgel in 1922 uitbreidde met een Trompet 8.
Die ontbreekt in Boumans opgave.
Verdere lotgevallen:
1940, Sattes, restauratie. Deze activiteiten werden afgerond door Van Leeuwen.
1963, Fonteyn & Gaal, restauratie, wijziging.
2010, Kaat & Tijhuis, restauratie en verplaatsing naar het nieuwe kerkgebouw.
Bronvermelding:
Gerco Schaap [red.], Opstandingskerk
Leiden neemt gerenoveerd Fleiter-orgel weer in gebruik,
De Orgelvriend, 52/9 (2010), 25-26.
IX
28.
Boskoop, Hervormde Kerk
(Boskoop, Protestants Dorpskerk, Kerkplein 1)
De
dispositie is die over de periode 1897-1965.
Verdere lotgevallen:
1927, De Koff, het manuaalpijpwerk wordt in een zwelkast geplaatst.
1965, Van der Linden, wijziging.
1978, Kramer, herstelling.
Bronvermelding:
Den
Toom, II, 1009.
IX
28.
Leiden, Groote kerk (Hulporgel)
(Leiden, voormalige Hervormde Pieterskerk, Pieterskerkhof 1 A)
Niet alleen de beperkte periode dat dit orgel dienst zou doen, maar ook de
toenmalige materiaalschaarste zullen redenen geweest zijn tot toepassing van
gebruikte materialen.
Voor wat betreft de dispositie beschik ik niet over vergelijkingsmateriaal.
Verdere lotgevallen:
1944, Het hulporgel wordt buiten gebruik gesteld in verband met stroomproblemen.
1946, Vermoedelijk is dit hulporgel verdwenen na de afronding van de restauratie
van het
hoofdorgel in dat jaar. Verdere lotgevallen zijn onbekend.
Bronvermelding:
Willem Jan Cevaal, Van Hagerbeer tot Verschueren. De historie van het
Pieterskerk-orgel vanaf 1680, bijdrage in Willem Jan Cevaal [red.],
Een Hollands stadsorgel uit de Gouden Eeuw
(Zutphen 1999), 97
IX
29.
Alphen a/d Rijn, Hervormde Kerk
(Alphen aan den Rijn, Protestantse Adventskerk, Julianastraat 69)
De
dispositie is die over de periode 1922-1983.
Verdere lotgevallen:
1961, De Koff, herstelling.
1975, Flentrop, herstelling.
1983, Jos. Vermeulen, restauratie, wijziging.
2000, Flentrop, herstelling.
2016, Seifert, deelrestauratie.
2020, Elbertse, restauratie.
Bronvermelding:
Dave Lazoe & Gerco Schaap, De
orgelbouwfirma Steinmeyer & Co (2), De
Orgelvriend, 56/10 (2014), 28-34; Gerco Schaap,
Steinmeyer-orgel Alphen aan den Rijn klinkt als herboren,
De Orgelvriend, 63/1 (2021), 16-25.
IX
29.
Alphen a/d Rijn, Gereformeerde Kerk a/d De Ruyterstraat
(Alphen aan den Rijn, voormalige Gereformeerde Noorderkerk, De Ruyterstraat)
De
dispositie is die over de periode 1876-1960.
Lotgevallen:
1876, Maarschalkerweerd, wijziging.
1892, Maarschalkerweerd, het orgel wordt verplaatst naar het nieuwe kerkgebouw,
front
gewijzigd.
1927, Collard & Serto, plaatsing in de Noorderkerk te Alphen aan den Rijn.
1960, Noorderkerk gaat over in handen van de Chr. Geref. Kerk. Orgel door Van
der Linden
& Van Winkel verplaatst naar de nieuwe Salvatorikerk in Alphen aan den
Rijn,
herstel, wijziging, nieuw front.
1972, Van der Linden, restauratie.
2006, De laatste Eredienst is op 27 augustus. De kerk wordt buiten gebruik
gesteld en
ingericht als uitvaartcentrum. Het orgel is blijven staan.
2018, Het gebouw wordt gesloopt. Het orgel is gedemonteerd en vervolgens
opgeslagen bij
Reil.
Bronvermelding:
Gunnink, 54-56; Contactbrief
voor kerkenverzamelaars, voorjaar 2007, 32:
https://reil.nl
(16-01-2023);
www.orgelsinalphenaandenrijn.nl (07-06-2023).
IX
30.
Oudshoorn, Hervomde Kerk
(Alphen aan den Rijn Oudshoorn Ridderveld, Protestantse Oudshoornse Kerk,
Oudshoornseweg 90)
De
werkzaamheden door Gabry vonden plaats in 1912.
De
dispositie is die van een onbekend moment van wijziging tot 1976.
Verdere lotgevallen:
1928, Van Dam, herstelling.
19xx, Wijziging(en).
1976, Flentrop, restauratie, de dispositie 1783 wordt deels hersteld,
uitbreiding met vrij
Pedaal.
1994, Flentrop, herstelling.
1995, Flentrop, herstelling.
1999, Van Eeken, groot onderhoud.
2000, Van Eeken, herstelling.
2010, Van Eeken, nieuwe Fagot 16.
Bronvermelding:
mr.
P. Verfaille, Het Hess-orgel van de
Oudshoornse Kerk te Alphen aan den Rijn,
De Orgelvriend, 29/2 (1987), 6-8;
www.flentrop.nl
(23-12-2003), Broekhuyzen commentaar O 26;
www.orgbase.nl
(13-03-2022); Encyclopedie III,
257-260;
www.orgelsinalphenaandenrijn.nl
(07-06-2023)
IX
30.
Bodegraven, Hervormde Kerk
(Bodegraven, Protestantse Galluskerk, Oude Markt 1)
De
eerste dispositie is die over de periode 1925-1971, de tweede dispositie is die
van voor de ingreep door de eigen organist in 1849.
Verdere lotgevallen:
1971, Van der Linden, nieuw binnenwerk.
1982, Kramer, herstelling, uitbreiding.
1983, Kramer, het orgel wordt gedemonteerd in verband met de toestand van het
kerkgebouw.
1987, BAG, herplaatsing, herstelling.
Bronvermelding:
Kroniek,
De Mixtuur, nr. 44 (1983), 570;
Kroniek,
De Mixtuur, nr. 60 (1988), 471-472.
IX
31.
Woubrugge, Hervormde Kerk
(Woubrugge, Protestantse Dorpskerk, Comriekade 7)
De
dispositie is die van een onbekend moment van wijziging in de 19e
eeuw tot 1943.
Verdere lotgevallen:
1943, Van Leeuwen, wijziging.
1959, Van Leeuwen, restauratie, wijziging.
1973, Van der Linden, wijziging.
1991, Fama & Raadgever, onderhoudswerkzaamheden.
2023, Elbertse & Van Vulpen, restauratie.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(01-05-2003); Raadgever; Paul van der Kooij,
De restauratie van het Mitterreither-orgel
in de dorpskerk van Woubrugge is een feit,
Leidsch Dagblad, 05-07-2021.
IX
31.
Hazerswoude, Gereformeerde Kerk
(Hazerswoude-Dorp, voormalige Gereformeerde Kerk, Dorpsstraat 127)
De
dispositie is die over de periode 1943-1962.
Verdere lotgevallen:
1962, Flentrop, restauratie, herstel Rugwerkdispositie, uitbreiding met een uit
transmissies
bestaand vrij Pedaal.
1968, Het orgel wordt gedemonteerd in verband met de bouw van een nieuwe kerk.
1971, Flentrop plaatst het orgel in het nieuwe kerkgebouw (de huidige
Protestantse Kerk De
Korenaar).
1991, Flentrop, schoonmaak, nieuwe windvoorziening, wijziging Pedaal.
Bronvermelding:
Kroniek,
De Mixtuur, nr. 77 (1994), 890-892.
IX
32.
Waddinxveen, Hervormde Kerk
(Waddinxveen, Protestantse Brugkerk, Kerkweg Oost 232)
De
dispositie is die vanaf 1881 tot een onbekend moment van wijziging voor 1953.
Verdere lotgevallen:
1953, Van Vulpen, restauratie, wijziging.
1971, Kramer, restauratie, wijziging.
1982, Kramer, restauratie, wijziging.
1987, A.H. de Graaf, herstelling.
1994, Blank, wijziging.
Bronvermelding:
www.orgbase.nl
(13-03-2022); Encyclopedie IV,
230-234.
IX
32.
Lexmond, Hervormde Kerk
(Lexmond, Protestantse Kerk, Kortenhoevenseweg 4)
De
werkzaamheden door Gabry vonden plaats in 1925.
De
dispositie is die over de periode 1925-1983.
Verdere lotgevallen:
1958, Van Leeuwen, orgel verplaatst, windladen gewijzigd.
1983, Flentrop, restauratie, herstel van de oorspronkelijke dispositie.
Bronvermelding:
n.n., Het kerkorgel in de Ned. Herv. Kerk
te Lexmond, De Orgelvriend,
26/7 (1984), 3-4.
IX
33.
Heukelum, Hervormde Kerk
(Heukelum, Protestantse Mariakerk, Torenstraat 1)
Heukelum maakt intussen deel uit van de Provincie Gelderland.
De
werkzaamheden door Sanders vonden niet plaats in 1923 maar in 1912.
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1779.
Verdere lotgevallen:
1950, Sanders, restauratie.
1969, Blank, restauratie.
1986, Fama & Raadgever, onderhoudswerkzaamheden.
1997, A.H. de Graaf, restauratie.
Verdere lotgevallen:
Bart van Buitenen, Ook orgel Heukelum
gerestaureerd door De Graaf, De
Orgelvriend, 44/2 (2002), 6-9; Raadgever.
IX
33.
Oud-Beijerland, Hervormde Kerk
(Oud-Beijerland, Protestantse Dorpskerk, Kerkstraat 57)
De
dispositie is die over de periode 1927-1967.
Verdere lotgevallen:
1967, Pels & van Leeuwen, vergroting.
1987, Mense Ruiter, restauratie.
2000, Mense Ruiter, wijziging.
2009, Mense Ruiter, wijziging.
2016, Mense Ruiter, restauratie.
2022, Van Vulpen, herstelling.
2024, De kast wordt opnieuw
geschilderd in het kader van een interieurrenovatie.
Bronvermelding:
www.orgbase.nl
(13-03-2022); Het Orgel, 119/2
(2023), 40-41; Verzamelblad voor
Kerkkaartenverzamelaars, Contactbrief nr. 160 (mei 2024).
IX
34.
Numansdorp, Hervormde Kerk
(Numansdorp, Protestantse Dorpskerk, Torenstraat 18)
De
dispositie is die over de periode 1914-1968.
Verdere lotgevallen:
1968, Van Vulpen, nieuw binnenwerk in de bestaande kast.
1986, Van Vulpen, wijziging.
2018, Hendriksen & Reitsma, groot onderhoud, wijziging.
Bronvermelding:
Dirk Bakker, Het nieuwe gezicht van het
orgel in de Dorpskerk van Numansdorp,
De Orgelvriend, 61/1 (2019), 34-40.
IX
34.
Numansdorp, Evangelisatiegebouw
(Numansdorp, voormalige Hervormde Evangelisatie)
De
dispositie is mogelijk die over de periode 1946-1971.
Verdere lotgevallen:
1971, Er wordt een elektronisch orgel geplaatst achter de restanten van het
Bätz-front, het
binnenwerk is met het vuilnis meegegeven.
Bronvermelding:
Brouwer 2004, 37.
IX
35.
Goudswaard, Hervormde Kerk
(Goudswaard, Protestantse Dorpskerk, Dorpsstraat 19)
De
dispositie is die over de periode 1945-1982.
Lotgevallen:
1933, Van der Kleij, wijziging.
1946, Verweijs, wijziging.
1953, Het orgel loopt schade op als gevolg van de watersnoodramp.
1962, Leeflang, herstelling.
1982, Leeflang, restauratie, wijziging.
Bronvermelding:
Encyclopedie IV, 244-246.
IX
35.
Sommelsdijk, Hervormde Kerk
(Sommelsdijk, Protestantse Kerk, Marktveld 13)
De
dispositie is die over de periode 1905-1954.
Verdere lotgevallen:
1954, Leeflang, restauratie.
1974, Leeflang, herstel van de oorspronkelijke keilbalgen.
1987, Reil, restauratie.
Bronvermelding:
Johan van Markesteyn, Abraham Meere
1761-1841 Orgelmaker (typoscript Utrecht 1987), 32-35.
IX
36.
Dirksland, Hervormde Kerk
(Dirksland, Protestantse Dorpskerk, Ring 2)
De
dispositie is die over de periode 1922-1971.
Verdere lotgevallen:
1922, De Koff, restauratie, wijziging.
1971, De Koff, restauratie. Deze restauratie werd afgerond door Flentrop in
1972. Herstel van
de dispositie van 1807.
2003, Flentrop, herstelling.
2019, Elbertse, restauratie.
Bronvermelding:
Herman Paul & Anton Weenink, Het
Künckel-orgel in de Hervormde kerk te Dirksland,
De Mixtuur, nr. 81 (1995), 2-37;
www.orgelmakers.nl (12-11-2021)
IX
36.
Oude Tonge, Hervormde Kerk
(Oude Tonge, Protestantse Kerk, Kerkring 1)
De
dispositie is die als bij de oplevering. Met betrekking tot de herkomst van dit
instrument is Bouman de enige bron. Franssen nam het orgel uit Veghel in 1895
in.
Verdere lotgevallen:
1944, Het orgel loopt schade op als gevolg van een overstroming.
1953, Het orgel loopt schade op als gevolg van de watersnoodramp.
1966, Frobenius, nieuw orgel, het hier beschreven orgel wordt gesloopt.
Bronvermelding:
Boogaarts, 295-297;
www.hervormdoudetonge.nl
(19-12-2013).
IX
37.
Loosduinen, Oude Kerk
(s-Gravenhage - Loosduinen, Protestantse Abdijkerk, Willem III straat 40)
De
dispositie is vermoedelijk die over de periode 1856-2006.
Lotgevallen:
1909, De Koff, het orgel gedemonteerd en teruggeplaatst in verband met
werkzaamheen aan
het kerkgebouw.
1916, De Koff, nieuwe balg.
1941, De Koff, herstelling.
1951, Flentrop, herstelling.
1960, De Koff, herstelling.
1975, Flentrop, restauratie.
1997, Flentrop, herstelling.
2006, Steendam, restauratie, uitbreiding met vrij Pedaal. Plannen voor een vrij
pedaal waren
er al sinds 1937.
2023, Steendam, restauratie windvoorziening en schoonmaak.
2024, Steendam, oppoetsen van de a.g.v. vleermuisurine vervuilde frontpijpen.
Bronvermelding:
Vincent Hildebrandt & Henk Lemckert,
Orgels en Organisten van Loosduinen. Twee eeuwen kerk en muziek in een
tuindersdorp (Loosduinen 2006);
Haagsche Courant, 15-05-1937, 2.
IX
37 + 39.
s-Gravenhage, Kloosterkerk
(s-Gravenhage, Protestantse Kloosterkerk, Lange Voorhout 2)
De
dispositie is die over de periode 1912-1961.
Verdere lotgevallen:
1959, Een commissie van deskundigen stelt vast dat het orgel zich in een zeer
zwakke staat
bevindt.
1961, Het orgel wordt gesloopt. Componenten hieruit zijn onder meer verwerkt in
orgels te
Dalfsen, Kapelle en Heemskerk.
1966, Marcussen, nieuw orgel.
Bronvermelding:
Het Binnenhof, 31-08-1959, 4;
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
38.
s-Gravenhage, Groote Kerk
(s-Gravenhage, voormalige Hervormde
Jacobskerk, Rond de Grote Kerk 10)
De
dispositie is die over de periode 1882-1942. De correcties hebben betrekking op
de werkzaamheden uit 1942.
Verdere lotgevallen:
1942, Van Leeuwen, restauratie, wijziging.
1968, Verschueren, demontage. Componenten uit dit orgel zijn onder meer verwerkt
in
instrumenten te Naaldwijk en Venray.
1971, Metzler, nieuw orgel.
Bronvermelding:
Den
Toom II, 1085-1100.
IX
39.
s-Gravenhage, Regentessekerk
(s-Gravenhage, voormalige Hervormde Regentessekerk, Regentesseplein)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1906.
Verdere lotgevallen:
1972, Verschueren, demontage. Materiaal uit dit orgel is onder meer verwerkt in
een orgel in
Asten.
Bronvermelding:
Eigen waarneming op de dag van de demontage, 10-04-1972;
Orgelnieuws, uitg. Verschueren, maart 1974.
IX
40.
s-Gravenhage, Wilhelminakerk
(s-Gravenhage, voormalige Hervormde Wilhelminakerk, Louise de Colignyplein)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1913.
Verdere lotgevallen:
1945, Kerk en orgel zijn op 3 maart als gevolg van een Engels
vergissingsbombardement
verwoest.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
40.
s-Gravenhage, Geref. Oosterkerk a/d Z.O.Buitensingel
(s-Gravenhage, voormalige Gereformeerde Oosterkerk, Oranjebuitensingel)
De
dispositie is die over de periode 1936-1964.
Verdere lotgevallen:
1962, De Oosterkerk wordt buiten gebruik gesteld. Het gebouw doet daarna dienst
als theater
Het pand is gesloopt in 1988.
1964, Fonteyn & Gaal, het orgel wordt na wijziging geplaatst in de Geref.
Magnalia Deïkerk
in Schiedam-Nieuwland, nieuw front.
1995, Slooff, wijziging.
2010, Het orgel wordt buiten gebruik gesteld. Materiaal hieruit is gebruikt ten
behoeve van
een ander orgel in Schiedam.
2012, Van Duren plaatst het orgel over naar de St.-Petrus- & Pauluskerk te
Cothen. Het front
wordt gewijzigd.
2018, Van Duren, speeltafel verplaatst.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022); Organist & Eredienst,
1964, nr. 9, 92;
www.orgelnieuws.nl
(07-04-2011);
https://kerkorgelonderhoud.nl
(19-11-2019).
IX
41.
s-Gravenhage, Willemskerk
(s-Gravenhage, voormalige Hervormde Willemskerk, Nassaulaan 12)
De
dispositie is die over de periode 1929-1962.
Verdere lotgevallen:
1937, Van Leeuwen, wijziging tractuur.
1962, Het kerkgebouw wordt op 1 januari buiten gebruik gesteld, is later
ingericht als Bijbels
museum en in 1972 getransformeerd tot kantoorruimte.
1965, Pels & van Leeuwen, demontage. Materiaal uit dit instrument is onder meer
gebruikt
ten behoeve van een orgel in Meerkerk.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
42.
s-Gravenhage, Nieuwe Kerk
(s-Gravenhage, voormalige Hervormde Nieuwe Kerk, Spui 175)
De
dispositie is die over de periode 1867-1977.
Verdere lotgevallen:
1967, De kerk wordt buiten gebruik gesteld en ingericht als expositie- en
concertruimte.
1977, Flentrop, restauratie, uitbreiding met vrij Pedaal.
2023, Reil, restauratie.
Bronvermelding:
Peter van Dijk, Het orgel in de Nieuwe
Kerk te s Gravenhage, Het Orgel,
73/11 (1977), 344-349;
www.orgelnieuws.nl
(27-10-2023).
IX
42.
s-Gravenhage, Bethlehemkerk
s-Gravenhage, Protestantse Bethlehemkerk, Laan van Meerdervoort 627)
Dit
orgel is destijds geplaatst in het vroegere kerkgebouw in de Breedstraat en in
1931 in het nieuwe kerkgebouw geplaatst. De dispositie is die over de periode
1931-1977.
Verdere lotgevallen:
1902, Spit, herstelling.
1974, Plaatsing van een gebruikt orgel.
1977, Fama & Raadgever, het hier beschreven orgel geplaatst in de Protestantse
Dorpskerk
van Poortugaal, restauratie en wijziging.
19xx, Raadgever, kleine wijziging.
2013, BAG, herstelling.
2022, BAG, groot onderhoud.
2023, BAG, herstelling.
Bronvermelding:
K.
de Wit, Ingebruikname gerestaureerd
Kam-orgel uit 1860 in de Ned. Herv. kerk van Portugaal,
De Orgelvriend, 20/5 (1978), 22-23;
Encyclopedie VIII, 132-135;
http://bag-orgels.nl
(13-02-2025); De Nieuwe Courant, 30-09-1902, 1.
IX
43.
Scheveningen, Prinses Julianakerk
(s-Gravenhage - Scheveningen, Protestantse Prinses Julianakerk, Tesselsestraat
6)
De
herkomst van dit orgel is in nevelen gehuld. In de vroegere Bad(huis)kapel in
Scheveningen stond na de oplevering in 1874 eerst een Frans drukwindharmonium.
De bouw van deze kerk was een particulier initiatief, pas op een later moment
werd de kerk door de Hervormde Gemeente van Scheveningen overgenomen. Rond 1890
moet in dit gebouw het hier beschreven instrument zijn geplaatst. De laatste
dienst in de Badkapel vond plaats op 28 augustus 1915, daarna is het gebouw
gesloopt. Het hier beschreven orgel is door Van Gelder als noodorgel in de
Nieuwe Badkapel in Scheveningen geplaatst. Niet De Koff, maar Van Gelder
plaatste het orgel in 1928 in de Prinses Julianakerk. De dispositie is
vermoedelijk die vanaf 1933 tot de demontage in 1973.
Verdere lotgevallen:
1936, De Koff, herstelling.
+1967,
Van der Zwan, restauratie.
1973, Reil, nieuw orgel. Het hier beschreven instrument is ingenomen. Het
fabriekspijpwerk is door Mense Ruiter gebruikt ten behoeve van de
vergroting van
een orgel in Assen. Het historische bestanddeel is in 2013 door Reil
gebruikt ten
behoeve van het Seijbel-orgel in het
Nationaal Orgelmuseum in Elburg.
Bronvermelding:
www.prinsesjulianakerk.nl
(14-05-2012); Jan Jongepier, Orgel
Marturiakerk Assen voltooid, Het Orgel,
71/7-8 (1975), 232-235; Gerco Schaap,
Elburgs Orgelmuseum krijgt de ruimte die het verdient,
De Orgelvriend, 55/4 (2013), 6-11.
IX
43.
s-Gravenhage, Vrijz. Herv. a/d Houtrustweg
(s-Gravenhage, Vrijzinnig Protestantse Houtrustkerk, Beeklaan 535)
De
dispositie is die van 1938 tot een onbekend moment van wijziging.
Verdere lotgevallen:
19xx, Smink en/of Slooff, drie registers zijn van plaats verwisseld.
1966, Slooff, herstelling en reducering van het front na modernisering van het
kerkinterieur.
1972, Verschueren, herstelling.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
44.
s-Gravenhage, Julianakerk
(s-Gravenhage, voormalige Hervormde Julianakerk, Kempstraat 124)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1926.
Verdere lotgevallen:
1968, Het orgel is gesloopt.
1972, Vierdag, nieuw orgel.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
44.
s-Gravenhage, Geref. Westduinkerk
(s-Gravenhage, voormalige Gereformeerde Westduinkerk, Hanenburglaan 122)
De
dispositie is die van de oplevering in 1924 tot een onbekend moment van
wijziging.
Verdere lotgevallen:
19xx, Dispositiewijziging.
1990, Het kerkgebouw wordt buiten gebruik gesteld, verkocht en het jaar erop
gesloopt. Het
orgel is door de nieuwe eigenaar van het gebouw geschonken aan de Eben
Haëzerkerk te Urk. Materiaal
hieruit afkomstig is door Kapitein gebruikt ten behoeve
van een nieuw orgel voor die
kerk.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
45.
s-Gravenhage, Valkenboschkerk
(s-Gravenhage, voormalige Gereformeerde Valkenboschkerk, Zuiderparklaan 2)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1930.
Verdere lotgevallen:
2013, De laatste Eredienst wordt gehouden op 15 december.
2015, Steendam demonteert het orgel. Delen hieruit zijn gebruikt ten behoeve van
orgels in Stedje [Noorwegen], Poronin [Polen], Urk en Terneuzen.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022);
www.reliwiki.nl
(14-03-2022); e-mail Jeroen de Haan (21-02-2025).
IX
45.
s-Gravenhage, Geref. Wester
(s-Gravenhage, voormalige Gereformeerde Westerkerk, Lange Beestenmarkt 86)
De
dispositie is die over de periode 1918-1937, de aanvullingen hebben betrekking
op de in 1937 doorgevoerde wijzigingen.
Verdere lotgevallen:
1955, Van Leeuwen, restauratie, wijziging.
19xx, Van Leeuwen, wijziging.
1974, De kerk wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel wordt verkocht aan de
Hofrustkerk in
Rijswijk [ZH].
1975, Pels & Van Leeuwen, plaatsing in Rijswijk, wijziging.
2013, Pels & Van Leeuwen, restauratie.
Bronvermelding:
J.
Spee, Orgel Geref. kerk Rijswijk,
De Orgelvriend, 17/9 (1975), 22;
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022); Encyclopedie XII,
229-231;
www.erfgoedrijswijk.nl
(24-10-2015).
IX
46.
s-Gravenhage, Geref. N.Zuider
(s-Gravenhage, voormalige Gereformeerde Nieuwe Zuiderkerk, Reitzstraat)
Het
orgel werd opgeleverd in 1917. De dispositie is die van dat moment.
Verdere lotgevallen:
1962, Van Leeuwen, restauratie.
1972, Pels & van Leeuwen, herstelling.
1974, De kerk wordt buiten gebruik gesteld. De laatste Eredienst was op 4
januari. Het orgel
zou worden gedemonteerd.
1975, Kerk en orgel op 29 maart 1975 door brand ten onder gegaan.
Bronvermelding:
Nieuwe Haagsche Courant, 14-02-1972;
Nieuwe Haagsche Courant,
07-01-1974;
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022)
IX
46.
s-Gravenhage, H. Willibrordus
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke St.-Willibrorduskerk,
Assendelftstraat 29)
De
dispositie is die over de periode 1922-1972. De tweede opgave gaat vermoedelijk
over de periode 1841-1922 en is mogelijk ontleend aan Broekhuyzen.
Verdere lotgevallen:
1903, Maarschalkerweerd, herstelling.
1922, Pels, wijziging.
1966, De kerk wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel is vrij snel daarna
gesloopt.
Bronvermelding:
Broekhuyzen commentaar nr. G 32;
https://pelsenvanleeuwen.nl
(07-02-2021);
www.orgbase.nl
(15-03-2022); Laus, 530.
IX
47.
s-Gravenhage, H. Jacobus
(s-Gravenhage, Rooms-Katholieke H. Jacobus de Meerdere-kerk, Parkstraat 65 A)
De
dispositie is die over de periode 1929-1948.
Verdere lotgevallen:
1948, Jos. Vermeulen, nieuw orgel met gebruikmaking van materiaal uit het hier
beschreven
orgel.
Bronvermelding:
Ton
van Eck, De orgels van de Sint
Jacobusparochie te s-Gravenhage, Het
Orgel, 73/2 (1977), 46-51.
IX
48.
s-Gravenhage, Zuiderkerk
(s-Gravenhage, voormalige Hervormde Zuiderkerk, Falckstraat/Hoefkade)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1892.
Verdere lotgevallen:
1961, Leeflang, restauratie.
1976, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
1977, Vierdag, het orgel wordt verplaatst naar de Westerkerk in
West-Terschelling.
2014, Flentrop, restauratie.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022);
www.flentrop.nl
(02-07-2022).
IX
49.
s-Gravenhage, H. Jacobus
(s-Gravenhage, Rooms-Katholieke H.
Jacobus de Meerdere-kerk, Parkstraat 65 A)
De
dispositie is die over de periode 1948-1976.
Verdere lotgevallen:
1976, Adema/Schreurs. Dit orgel is samengevoegd met dat van de O.L.V. van de H.
Rozenkrans & de H. Dominicus uit Haarlem tot een nieuw instrument.
Bronvermelding:
Programmablad van een concert op 25-03-1973; Ton van Eck,
De orgels van de Sint Jacobusparochie te
s-Gravenhage, Het Orgel, 73/2
(1977), 46-51.
IX
50.
s-Gravenhage, Oud-Katholieke Kerk
(s-Gravenhage, Oud-Katholieke H.H. Jacobus- & Augustinuskerk, Juffr. Idastraat
7)
Het
orgel werd niet door Aerens, maar door Garrels vervaardigd. De dispositie is die
over de periode 1910-1954.
Lotgevallen.
1910, Spit, nieuw binnenwerk. Hij splitst het oude binnenwerk in tweeën en
plaatste die in
resp. de Nederlandse Protestantenbond in Zeist (1914) en de Kleine kerk
in
Vollenhove (1918).
1929, Sanders, wijziging.
1954, Sanders, wijziging.
1981, Het in Vollenhove terecht gekomen materiaal wordt teruggekocht.
1991, Het is Zeist terecht gekomen materiaal wordt teruggekocht.
1993, Het Haagse Spit-binnenwerk verkocht aan de Bethelkerk te Vriezenveen.
1994, Flentrop, restauratie, reconstructie Garrels-binnenwerk.
1995, Tiggelman, plaatsing Spit-binnenwerk in Vrienzeveen, restauratie,
wijziging, nieuwe
kast
Bronvermelding:
Door S.W.J. Schade van Westrum opgestelde orgelbeschrijving (typoscript
11-02-1959, met een aantal latere toevoegingen); Peter van Dijk,
Het Garrels-orgel van de Oud-Katholieke kerk in Den Haag,
Het Orgel, 94/4 (1998), 16-22;
www.orgbase.nl
(15-03-2022).
IX
51.
s-Gravenhage, O.L.Vrouwe van Goeden Raad
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke O.L.V. van Goede Raad,
Bezuidenhoutseweg)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1927.
Verdere lotgevallen:
1940, Pels, herstelling.
1945, Kerk en orgel gaan op 3 maart als gevolg van een Engels
vergissingsbombardement ten
onder.
Bronvermelding:
Aart de Kort, 90 jaar orgels en organisten
in een Haagse parochiekerk (typoscript
s-Gravenhage 1994).
M.b.t. de voorganger van het hier
beschreven orgel:
Dit orgel werd in 1926 verplaatst naar de St.-Martinuskerk te Gendt. In
1945 ging ook
dit instrument als gevolg van oorlogshandelingen ten onder.
IX
52.
s-Gravenhage, H. Hartkerk
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke H. Hart van Jezus-kerk,
Hobbemastraat)
Het
orgel is in 1900 door Franssen gebouwd. De dispositie is die over de periode
1930-2002.
Verdere lotgevallen:
1974, Kerk gesloopt. Het orgel is meegenomen door een opkoper en in opslag
gegaan.
2002, Hoogstraten, plaatsing van een deel van dit orgel in de Gereformeerde Kerk
van
Heusden, wijziging.
2012, De kerk in Heusden wordt buiten gebruik gesteld. Het lot van het orgel is
onbekend.
Bronvermelding:
De Morgenpost, 17-08-1900, 2;
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022);
www.reliwiki.nl
(23-03-2022).
IX
52.
s-Gravenhage, H. Joseph
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke H. Josephkerk, Van Limburg
Stirumstraat)
De
dispositie is die over de periode 1926-1946. De correcties hebben betrekking op
de wijzigingen van 1946.
Verdere lotgevallen:
1971, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
1973, De kerk en het orgel worden gesloopt. Enkele historische registers zijn
door Jos.
Vermeulen veilig gesteld en later elders hergebruikt.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
53.
s-Gravenhage, Onze Lieve Vrouwe Onbevl. Ontvangenkerk
(s-Gravenhage, Rooms-Katholieke O.L.V. Onbevlekt Ontvangen, Elandstraat 194)
De
door Bouman genoteerde dispositie wijkt af van die van het contract. Mogelijk
heeft op een onbekend moment tussen 1906 en 1949 een wijziging plaatsgevonden.
Verdere lotgevallen:
19xx, Wijziging?
1935, Jos. Vermeulen, speeltafel verplaatst en herstelling.
1938, Jos. Vermeulen, herstelling.
1949, Jos. Vermeulen, wijziging.
1956, Jos. Vermeulen, herstelling.
1974, Jos. Vermeulen, herstelling.
1986, De Vries & vrijwilligers, restauratie.
2000, Adema/Schreurs, herstelling, wijziging.
2011, Adema/Schreurs, restauratie.
Bronvermelding:
Aart de Kort, Haags Franssen-orgel in oude
luister hersteld, De Orgelvriend,
54/5 (2012), 26-30.
IX
54.
s-Gravenhage, Engelenbewaarders
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke H.H. Engelbewaarderskerk,
Brandtstraat 82)
De
door Bouman genoteerde historische gegevens hebben betrekking op het voormalige
orgel. Het hier beschreven instrument werd in 1934 door Pels gebouwd, een aantal
stemmen was gereserveerd. De dispositie is die van 1934 tot de wijzigingen in de
zestiger jaren.
Verdere lotgevallen:
196x, Wijziging.
1981, De laatste hoogmis was op 27-9-1981. Het orgel werd daarna gesloopt.
Enkele delen
hiervan zijn hergebruikt ten behoeve van het orgel van de H. Teresia van
het Kindje
Jezus in s-Gravenhage.
Bronvermelding:
https://pelsenvanleeuwen
(15-02-2021);
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
54.
s-Gravenhage, H. Agnes
(s-Gravenhage, Rooms-Katholieke St.-Agnes-kerk, Beeklaan 188)
De
dispositie is die vanaf 1921 tot een onbekend moment van wijziging.
Verdere lotgevallen:
19xx, Wijziging.
1978, Fonteyn & Gaal, wijziging
1983, Het orgel is op 29 april als gevolg van brand deels verloren gegaan.
1986, Adema/Schreurs, achter het herstelde front woerdt een gebruikt instrument
geplaatst.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
55.
s-Gravenhage, H. Hart-stichting
(s-Gravenhage, H. Hart van Jezus [Zusters JMJ], dr Kuyperstraat 2)
Voor wat betreft de dispositie beschik ik niet over vergelijkingsmateriaal.
Verdere lotgevallen:
1965, Het klooster wordt gesloten. Het lot van het Furtwängler-orgel is
onbekend.
Bronvermelding:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_kloosters_in_Nederland#Zuid-Holland
(12-05-2023)
IX
55.
s-Gravenhage, R.-K. Ziekenhuis Westeinde
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke H. Johannes de Deo-ziekenhuis,
Westeinde)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1935.
Verdere lotgevallen:
197x, Het orgel wordt gedemonteerd.
1982, Pels & Van Leeuwen, het hier beschreven orgel wordt samengevoegd met dat
van de
r.k. St.-Petruskerk te Leiden tot een groter instrument in de Leidse
kerk.
Bronvermelding:
https://pelsenvanleeuwen
(15-02-2021); Kroniek,
De Mixtuur, nr. 39 (1982), 355.
IX
56.
s-Gravenhage, H. Theresia
s-Gravenhage, Rooms-Katholieke H. Theresia van Avila, Westeinde 12 A)
De
dispositie is die vanaf de wijziging in 1924.
Verdere lotgevallen:
1951, Jos. Vermeulen, herstelling.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
57.
s-Gravenhage, H. Antonius- en Lodewijkskerk
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke H.H. Antonius- & Lodewijkkerk,
Prinsessegracht)
De
dispositie is die over de periode 1922-1945.
Verdere lotgevallen:
1945, Het orgel is op 3 maart als gevolg van een Engels vergissingsbombardement
ten onder
gegaan.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
57.
s-Gravenhage, H. Sacramentskerk
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke Allerheiligst Sacrament-kerk,
Sportlaan 125)
De
dispositie is die over de periode 1929-1958. Het is onduidelijk uit welk
Wassenaars orgel componenten in het hier beschreven instrument zijn verwerkt.
Verdere lotgevallen:
1958, Kerk en orgel raken op 22 maart zwaar beschadigd als gevolg van brand.
Boogert
vermeldt in 1950 bij deze kerk geen koororgel. Mogelijk was dat toen al
niet meer
aanwezig.
1959, Jos. Vermeulen, nieuw orgel.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022); De Volkskrant,
24-03-1958, 1; Boogert nr. 27a-b.
IX
58.
s-Gravenhage, H. Martelaren van Gorcum
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke H.H. Martelaren van Gorcum,
Stadhouderslaan)
Het
orgel werd in 1925 gebouwd en zou 40 stemmen krijgen, bij oplevering werden er
slechts 12 geplaatst. De dispositie is die over de periode 1925-1948.
Bi
jzonderheden:
1943, De kerk wordt op last van de Duitse bezetter gesloopt. Het orgel wordt
gedemonteerd
en opgeslagen in het Thomasklooster te s-Gravenhage.
1948, Jos. Vermeulen, herplaatsing in de noodkerk, wijziging.
1955, Jos. Vermeulen, plaatsing in het nieuwe kerkgebouw, wijziging.
1993, Gebr. Vermeulen, nieuw orgel. Het hier beschreven orgel door Vermeulen
ingenomen
en naar Weert gebracht.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
58.
s-Gravenhage, H. Martha
(s-Gravenhage Schilderswijk, Rooms-Katholieke H. Martha-kerk, Hoefkade 623)
De
dispositie is die over de periode 1927-1953.
Verdere logevallen:
1953, Jos. Vermeulen, wijziging, herintonatie.
1984, P.C. Bik, herstel, wijziging.
19xx, Het binnenwerk wordt gesloopt, slechts de kast is nog aanwezig.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022);
www.reliwiki.nl
(16-03-2022).
IX
58.
s-Gravenhage, H. Familie
(s-Gravenhage, Rooms-Katholieke H. Familie-kerk, Kamperfoelieplein 29)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1928.
Verdere lotgevallen:
1966, Van der Zwan, herstelling.
197x, Het orgel wordt buiten gebruik gesteld.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
59.
Scheveningen, H. Antonius Abt
(s-Gravenhage Scheveningen, Rooms-Katholieke St.-Antonius Abt-kerk,
Scheveningseweg 235)
De
dispositie is op hoofdlijnen die over de periode 1927-52. Tussen verschillende
opgaven zitten kleine verschillen.
Verdere lotgevallen:
1952, Jos. Vermeulen, dispositiewijziging.
1984, Jos. Vermeulen, herstelling.
1992, Flentrop, herstelling.
199x, Legierse, dispositiewijziging.
2002, Pels & van Leeuwen, tractuurwijziging.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
60-61.
s-Gravenhage, Lutherse Kerk
(s-Gravenhage, Evangelisch-Lutherse Kerk, Lutherse Burgwal 9)
De
dispositie is die over de periode 1921-1948. De correcties hebben betrekking op
de wijzigingen in 1948. De dispositie op de 3e pagina is die van een
onbekend moment na 1762.
Verdere lotgevallen:
1948, A. Bik, wijziging.
1971, De Koff, herstelling.
1988, Flentrop, restauratie fase 1.
1995, Flentrop, restauratie fase 2.
2007, Flentrop, afronding restauratie, tractuurwijziging van de toevoegingen uit
1921.
Bronvermelding:
Cees van der Poel [red.], Orgelbouwnieuws,
De Orgelkrant, 13/2 (2008), 10-14.
IX
61.
s-Gravenhage, Mr. A.J.L. van Beeck Calkoen
(s-Gravenhage,
mr. dr. A.J.L. van Beeck Calkoen, 3e Van den Boschstraat 3)
Verdere lotgevallen:
Zie
de annotatie onder VIII-C 78.
IX
61.
s-Gravenhage, Maranathakerk
(s-Gravenhage, Protestantse Maranathakerk, 2e Sweelinckstraat 256)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1952. In Boumans opgave ontbreekt de
Trompet 8 van het Hoofdwerk.
Verdere lotgevallen:
1956, Mense Ruiter, intonatiecorrecties.
1973, Mense Ruiter, herstelling.
1983, Mense Ruiter, Trompet 8 vervangen door een nieuwe.
1985, Mense Ruiter, intonatieretouches.
2000, Mense Ruiter, groot onderhoud.
2008, Mense Ruiter, herstelling.
Bronvermelding:
Encyclopedie supplement, 292-294; e-mail
Sander Booij, 23-03-2022.
IX
62.
s-Gravenhage, Zorgvlietkerk
(s-Gravenhage-Scheveningen, voormalige Hervormde Zorgvlietkerk, Jan Willem
Friso-
laan 5)
De dispositie is die van na de wijziging kort na de oplevering in 1959 tot 2002.
Verdere lotgevallen:
1976, Ahrend, herstelling.
1992, Arnauts, herstelling.
1993, De Zorgvlietkerk wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel is door Arnauts
verplaatst
naar de nabij gelegen nieuwe Zorgvlietkapel.
2002, Ahrend, herintonatie, wijziging.
2009, Op 10 april wordt ook de Zorgvlietkapel buiten gebruik gesteld.
2017, Ahrend, het orgel wordt ongewijzigd overgeplaatst naar de r.k. St.
Marienkirche in
Leer [D].
Bronvermelding:
De Posthoorn, 03-06-1976;
www.orgelconcerten.ncrv.nl
(14-08-2012);
www.orgelnieuws.nl (28-09-2016).
IX
62-63.
s-Gravenhage, Remonstrantsche Kerk
(s-Gravenhage, voormalige Remonstrantse Kerk, Laan 20)
De
dispositie op de eerste pagina heeft betrekking op het in 1941 aangebrachte
klinkende materiaal. Deze dispositie is daarna op een onbekend moment gewijzigd.
De tweede dispositie is die van het concertorgel dat men destijds heeft willen
realiseren en waarvoor de vier-klaviers speeltafel en het nieuwe front ook al
waren aangebracht.
Verdere lotgevallen:
19xx, Dispositiewijziging.
1980, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
1990, Slooff, reconstructie van het oorspronkelijke Flaes-orgel, nieuwe kast in
Flaes-stijl,
plaatsing in de Chr. Geref. Kerk De Zaaier te Harderwijk.
2016, Sloof, restauratie.
Bronvermelding:
Gerard Verloop, Werklijst Flaes en
Brünjes, 1864, De Mixtuur, nr.
14 (1974), 273-280; Kroniek,
De Mixtuur, nr. 71 (1992), 611-613;
Reformatorisch Dagblad, 23-03-2016.
IX
64.
s-Gravenhage, St.Aloysius-college
(s-Gravenhage, voormalige Rooms-Katholieke St.-Aloysiuscollege, Raamweg)
De
dispositie is die over de periode 1923-1984.
Lotgevallen:
1901, Adema, herstelling.
1914, Adema, herstelling.
1923, Winkels, wijziging.
1928, Het orgel wordt verplaatst naar het St.-Aloysiuscollege te s-Gravenhage.
1940, De school in verband met de oorlogsomstandigheden ontruimd. Het orgel
wordt
gedemonteerd en opgeslagen.
1945, Het orgel wordt aangekocht door Pels die het de jaren erna op diverse
locaties als
interiminstrument inzette.
1972, Het orgel wordt aangekocht door een particulier in Leeuwarden.
1984, Verschueren, instrument geplaatst als koororgel in de St.-Bonifatiuskerk
te
Leeuwarden, restauratie, wijziging.
Bronvermelding:
Ton
van Eck, Het Cavaillé-Coll-orgel in de
St.-Bonifatiuskerk te Leeuwarden. Een grote verhuizing van een klein orgel,
Het Orgel, 90/6 (1994), 236-246.
IX
64.
s-Gravenhage, Doopsgezinde Kerk
(s-Gravenhage, Doopsgezinde Kerk, Paleisstraat 8)
De
dispositie is die van 1911 tot een onbekend moment van wijziging voor 1964.
Verdere lotgevallen:
1964, De Doopsgezinde kerk wordt ingrijpend verbouwd. Het orgel wordt verkocht
aan de
Nicolaaskerk in Dwingeloo. Overplaatsing en wijziging door Slooff.
1979, Mense Ruiter, deelrestauratie.
1981, Mense Ruiter, deelrestauratie.
1983, Mense Ruiter, deelrestauratie.
1999, Mense Ruiter, deelrestauratie.
2007, Mense Ruiter, deelrestauratie
2009, Mense Ruiter, herstel van waterschade.
2010, Mense Ruiter, afronding restauratie.
20xx, Mense Ruiter, groot onderhoud.
Bronvermelding:
www.orgelsindrenthe.nl
(18-03-2022); Encyclopedie XII,
21-23;
www.menseruiter.nl (13-12-2023).
IX
64.
s-Gravenhage, Huisorgel van H. Oussoren
Dit orgel was eigendom van dr. Hendrik Leendert
Oussoren (Dordrecht 10-04-1912 Wassenaar 24-10-1974), docent, rector van het
Rijnlands Lyceum te Wassenaar. Naast zijn werk als rector was hij bij
Monumentenzorg werkzaam als Rijksadviseur voor orgels.
Voor wat betreft de dispositie beschik ik niet over vergelijkingsmateriaal.
Verdere lotgevallen:
Onbekend.
IX
65.
s-Gravenhage, Waalsche
(s-Gravenhage, Église Wallonne de La Haye, Noordeinde 23/25)
De
dispositie is die over de periode 1885-1930.
Verdere lotgevallen:
1930, Sanders, wijziging.
1942, Van Leeuwen, herstelling.
1954, Sanders, wijziging.
1976, Het orgel loop waterschade op als gevolg van problemen met de
hemelwaterafvoer.
1984, Blank, restauratie.
Bronvermelding:
Kroniek,
De Mixtuur, nr. 51 (1985), 36; ir.
H. Kooiker, Het Cavaillé-Coll orgel in de
Eglise Wallonne te s-Gravenhage, De
Orgelvriend, 34/7-8 (1992), 24-25.
IX
65.
s-Gravenhage, Duitsche kerk
(s-Gravenhage, Deutsche Evangelische Gemeinde, Bleijenburg 5)
1913, Venhoek, herstelling
+1928,
Van Leeuwen, herstelling
+1935,
Sanders, het Pedaal op een pneumatische lade geplaatst.
1968, Flentrop, deelrestauratie.
1984, Flentrop, deelrestauratie, wijziging.
2002, Flentrop, groot onderhoud.
2003, Booij, herstelling.
2021, Elbertse, restauratie.
Bronvermelding:
Ch.
Dumas [red.], Waar Hagenaars kerkten
(s-Gravenhage 1983), 160; Wim van der Ros,
Het Pieter Flaes-orgel in de Duits
Evangelische Kerk in Den Haag, De
Orgelvriend, 34/7-8 (1992), 13-14;
www.flentrop.nl
(24-12-2003);
www.sanderbooij.com (31-12-2004);
www.elbertse.com
(28-05-2022).
IX
65.
s-Gravenhage, Engelsche kerk
(s-Gravenhage, voormalige Church of St. John & St. Philip, 3e Van
den Boschstraat)
Lotgevallen:
1873, Walker, nieuw orgel
1896, Van Gelder, uitbreiding.
1903, Walker, uitbreiding.
1945, Het orgel is op 3 maart als gevolg van een Engels vergissingsbombardement
ten onder
gegaan.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(20-09-2016)
IX 66.
s-Gravenhage, First Church of Christ, Scientist
(s-Gravenhage,
voormalige First Church of Christ, Scientist, Andries Bickerweg 1 A)
De
dispositie is die over de periode 1927-193x.
Verdere lotgevallen:
193x, wijziging?
1981, Flentrop, herstelling.
2005, Flentrop, herstelling.
2011, De kerk wordt buiten gebruik gesteld.
2017, Van Duren, orgel gedemonteerd in verband met de nieuwe bestemming van het
gebouw.
2024, Van Duren, herplaatsing orgel.
Bronvermelding:
De Harp, 32/5 (1937), 36 (aankondiging
dispositieverbetering);
www.flentrop.nl
(27-09-2005);
http://kerkorgelonderhoud.nl
(07-06-2024).
IX
66.
s-Gravenhage, Gemeentemuseum
(s-Gravenhage, Kunstmuseum Den Haag,
Stadhouderslaan 41)
Dit
orgel wordt toegeschreven aan De Backer.
Verdere lotgevallen:
1939, De muziekinstrumentenafdeling van het toenmalige Gemeentemuseum wordt in
verband met de oorlogsdreiging verplaatst naar de museumkelders en naar
rijksbunkers.
1942, De nog in de kelders aanwezige kunstvoorwerpen moeten op last van de
bezetter
worden verplaatst naar elders.
194x, Terugplaatsing in het museum.
Bronvermelding:
www.kunstmuseum.nl
(04-04-2023); Peter van Dijk, De
ontdekking van een Van Os-orgel, Het
Orgel, 104/3 (2008), 14-31.
IX
66.
s-Gravenhage, Gemeentemuseum
(s-Gravenhage, Kunstmuseum Den Haag,
Stadhouderslaan 41)
Zie
de annotatie onder III-A 26.
IX
66.
s-Gravenhage, Gemeentemuseum
(s-Gravenhage, Kunstmuseum Den Haag,
Stadhouderslaan 41)
Boumans verwijzing naar Ter Hart kan in combinatie met het door hem genoemde
bouwjaar niet correct zijn. Ter Hart sr. overleed in 1882, Ter Hart jr. al in
1865. De dispositie is die als bij de oplevering. In het orgel zijn stroken
papier aangetroffen uit de Opregte Haarlemsche Courant van 29 december 1870. Als
mogelijke bouwer worden zowel Ypma, Ter Hart als In der Mauer genoemd.
Lotgevallen:
1934, Secretaire-orgel door het Kunstmuseum aangekocht van de Scheveningse
organist
Wilhelm Abraham (1907-1955), organist van de Prinses Julianakerk.
1939, De muziekinstrumentenafdeling van het toenmalige Gemeentemuseum wordt in
verband met oorlogsdreiging verplaatst naar de museumkelders en naar
rijksbunkers.
1942, De nog in de kelders aanwezige kunstvoorwerpen moeten op last van de
bezetter worden verplaatst naar elders.
194x, Terugplaatsing in het museum.
1956, Restauratie door W. Scheurmaker, medewerker van het museum.
1962, Het orgel wordt verkocht aan de Evangelisch-Lutherse kerk te Middelburg en
geplaatst op de gaanderij tegenover het Duytschot-orgel
1971, Het orgel wordt aangekocht door een restaurateur in Ten Boer.
197x, Door deze overgedaan aan een bedrijf in Zeist.
1985, Fama & Raadgever, onderhoudswerkzaamheden.
1989, Orgel verkocht aan Jaap Huibers (1944-2024) organist en homeopaat te
Amerongen.
2025, Orgel verkocht aan een particulier in Dalfsen.
Bronvermelding:
www.kunstmuseum.nl
(04-04-2023); Boogert nr. 04; Raadgever; Mededeling Jaap Huibers
(26-07-2021); Mededelingen huidige eigenaar (01-12-2025 en 28-03-2026).
IX
67.
s-Gravenhage, Gemeentemuseum
(s-Gravenhage, Kunstmuseum Den Haag,
Stadhouderslaan 41)
De dispositie is die als bij de oplevering in 1776.
Lotgevallen:
+1910, restauratie.
1933, Orgel door het toenmalige Gemeentemuseum aangekocht. Het bevond zich in de
collectie Scheurleer die dat jaar werd verworven. Met betrekking tot vroegere
eigenaren is niets bekend.
1939, De muziekinstrumentenafdeling van het toenmalige Gemeentemuseum wordt in
verband met oorlogsdreiging verplaatst naar de museumkelders en naar
rijksbunkers.
1942, De nog in de kelders aanwezige kunstvoorwerpen moeten op last van de
bezetter
worden verplaatst naar elders.
194x, Terugplaatsing in het museum.
1961, Leeflang, restauratie.
1986, Van Rossum, restauratie.
Bronvermelding:
www.kunstmuseum.nl
(04-04-2023); W. Lievense, Twee
gerestaureerde orgels uit Haags Gemeentemuseum,
Het Orgelblad, 5/5 (1962), 69-70;
Hans van Nieuwkoop, De huisorgelcollectie
van het Haags Gemeentemuseum, Het Orgel, 84/6 (1988), 258-259; Gerard Verloop,
Huisorgels,
De Mixtuur, nr. 10 (1973), 188-191.
IX
67.
s-Gravenhage, Gemeentemuseum
(s-Gravenhage, Kunstmuseum Den Haag,
Stadhouderslaan 41)
Over dit instrument is mij niets bekend.
IX
67.
s-Gravenhage, Gemeentemuseum
(s-Gravenhage, Kunstmuseum Den Haag,
Stadhouderslaan 41)
Verdere lotgevallen:
1962, Ahrend & Brunzema, restauratie.
Bronvermelding:
Günther Lade, 40
Jahre Orgelbau Jürgen Ahrend (Leer 1994), 20.
IX
67.
s-Gravenhage, Gemeentemuseum
(s-Gravenhage, Kunstmuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41)
De
dispositie is die vanaf 1866.
Verdere lotgevallen:
1939, De muziekinstrumentenafdeling van het toenmalige Gemeentemuseum wordt in
verband met de oorlogsdreiging verplaatst naar de museumkelders en naar
rijksbunkers.
1942, De nog in de kelders aanwezige kunstvoorwerpen moeten op last van de
bezetter
worden verplaatst naar elders.
194x, Terugplaatsing in het museum.
1958, Het orgel wordt verkocht aan de Gereformeerde kerk van Wemeldinge, maar is
daar
nooit geplaatst. Het is op een
onbekend moment overgenomen door de Hervormde
O.L.V.-kerk in Tholen, waar het
een plaats als koororgel zou krijgen. Tot
daadwerkelijke opbouw is het
echter nooit gekomen. Het instrument is gedemonteerd.
De kast ligt in de kerk van
Tholen, het binnenwerk is opgeslagen bij een orgelmaker te
Herwijnen.
Bronvermelding:
www.kunstmuseum.nl
(04-04-2023); Trouw, 17-12-1958, 7;
e-mail Henk Quist dd 12-09-2018; mondelinge informatie Henk van Eeken
(07-06-2023).
IX
68.
s-Gravenhage, Conservatorium
(s-Gravenhage, Koninklijk Conservatorium, voormalige locatie Korte
Beestenmarkt)
Het
instrument werd oorspronkelijk gebouwd ten behoeve van de Gotische Zaal van het
Koninklijk Paleis aan de Kneuterdijk te s-Gravenhage.
De
dispositie is die over de periode 1855-1964.
Verdere lotgevallen:
1894, Schoonmaak en forse herstelling.
1903, Spit, herstelling.
1942, Het orgel wordt verkocht aan de Koninklijke Zangvereniging Excelsior en
door Van
Leeuwen geplaatst in hun oefenruimte, de Willemskerk te s-Gravenhage.
1962, De Willemskerk wordt buiten gebruik gesteld.
1964, Het orgel wordt verkocht aan de Hervormde Sionskerk in Haarlem-N. Van
Leeuwen,
plaatsing, wijziging en aanpassing van het front.
1983, De Sionskerk wordt buiten gebruik gesteld. Het orgel is aangekocht ten
behoeve van
het muziekcentrum Vredenburg te Utrecht, maar het is daar nooit
geplaatst.
1984, Van Vulpen, demontage en opslag.
1987, Het orgel wordt aangekocht door de Raad van State ten behoeve van de
Gotische Zaal
te s-Gravenhage.
1990, Van Vulpen, restauratie, wijziging en plaatsing in de Gotische Zaal.
Bronvermelding:
HET VADERLAND, 18-05-1904, 2; De Nieuwe Courant, 04-09-1903, 1;
Bert Wisgerhof, Een koninklijk instrument:
het orgel van de Gotische Zaal in Den Haag,
Organist & Eredienst, apr. 1991,
109-112.
IX
68.
s-Gravenhage, Gemeentemuseum
(s-Gravenhage, Kunstmuseum Den Haag,
Stadhouderslaan 41)
Deze beschrijving gaat over een kistorgel van Poolse herkomst uit +1630.
Lotgevallen:
1938, Restauratie, wijziging.
1951, Het instrument wordt door het Gemeentemuseum gekocht van een antiquair in
Amsterdam.
1959, Restauratie, begonnen door Flentrop en afgerond door Leeflang.
1977 ev, Uit persberichten blijkt dat het hier mogelijk zou gaan om roofkunst
uit de Tweede
Wereldoorlog. Dit kistorgel zou deel uit gemaakt hebben van de collectie
Lozinski.
Deze legateerde zijn verzameling aan Poolse musea. Het instrument kreeg
destijds een
nieuwe bestemming in een museum
in Lemberg (nu Lwiw [Oekr]).
1997, Het orgel wordt door het museum overgedragen aan de Nederlandse Staat en
vervolgens teruggegeven aan de oorspronkelijke eigenaren.
Bronvermelding:
Nico Polak, Oorlogsorgeltje terug naar
Polen? Menten bracht t naar Nederland, Het
Vrije Volk, 29-03-1978, 13; www.flentrop.nl (23-12-2003); e-mail
Kunstmuseum, 21-03-2022.
IX
68.
s-Gravenhage, Gemeentemuseum
(s-Gravenhage, Kunstmuseum Den Haag,
Stadhouderslaan 41)
Over dit orgel is mij niets bekend.
IX
69.
s-Gravenhage, Conservatorium
(s-Gravenhage, Koninklijk
Conservatorium, voormalige locatie Korte Beestenmarkt)
De
dispositie is die als bij de oplevering in 1950.
Verdere lotgevallen:
196x: Het orgel raakt als gevolg van slecht klimaatbeheer en onvoldoende gebruik
onbespeelbaar en is daarna gesloopt.
Bronvermelding:
http://home.planet.nl/~kort0158
(14-03-2022).
IX
71.
s-Gravenhage, Asta-theater
(s-Gravenhage, voormalige Asta Theater, Spui 27)
Het theater werd geopend op de eerste Kerstdag van 1921. Bij de bouw van het
theater-orgel maakte Strunk gebruik van materiaal uit het vroeger daar aanwezige
instrument, een Oskalyd uit 1923. Het orgel stond opgeteld in drie orgelkamers
onder het toneel. Na de oplevering van het theaterorgel was Bernard Drukker de
eerste organist.
In 1938 werd het gebouw van een nieuwe gevel voorzien, werd het theater verbouwd
tot bioscoop en breidde Strunk het orgel uit. Asta was één van de grootste
bioscopen van Den Haag en gold als één van de weinige première-theaters in die
stad. Op
19 december 1958 had het theater een landelijke primeur:
als eerste en enige bioscoop in Nederland werd een zgn. Todd-AO film vertoond.
Todd-AO, met de widescreenprojectie van 70mm celluloid plus zes-sporen
stereogeluid, zou het publiek van voor hun televisietoestel terug naar de
bioscoopstoelen moeten lokken.
Tot 1959 werd het instrument bespeeld voor een muzikaal intermezzo tijdens de
pauze of bij speciale gelegenheden als optredens van variétéartiesten.
In 1974 is orgel verkocht aan een particulier in Fijnaart, deze deed enkele
componenten van het instrument over aan derden. Op een later moment schonk hij
het instrument aan de N.O.F.
Als locatie van herplaatsing kwam de
Ahoy-sporthal in Rotterdam in beeld en daarom werd het orgel op 11 oktober 1975
naar Rotterdam verplaatst. In die periode is helaas enig materiaal verdwenen.
Toen plaatsing in Rotterdam niet mogelijk bleek, werd het instrument opgeslagen
in het Circustheater in Scheveningen, met de bedoeling om het daar op te bouwen.
Helaas is ook daar nimmer iets van terecht gekomen. Vervolgens stond het
instrument een tijdje in de kantine van het Centraal Bureau voor de Statistiek
te Voorburg.
Uiteindelijk werd voor het instrument een nieuwe bestemming
gevonden in Cultureel Centrum De Meenthe in Steenwijk waar het door
vrijwilligers i.s.m. Kaat & Tijhuis werd opgebouwd. De ingebruikname vond 2001
plaats met een concert door de Engele organist Simon Gledhill.
De ASTA-bioscoop sloot haar deuren in 1994. In het pand bevindt zich nu een
casino.
Bronvermelding:
www.theaterorgel.nl
(05-03-2022);
www.orgelsite.nl
(05-03-2022); Nieuw Israelitisch Weekblad, 18-12-1931, 12; e-mail Peter Koppe
13-03-2022.
IX
72.
s-Gravenhage, Restaurant Hollandais (Groenmarkt)
(s-Gravenhage, voormalige Grand Café Restaurant Familiecabaret & Dancing
Hollandais, Dagelijkse Groenmarkt 29)
Het
restaurant werd eind negentiende eeuw geopend.
Na
een verbouwing kon op 27 mei 1932 het Cabaret geopend worden. Het Standaartorgel
werd op 19 mei 1932 door Pierre Palla
in gebruik genomen. Vermoedelijk was het een bestaand demonstratieorgel.
In de loop van de jaren dertig kwam
Hollandais steeds minder in de belangstelling. In het pand bevinden zich
nu appartementen.
Verdere lotgevallen:
1947, Standaart-sr en -jr plaatsen een orgel in het Haagse Passage-theater.
Gezien de daarbij
gebruikte techniek lijkt het erop dat dit het voormalige instrument uit
Hollandais is.
In de zeventiger jaren raakte het instrument in onbruik en werd verkocht
aan een
particulier in Lunteren. Uiteindelijk restaureerde De Wit het instrument
en plaatste het
in 2012 in het filmmuseum EYE in Amsterdam
Bronvermelding:
Leeuwarder Courant,
29-10-1983, 25; E-mail Peter Koppe 13-03-2022.